• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Raport bije na alarm dla Arktyki

    26.10.2010. 16:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Międzynarodowa grupa ekspertów ds. środowiska wysyła kolejne ostrzeżenie po tym, jak wyniki nowych badań w regionie Arktyki pokazują, że obszar ten cierpi z powodu zmian klimatu, co wpływa nie tylko na ekosystemy i życie zamieszkujących tam stworzeń, ale również na modele pogodowe najgęściej zaludnionych części półkuli północnej. Odkrycia zaprezentowano w "Arctic Report Card", dorocznym przeglądzie warunków na Północy.

    Region Arktyki, popularnie nazywany "lodówką planety", znajduje się pod wpływem rekordowych temperatur na Grenlandii oraz kurczenia się pokrywy śnieżnej i utraty obszarów lodowcowych - według Narodowej Służby Oceanicznej i Meteorologicznej (NOAA) w USA, która co roku nadzoruje przegląd.

    Wedle relacji zespołu badawczego niektóre z najważniejszych punktów raportu wskazują na kolejne zmniejszenie się zasięgu lodu morskiego w okresie letnim - w latach 2009-2010 zasięg pokrywy lodu morskiego w okresie letnim był trzecim najmniejszym od rozpoczęcia monitoringu satelitarnego w 1979 r. - oraz nasilone cienienie lodu morskiego, jak również rekordowo krótki okres utrzymywania się arktycznej pokrywy śnieżnej od rozpoczęcia przez naukowców w 1966 r. rejestrowania jej poziomu.

    Naukowcy odkryli, że wyższe, jesienne temperatury powietrza w Arktyce sieją spustoszenie w cyrkulacji atmosferycznej zarówno w Arktyce, jaki na średnich szerokościach północnych. Zima 2009-2010 przyniosła ekstremalnie niskie temperatury i znaczące opady śniegu na średnich szerokościach geograficznych, jak również zmiany w schemacie wiatrów w Arktyce. Zdaniem naukowców wynika to z fazy oscylacji arktycznej (modelu cyrkulacji atmosferycznej, w którym ciśnienie atmosferyczne nad regionami polarnymi zmienia się odwrotnie do ciśnienia nad umiarkowanymi szerokościami geograficznymi - około 45 stopni szerokości północnej - w skalach czasowych od tygodni po dekady).

    "Cytując jednego z moich kolegów z NOAA: 'cokolwiek ma się wydarzyć w pozostałej części świata, dzieje się najpierw i na największą skalę w Arktyce'" - wyjaśnia dr Jane Lubchenco, Podsekretarz Rządowego Centrum Oceanów i Atmosfery oraz administrator NOAA.

    "Poza oddziaływaniem na ludzi oraz faunę i florę, dla których ten obszar jest domem, wyższe temperatury i kurczenie się zmarzliny, pokrywy śnieżnej, lodowców i lodu morskiego w Arktyce mają daleko idące konsekwencje dla fizycznych i biologicznych systemów w innych częściach świata."

    "Arktyka jest istotną siłą napędową klimatu i pogody na całym świecie i służy za miejsce żerowania i stanowisko lęgowe o decydującej wadze, które utrzymuje populacje ptaków, ssaków i ryb o globalnym znaczeniu."

    Biuro Programu Klimatycznego NOAA wprowadziło po raz pierwszy Arctic Report Card w 2006 r., skutecznie ustanawiając na początku XXI w. punkt odniesienia do obserwowania zmieniających się warunków w Arktyce. Naukowcy wykorzystują system kolorowych kodów: czerwony oznacza, że istnieją stałe dowody na ocieplanie się w regionie, żółty wskazuje na oddziaływanie ocieplenia widoczne poprzez różne wskaźniki klimatyczne i gatunki.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pustynia lodowa (pustynia polarna) – obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, występuje w strefie podbiegunowej. Obszar pustyni lodowej pokrywa lądolód, czyli gruba warstwa lodu przykrywająca wielki obszar ziemi, o grubości kilku kilometrów, który powstaje w warunkach klimatu polarnego. Na pustyniach polarnych przez cały rok obserwuje się temperatury ujemne (-20 do -50 stopni C.), opady wyłącznie w postaci śniegu (do 250 mm rocznie) oraz zjawisko dnia i nocy polarnej. Pustynie lodowe obejmują przeważające obszary północnych wysp i archipelagów w Arktyce, oraz prawie całą Antarktydę, w obrębie pustyni polarnej mogą występować stanowiska szczególnie odpornych roślin. Końskie szerokości – dwa obszary wysokiego ciśnienia atmosferycznego znajdujące się w okolicach 30 równoleżnika na półkuli północnej oraz południowej. Strefy te występują pomiędzy rejonem oddziaływania pasatów, a rejonem o przeważających wiatrach zachodnich na półkuli północnej i wiatrach wschodnich na półkuli południowej. Przemieszczają się one na północ lub południe w zależności od ruchu słońca, pasatów i monsunów, wiejących z tej strefy na zewnątrz. Charakterystyczna pogoda dla końskich szerokości na morzu to stan ciszy lub słabego wiatru, wysokie temperatury powietrza oraz jego mała wilgotność. Nad lądem w tych szerokościach geograficznych przeważają pustynie. Termin końskie szerokości powstał w czasach, gdy transkontynentalny transport morski odbywał się żaglowcami, a częstym ładunkiem były konie przewożone z Europy do obu Ameryk oraz na Wyspy Karaibskie i Antyle. Podczas przedłużającej się podróży z powodu ciszy morskiej, koniecznością stawała się oszczędność wody pitnej dla pasażerów i załóg statków. Z tego powodu konie stawały się pierwszymi ofiarami racjonowania wody. Kończyły swój żywot po wyrzuceniu za burtę. Troposfera – najniższa i najcieńsza warstwa atmosfery ziemskiej, stanowi ok. 80% jej całkowitej masy. Górna jej granica zmienia się w zależności od pory roku i od szerokości geograficznej. Nad biegunami sięga ona do 7 km w zimie i do 9 km w lecie. W umiarkowanych szerokościach geograficznych od 10 km w zimie do 13 km w lecie. Nad równikiem zasięg troposfery waha się od 15 do 18 km przez cały rok. Zróżnicowana grubość troposfery wynika z różnic nagrzewania się obszarów leżących na różnych szerokościach geograficznych oraz różnej wartości siły odśrodkowej działającej na cząsteczki powietrza.

    Zima stulecia – określenie stosowane w odniesieniu do najostrzejszej zimy w danym stuleciu (zdarzającej się raz na sto lat). Potocznie jest jednak powszechnie stosowane (i często nadużywane) w odniesieniu do bardzo ostrej zimy, podczas której temperatura powietrza wykazuje znaczne odchylenie poniżej normy wieloletniej dla danego obszaru, suma opadów śniegu i ich natężenie oraz grubość pokrywy śnieżnej znacznie przekraczają normę wieloletnią, a anomalie te utrzymują się znacznie dłużej, niż ma to miejsce podczas przeciętnej zimy i obejmują znaczną część powierzchni kraju lub kontynentu, a nawet półkuli. Miano zimy stulecia bywa używane również wtedy, gdy spełna ona tylko jedno z powyższych kryteriów – może np. odnosić się zarówno do zimy niemal bezśnieżnej, ale za to ekstremalnie mroźnej, jak i do zimy przeciętnej pod względem termicznym, ale z ekstremalnie wysokimi sumami opadów śniegu. Ponadto znaczenie ma subiektywne odczucie stopnia dokuczliwości anomalii dla codziennego życia, funkcjonowania gospodarki i transportu. Global Forecast System (GFS) - Globalny System Prognozowania (GFS, Global Forecast System) to globalny system prognozowania pogody krótko i średnioterminowej. Najważniejszym składnikiem systemu jest numeryczny model prognozy pogody obsługiwany przez Amerykańską Narodową Służbę Oceaniczną i Meteorologiczną (NOAA).

    Piętra roślinności, piętra klimatyczno-roślinne – charakterystyczny dla wielu obszarów górskich układ roślinności warunkowany występowaniem piętrowego układu stref klimatycznych, tj. powodowany zmianą klimatu następującą wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. Wraz ze wzrostem wysokości zmieniają się takie elementy klimatu jak: średnia temperatura, roczna suma opadów atmosferycznych i długość okresu wegetacyjnego. Silnie zaznaczona jest piętrowość w górach średnich w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz w wysokich górach w strefie równikowej i na średnich szerokościach półkuli południowej. Roślinność typowa dla poszczególnych pięter stanowi przykład bezstrefowych (azonalnych) formacji roślinnych. Górskie piętra roślinne nie występują tylko w klimatach skrajnie suchych (pustynne góry Sahary) lub skrajnie zimnych (Arktyka, Antarktyka). Układ baryczny – występująca w atmosferze ziemskiej strefa obniżonego lub podwyższonego ciśnienia o charakterystycznym kierunku cyrkulacji mas powietrza. Układy baryczne są elementami ogólnej cyrkulacji powietrza zachodzącej w skali globalnej (głównie pod wpływem ruchu Ziemi i energii promieniowania słonecznego) np. w konwekcyjnych komórkach Hadleya lub Ferrela; jest ona odpowiedzialna za występowanie na różnych szerokościach geograficznych dominujących wiatrów południowo-zachodnich lub północno-zachodnich (np. pasatów lub dominujących wiatrów północno-zachodnich na terenie Polski). Układy baryczne powstają najczęściej na granicach między masami powietrza, cyrkulującymi wewnątrz tych komórek. Wśród nich wyróżnia się:

    Lodołamacz, inaczej łamacz lodu – to jednostka pływająca o specjalnej, wzmocnionej konstrukcji kadłuba umożliwiającej łamanie pokrywy lodowej (np. lodu morskiego). Lodołamacze używane są na zamarzających wodach żeglownych, aby umożliwić w ten sposób żeglugę w okresie zimowym. Reguła baryczna (prawo Buys Ballota) – doświadczalna reguła wyznaczania kierunku, w którym znajduje się niż i wyż baryczny. Zgodnie z tą regułą człowiek stojący plecami do wiatru na półkuli północnej ma po swojej lewej stronie obszar niskiego ciśnienia. Oznacza to, że wiatr na średnich szerokościach wieje wokół centrum niżu przeciwnie do wskazówek zegara ("cyklonalnie").

    Czasza lodowa, kopuła lodowa – rodzaj kopulastej lub płaskiej pokrywy (mniejszej jednak niż lądolód) wieloletniego śniegu lub lodu, pokrywającej wierzchowinę górską lub płaską powierzchnię lądową np. obszar arktycznej wyspy.

    Działania zbrojne w kole podbiegunowym w czasie II wojny światowej: Literatura historyczna nie zawiera wielu pozycji opisujących walki w Arktyce między III Rzeszą a Aliantami, a wydarzenia te były niezwykle istotne z punktu widzenia prowadzonych działań wojennych na wszystkich teatrach II wojny światowej. Niemcy zdawali sobie sprawę od samego początku, że pogoda ma ogromny wpływ na prowadzone kampanie, a jej przewidywanie wiązało się z pozyskiwaniem danych meteorologicznych z rejonów Arktyki. To nad Arktyką zderzają się ogromne prądy powietrzne i obserwowanie tych zjawisk umożliwia przewidywanie pogody z dużym prawdopodobieństwem. Nic dziwnego, że od samego początku wojny, o ten rejon świata rozpoczęła się rywalizacja potęg toczących wojnę.

    Albatros wędrowny (Diomedea exulans) – gatunek dużego ptaka morskiego z rodziny albatrosów (Diomedeidae), zamieszkujący oceany południowej półkuli do 60° szerokości geograficznej południowej. Ma największą rozpiętość skrzydeł ze wszystkich współcześnie żyjących ptaków – ponad 3 m.

    Dodano: 26.10.2010. 16:26  


    Najnowsze