• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pułapka rodzicielstwa oczami ptaka

    08.07.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Wyniki finansowanych ze środków unijnych badań, prowadzonych przez ornitologów z Uniwersytetu w Bath, Wlk. Brytania, pokazują, że rodzice równoważą fakt posiadania leniwego partnera wkładając więcej wysiłku w wychowanie potomstwa. W ramach badań, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Journal of Evolutionary Biology, przeanalizowano wyniki ponad 50 projektów badawczych poświęconych ptakom, aby zrozumieć dlaczego i w jaki sposób dzielą się one obowiązkami rodzicielskimi.

    W przyrodzie, inaczej niż w świecie człowieka, wspólne zajmowanie się i wychowywanie młodych przez rodziców jest dosyć niespotykane. U wielu gatunków samiec zostawia młode potomstwo pod opieką matki i wyrusza na poszukiwanie innej partnerki. Ale w przypadku wielu gatunków ptaków oraz niektórych ryb i naczelnych, w tym człowieka, powszechnym jest pozostawanie rodziców razem.

    Źródłem unijnego wsparcia dla tych badań był projekt INCORE (Integracja współpracy badawczej w Europie), który sfinansowano z tematu "Koordynacja działalności badawczej" Szóstego Programu Ramowego (6PR), oraz projekt GEBACO (W kierunku podstaw genetycznych współpracy), który uzyskał fundusze z budżetu "Nowe i pojawiające się nauki i technologie" (NEST) 6PR.

    Dr Freya Harrison z Uniwersytetu w Bath, która współpracowała z kolegami z Uniwersytetu Bristolskiego, Wlk. Brytania, oraz z Uniwersytetu w Debreczynie na Węgrzech, mówi: "Opieka nad potomstwem ma zasadnicze znaczenie dla jego przetrwania u wielu gatunków, niemniej wiąże się jednocześnie z dużymi nakładami czasu i zaangażowania. Czas spędzony na wychowywaniu młodych oznacza stracone możliwości ponownego łączenia się w pary i posiadania większej ilości potomstwa, zatem rodzice stają przed kompromisem między opieką nad obecnym potomstwem a powoływaniem do życia kolejnych potomków."

    "To stwarza konflikt interesów między rodzicami, gdyż każdy z nich skorzystałby na pozostawieniu partnera z dzieckiem, by odejść i mieć nowy miot gdzie indziej. Tak właśnie się dzieje u większości gatunków zwierząt, a my chcieliśmy zrozumieć, w jaki sposób i dlaczego zwierzęta takie jak ptaki i naczelne wykształciły tendencję do dzielenia się obowiązkami rodzicielskimi."

    Analizie poddano dane z ostatnich 30 lat na temat wychowywania potomstwa przez ptaki, aby rozpoznać modele wychowywania potomstwa wspólne dla wszystkich badanych gatunków. Naukowcy odkryli, że jeżeli jeden rodzic pracuje mniej niż inny, a nawet opuszcza rodzinę, jego partner wkłada więcej wysiłku w wychowanie potomstwa, jednak niezupełnie tyle, aby całkowicie zrównoważyć lenistwo tamtego.

    Jak mówi dr Harrison: "Niektórzy mawiają, że małżeństwo jest stanem antagonistycznej współpracy. W tym przypadku odkryliśmy, że sekret trwałego łączenia się w pary polega na jedynie częściowym równoważeniu braków partnera, aby zyskać pewność, iż pozostanie."

    Profesor Innes Cuthill z Uniwersytetu Bristolskiego dodaje: "Oczywiście nie twierdzimy, że ryby i ptaki, czy nawet ludzie, koniecznie podejmują świadomie wykalkulowane decyzje. Bardziej prawdopodobnym wydaje się, że są to wrodzone zasady reagowania, zmodyfikowane być może w procesie uczenia się, które umożliwiają udany udział we wspólnych działaniach bez pozwalania innym na wykorzystywanie nas."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Uniwersytet w Bath:
    http://www.bath.ac.uk/

    Journal of Evolutionary Biology:
    http://www.blackwellpublishing.com/jeb_enhanced/

    Źródło danych: Uniwersytet w Bath
    Referencje dokumentu: Harrison, F et al. (2009) How is sexual conflict over parental care resolved? A meta-analysis Journal of Evolutionary Biology (w druku, publikacja internetowa z dnia 3 lipca). DOI: 10. 1111/j.1420-9101.2009.01792.x.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy. University of Bath – uczelnia wyższa znajdująca się w miejscowości Bath w południowo-zachodniej Anglii. Uniwersytet cieszy się dobrą reputacją zarówno w nauczaniu jak i w badaniach, będąc pośród elity w krajowych tabelach ligowych. Bath jest w rankingu na 3 miejscu za Cambridge i Oxford. Bath zdobył również tytuł uniwersytetu 2011/12. CLEVER (Compact Low Emission Vehicle for Urban Transport) - prototyp trójkołowca opracowany przez Uniwersytet Bath we współpracy z BMW

    Regurgitacja (łac. regurgitatio) – bierne przesunięcie treści pokarmowej z żołądka do przełyku, bez odruchu wymiotnego. U niemowląt wiąże się z ulewaniem się pokarmu poza jamę ustną. Zjawisko wykorzystywane przez niektóre zwierzęta (m.in. ptaki i ssaki drapieżne) przy karmieniu potomstwa. Rodzic (zwykle matka) może w ten sposób dostarczyć swoim młodym pokarm przyniesiony ze znacznej odległości. Nadtrawiony pokarm, który w wyniku regurgitacji znalazł się w przełyku, jest przez zwierzę bez trudu ulewany na zewnątrz i może zostać spożyty przez młode. Młode niektórych psowatych są karmione w ten sposób nawet przez kilka tygodni po zakończeniu karmienia mlekiem matki. Biuro Współpracy z Gospodarką - jednostka administracji centralnej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Powstała w listopadzie 2011 roku w celu rozwoju współpracy Uniwersytetu z otoczeniem biznesowym a także wsparcia procesów transferu i komercjalizacji technologii. Obecnie nadzoruje prace związane z przygotowaniem do powołania spółki celowej Uniwersytetu Śląskiego w ramach programu SPIN-TECH prowadzonego przez NCBiR.

    Małżeństwo – związek dwóch osób, zazwyczaj kobiety i mężczyzny, zatwierdzony prawnie i społecznie, regulowany zasadami, obyczajami, przekonaniami i postawami, określającymi prawa i obowiązki stron małżeństwa (partnerów) oraz status ich możliwego potomstwa. Małżeństwu powszechnie przypisuje się rolę założycielską wobec rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją. Małżeństwo jest zazwyczaj potwierdzone przez ślub uznający jego strony za małżonków oraz niesie za sobą skutki prawne określone prawem małżeńskim. Rada rodziców – rodzaj organu szkolnego, który reprezentowany jest przez rodziców uczniów danej szkoły. Rada jest powoływana do współpracy ze szkołą w zakresie wszystkich spraw związanych z jej statutowymi zadaniami dotyczącymi kształcenia oraz funkcjonowania. Rada rodziców może występować z różnymi wnioskami oraz opiniami do dyrektora, rady pedagogicznej czy rady szkoły. Może też ona gromadzić różne fundusze z różnych źródeł w celu wspierania działalności szkoły.

    Kojarzenie krewniacze (inbredowanie) - polega na kojarzeniu zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków. Jest to jedna z metod hodowlanych, powoduje ona wzrost homozygotyczności potomstwa oraz wyodrębnienie się genetycznie zróżnicowanych linii hodowlanych. Zanika zmienność genetyczna, może nastąpić uzewnętrznienie się cennych kombinacji genowych w populacji i ich utrwalenie wśród potomstwa. Do negatywnych następstw należy częste ujawnianie się recesywnych genów letalnych. W zależności od stopnia spokrewnienia mierzonego wskaźnikiem pokrewieństwa (R), wyróżnia się: Homoseksualne zachowania zwierząt – zachowania zwierząt wobec osobników tej samej płci, które zazwyczaj są typowe dla par różnopłciowych tego gatunku. Zachowania te obejmują czynności seksualne, takie jak kopulacja lub wzajemna masturbacja, oraz związane z łączeniem się w pary lub wspólną opieką nad potomstwem. Występują szczególnie często u gatunków żyjących w społecznościach np. u ptaków morskich i ssaków, w tym także wśród najbliżej spokrewnionych z człowiekiem szympansów. Odnotowano je do tej pory u ponad 1500 żyjących na wolności gatunków, a zjawisko to dobrze udokumentowano u ponad pięciuset z nich. W opiniach niektórych badaczy zwierząt, np. wśród żyraf czy bizonów zachowania homoseksualne są częstsze od heteroseksualnych.

    Projekt edukacyjny – obowiązkowe zadanie otwarte do wykonania przez uczniów w wieku nastoletnim. Jeden z warunków ukończenia nauki w gimnazjum w Polsce. Celem takich projektów jest samodzielne zdobywanie nowej wiedzy oraz nabywanie umiejętności współpracy oraz podziału obowiązków w grupie. Nad realizacją projektu czuwa jeden z nauczycieli placówki, będący jednocześnie jego opiekunem.

    Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59 508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których 19 265 jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.

    Małżeństwo – związek dwóch osób, zazwyczaj kobiety i mężczyzny, zatwierdzony prawnie i społecznie, regulowany zasadami, obyczajami, przekonaniami i postawami, określającymi prawa i obowiązki stron małżeństwa (partnerów) oraz status ich możliwego potomstwa. Małżeństwu powszechnie przypisuje się rolę założycielską wobec rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją. Małżeństwo jest zazwyczaj potwierdzone przez ślub uznający jego strony za małżonków oraz niesie za sobą skutki prawne określone prawem małżeńskim. W cywilizacji zachodniej ugruntowane jest małżeństwo monogamiczne. Należy jednak zaznaczyć, że tradycyjne znaczenie małżeństwa w zasięgu niektórych kultur czy religii obejmowało bądź nadal obejmuje również poligynię. Niektóre grupy etniczne akceptują poliandrię. Współcześnie, systemy prawa niektórych państw lub też inne jurysdykcje zezwalają na zawarcie lub tylko uznają małżeństwo osób tej samej płci, a niektóre słowniki języka angielskiego wprowadziły drugie znaczenie słowa "małżeństwo" – małżeństwo jednopłciowe.

    Dodano: 08.07.2009. 15:11  


    Najnowsze