• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rola komórek macierzystych w rozwoju gruczołu sutkowego

    10.11.2011. 18:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zespół europejskich naukowców zidentyfikował nowe populacje komórek macierzystych sutka, które zapewniają powstawanie, rozwój i utrzymanie różnorodnych linii komórkowych gruczołu sutkowego w trakcie ciąży i przez całe życie. Badania, których wyniki zaprezentowano w czasopiśmie Nature, zostały dofinansowane z projektu CANCERSTEM (Komórki macierzyste w zapoczątkowywaniu i rozwoju nabłoniaka), który otrzymał grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych dla początkujących naukowców o wartości 1,6 mln EUR z budżetu Siódmego Programu Ramowego (7PR) UE.

    Biologowie od dawna starali się ustalić, które komórki macierzyste są odpowiedzialne za morfogenezę i regenerację tkanek w czasie dwóch etapów największego rozwoju gruczołu sutkowego: okresu dojrzewania płciowego oraz ciąży.

    Zespół naukowców z Institut de Recherche Interdisciplinaire en Biologie Humaine et Moléculaire (IRIBHM) przy Université libre de Bruxelles w Belgii zidentyfikował dwa odrębne typy komórek macierzystych, które razem tworzą linie komórkowe utrzymujące gruczoł sutkowy: luminalne komórki macierzyste, które różnicują się w przewody mleczne lub komórki wytwarzające mleko, wydzielające wodę i inne substancje odżywcze niezbędne do zapewnienia przetrwania młodego potomstwa ssaków i komórki macierzyste dające początek komórkom kurczliwym nabłonka, które dzięki kurczeniu się kierują obiegiem mleka w drzewie przewodów mlecznych w kierunku brodawki sutkowej.

    Zespół pracujący pod kierunkiem Alexandry Van Keymeulen z Université libre de Bruxelles obrał nowatorskie i zaawansowane podejście genetyczne polegające na śledzeniu linii poprzez fluorescencyjne oznaczanie różnych typów komórek gruczołu stukowego i obserwowanie ich losu w czasie. Dzięki temu naukowcy mogli precyzyjnie zdefiniować hierarchię komórkową gruczołu stukowego w warunkach fizjologicznych.

    Zarówno linie komórek kurczliwych nabłonka, jak i luminalnych posiadają długowieczne unipotencjalne komórki macierzyste, które wykazują znaczne zdolności do odnowy. Mogą one rozwijać się w czasie morfogenezy oraz w ciągu cyklów ciąży.

    "Byliśmy bardzo zaskoczeni i podekscytowani, kiedy odkryliśmy, że gruczoły sutkowe są utrzymywane przez dwie klasy unipotencjalnych komórek macierzystych, zapewniających odpowiednio odnowę i różnicowanie swoich linii, a nie przez pluripotencjalne komórki macierzyste" - donosi dr Van Keymeulen, autorka naczelna raportu z badań. "Te odkrycia radykalnie zmieniają naszą wiedzę na temat regeneracyjnego potencjału gruczołu sutkowego w warunkach fizjologicznych."

    Wypowiadając się na temat wyników badań, autor naczelny, Cédric Blanpain z Université libre de Bruxelles, stwierdził: "Nowe odkrycia będą niezwykle ważne dla osób specjalizujących się w rozwoju, komórkach macierzystych i gruczołach sutkowych, jak również otworzą nowe ścieżki odkrywania komórek leżących u podstaw różnych podtypów nowotworów piersi, co stanowi ważną i niewyjaśnioną kwestię."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Gruczoł holokrynowy – gruczoł, w którym całe komórki przekształcają się w wydzielinę i odłączają się od nabłonka gruczołowego. Doprowadza to do powstawania ubytków w odcinkach wydzielniczych, które muszą być uzupełniane poprzez podziały pozostałych komórek. W związku z tym gruczoły holokrynowe muszą być wielowarstwowe. Dla porównania gruczoły merokrynowe i apokrynowe są jednowarstwowe. Przykładem gruczołu holokrynowego jest gruczoł łojowy, którego komórki przekształcają się w łój skórny. Komórki satelitarne – komórki macierzyste mięśni szkieletowych. Powstają z mioblastów, które nie zlały się do roboczych komórek mięśniowych, lecz ściśle do nich przylegają. U dorosłego człowieka ich jądra stanowią ok. 5% jąder komórek mięśniowych. Uaktywniają się przy uszkodzeniu lub trenowaniu mięśnia, prowadząc do regeneracji lub przerostu komórek mięśniowych. W warunkach doświadczalnych udaje się je różnicować do innych komórek niż mięśniowe. Komórki iPS (ang. iPSC – induced pluripotent stem cells) – rodzaj pluripotencjalnych komórek macierzystych, które zostały sztucznie otrzymane z nie-pluripotentnych komórek (przeważnie komórek somatycznych dorosłego człowieka) przez wymuszenie ekspresji odpowiednich genów w tych komórkach.

    Terapia komórkowa - rozwijająca się w medycynie gałąź terapii, polegająca na wykorzystaniu ludzkich komórek do regeneracji uszkodzonych tkanek lub narządów pacjenta. Komórki te mogą pochodzić z tego samego pacjenta, lub od dawcy. Metoda ta różni się od przeszczepów tym, że korzysta się w niej nie z całych narządów lub tkanek, ale z wyizolowanych, oczyszczonych i czasem zmodyfikowanych komórek. Do terapii komórkowej często stosuje się komórki macierzyste lub progenitorowe, które posiadają wewnętrzny potencjał regeneracji uszkodzonych tkanek. Przykładowo, ostatnio pojawia się coraz więcej doniesień o skutecznym wykorzystaniu komórek macierzystych pochodzących ze szpiku kostnego do regeneracji mięśnia sercowego po zawale. Krew pępowinowa - stanowi źródło krwiotwórczych komórek macierzystych oraz komórek mezenchymy. Ta krew jest jedynym źródłem komórek macierzystych niewymagającym używania metod inwazyjnych u dawcy.

    Wydzielanie holokrynowe - (gr. holos - cały, krinein - wydzielać) proces biologiczny charakterystyczny dla gruczołów łojowych skóry, polega na przekształceniu się komórki gruczołu w wydzielinę i wydaleniu w całości. Ciągłość wydzielania zachowana jest dzięki przesuwaniu się nowych komórek ku światłu. Pluripotencja (pluripotencjalność) jest zdolnością pojedynczej komórki do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych poza komórkami trofoblastu, które w późniejszych stadiach rozwoju tworzą łożysko. Z pluripotencjalnych komórek macierzystych pochodzących z najwcześniejszego stadium zarodka – 5-dniowej blastocysty biorą początek komórki wszystkich tkanek i narządów. Zaledwie 30-35 tych komórek, z których składa się węzeł zarodkowy blastocysty "gromadzi" instrukcje dla 100 bilionów (10) komórek tworzących ludzki organizm.

    Gruczoły Bowmana (łac. glandulae olfactoriae) – gruczoły zlokalizowane w blaszce właściwej błony śluzowej nabłonka węchowego. Są zbudowane z komórek posiadających duże pęcherzyki wydzielnicze. Produkowana przez nie wydzielina zawierająca immunoglobulinę A oraz laktoferynę i lizozym pokrywa nabłonek węchowy i chroni ośrodkowy układ nerwowy przed przedostawaniem się toksyn i patogenów, a także ułatwia odbiór bodźców węchowych poprzez przenoszenie wonnych cząsteczek i ich kumulowanie w pobliżu receptora, dzięki białku OBP (ang. odorant binding protein), które prawdopodobnie również wchodzi w skład wydzieliny tych gruczołów. Inne badania wykazują, że OBP nie jest produkowane przez te gruczoły. Gruczoł apokrynowy – cechuje się tym, że wydzielina takiego gruczołu gromadzi się w szczytowej części komórki, która odrywa się i dostaje do światła odcinka wydzielniczego. Przy tym sposobie wydzielania część komórki zostaje zniszczona, przy czym z pozostałej części komórki następuje odnowa powstałego ubytku, po czym może rozpocząć się nowy cykl wydzielniczy. Przykładem gruczołu apokrynowego jest gruczoł mlekowy.

    Embrionalne komórki macierzyste (ang. Embryonic Stem Cell – ESC) – komórki, które mogą dać początek wszystkim możliwym tkankom. Komórki macierzyste pięciodniowego zarodka mogą rozwinąć się w dowolny typ komórek i teoretycznie zastąpić uszkodzone komórki, których organizm nie jest w stanie odtworzyć.

    Gruczoł merokrynowy, gruczoł mezokrynowy – gruczoł charakteryzujący się tym, że komórki gruczołowe w procesie wydzielania zachowują pełną integralność, tzn. nie ulegają zasadniczym zmianom lub uszkodzeniu. Wydzielanie polega na dyfuzji cząsteczek substancji ze szczytowej części komórki, co nie doprowadza do jej uszkodzenia.

    Dodano: 10.11.2011. 18:26  


    Najnowsze