• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rola oceanów w wyżywieniu ludzi na świecie

    17.12.2009. 15:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Wyniki nowych badań sfinansowanych ze środków unijnych pokazują, że akwakultura morska (marikultura) może odegrać kluczową rolę w sektorze spożywczym w nadchodzących latach. Odkrycia dokonane w ramach projektu SAMI (Synteza interakcji akwakultury i ekosystemów morskich), opisane w czasopiśmie BioScience, wskazują, że potrzebne będą zmiany, aby zmniejszyć nasze uzależnienie od rolnictwa lądowego i innych, zewnętrznych dotacji paszowych. Projekt SAMI otrzymał niemal 164.000 EUR z budżetu przekrojowego tematu "Badania wspierające strategię" Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE.

    Według szacunków ONZ światowa populacja osiągnie 9,2 miliarda do 2050 r. Pojawia się pytanie, w jaki sposób możemy zwiększyć produkcję żywności, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie tej rosnącej populacji? Wyniki badań pokazują, że brak dostępu do wody i zasobów gruntowych powoduje straty w sektorze rolnym, a odłowy morskie kurczą się od ostatnich dwóch dekad na całym świecie.

    W ramach projektu SAMI badano, w jaki sposób marikultura, która jest gałęzią przemysłu spożywczego najmniej uzależnioną od dostępności słodkiej wody, może wesprzeć sektor spożywczy. Aktualne dane statystyczne pokazują, że żywność pochodzenia morskiego stanowi zaledwie 2% żywności, w jaką zaopatrywany jest człowiek, pomimo faktu, że pod względem wielkości lądowa i morska produkcja podstawowa jest mniej więcej na taką samą skalę.

    Partnerzy projektu sprawdzili czy marikultura ma perspektywy, aby zdobyć liczącą się pozycję, zwłaszcza w kontekście zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na żywność. Konsorcjum pod kierunkiem Uniwersytetu Południowej Danii oceniło również problemy i przeszkody, które musi pokonać marikultura.

    Naukowcy pracujący nad projektem SAMI zauważyli, że marikultura jest prawdopodobnie asem w rękawie, pomimo możliwości powrotu do stanu normalnego, jakiej naukowcy upatrują w działaniach na rzecz ochrony środowiska i zmiany modeli konsumpcji.

    Produkcja marikultury wzrosła dziesięciokrotnie od końca lat 70. XX w., a eksperci są przekonani, że do 2030 r. przewyższy odłowy na łowiskach. Jednakże autorzy badań twierdzą, że "jej stały wzrost będzie uzależniony od dostosowania bieżących technik, aby pasza potrzebna do wykarmienia zwierząt morskich pochodziła z akwakultury morskiej, a nie była pozyskiwana ze środowiska naturalnego czy z rolnictwa".

    Według zespołu projektu SAMI nie jest to misja niewykonalna. Hodowanie większej liczby zwierząt z dołu łańcucha pokarmowego umożliwi osiągnięcie tego celu. Nowatorskie technologie również przyczynią się do jego realizacji, a działalność związana z marikulturą rozwinie się zdaniem naukowców w bardziej odkrytych, przybrzeżnych lokalizacjach. Mimo iż istnieje ryzyko wystąpienia wpływu na środowisko, to będzie on niewielki w porównaniu z tym, jaki generuje produkcja żywności na lądzie.

    Marikultura może pomóc w skorygowaniu tych problemów i przynieść pewne pozytywne skutki dla środowiska.

    "Promowanie rozwoju marikultury jest obowiązkiem całego społeczeństwa. Musi ono zatem przygotować się do stawienia czoła poważnym zmianom społecznym, które będą niezbędne, aby dostosować się do nadchodzącej poważnej ewolucji w produkcji żywności - transfer produkcji białka zwierzęcego z lądu do morza" - napisali autorzy.

    "Równolegle należy podjąć działania zmierzające do odbudowy łowisk, jeżeli mamy odnieść korzyści z łowienia dzikiego inwentarza. Tych zmian nie można pozostawić samoregulacji rynku, który jest niedoskonały z powodu ukrytych subwencji pokrywających np. koszty wody wykorzystywanej w rolnictwie czy koszty negatywnego wpływu rolnictwa na środowisko, bowiem takie zmiany zależą od społecznego i politycznego przywództwa, opierającego się na najlepszej, dostępnej i niezależnej wiedzy naukowej oraz na perspektywicznych analizach."

    Ostatecznie morza i oceany powinny "stać się kolejną rewolucją w zaopatrzeniu w żywność" - podkreślają naukowcy.

    Partnerzy SAMI pochodzą z Danii, Grecji, Hiszpanii i Wlk. Brytanii.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sadz - urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura. Marikultura – hodowla organizmów morskich (ryb, mięczaków, stawonogów, glonów i innych) w celach konsumpcyjnych i gospodarczych, ale również wykorzystywana w celach rozmnażania innych, rzadkich gatunków morskich stworzeń, forma akwakultury. Hodowla prowadzona jest w wodzie morskiej. Termin obejmuje również wiedzę teoretyczną i badania z tej dziedziny. Rolnictwo w Algierii – dział gospodarki Algierii, odgrywający niewielką w niej rolę (ok. 10% PKB). Ze względu na problemy rolnictwa Algieria jest największym afrykańskim importerem żywności (z zagranicy sprowadzanych jest 45% żywności), a z drugiej strony produkty przemysłu rolno-spożywczego są drugą pozycją w jej eksporcie. Najpoważniejszymi problemami rolnictwa są niekorzystne warunki przyrodnicze – znaczna część kraju leży na Saharze. W efekcie tylko 3% powierzchni kraju nadaje się pod produkcję roślinną. Istotne znaczenie dla specyfiki produkcji rolnej mają zakazy islamu dotyczące alkoholu i wieprzowiny.

    Czynniki antropogeniczne - czynniki związane z każdą formą pośredniego lub bezpośredniego wpływu człowieka na środowisko i bytujące w nim rośliny i zwierzęta. Na terenach użytkowanych rolniczo jest to całokształt działalności związanej z produkcją roślinną i zwierzęcą. Działalność rolnicza, podporządkowana nadrzędnemu celowi, tj. maksymalizacji produkcji, często prowadzi do degradacji środowiska (np. w wyniku nadmiernej chemizacji). W rezultacie działalności pozarolniczej również zachodzą niekorzystne zmiany, np. zmniejszanie powierzchni użytków rolnych na korzyść gospodarki komunalnej i zabudowy przemysłowej, skażenie atmosfery, wody i gleby przez przemysł, zachwianie stosunków wodnych w glebie wskutek pogłębiania rzek lub wadliwej melioracji. Codex Alimentarius (łac. książka żywności, kodeks żywności) – jest to zbiór przyjętych w skali międzynarodowej norm żywności, kodeksowych praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe służby kontroli, przemysł rolno-spożywczy oraz środowiska naukowe.

    Radiacyjne utrwalanie żywności − technologia konserwacji żywności, polegająca na wystawieniu jej na działanie promieniowania jonizującego, którego właściwości powodują unieszkodliwienie znajdujących się w żywności drobnoustrojów, wirusów i owadów. Proces radiacyjnego utrwalania żywności może być też stosowany w celu przedłużenia okresu ważności produktów spożywczych (powstrzymanie dojrzewania owoców, kiełkowania warzyw, hamowanie procesów gnilnych). Polityka żywnościowa – jest pojęciem szerszym od polityki rolnej, definiowanej jako praktyka społeczno-gospodarcza władz polityczych i państwowych w odniesieniu do wsi i rolnictwa. Pojęcie polityki żywnościowej obejmuje i pasuje:

    Chemia spożywcza – dział chemii zajmujący się składem chemicznym surowców, produktów, dodatków do żywności oraz metodami i chemizmem produkcji, związkami chemicznymi dodawanymi do żywności oraz analizą chemiczną surowców, produktów żywnościowych oraz dodatków do produktów spożywczych m.in. konserwantów, barwników, regulatorów kwasowości, antyutleniaczy, wzmacniaczy smaku i zapachu i innych. Chemia spożywcza wiąże się ściśle z: inżynierią chemiczną i biochemiczną, mkrobiologią techniczną, biochemią, technologią żywności, zdrową żywnością, toksykologią oraz wszelkimi normami (m.in. UE) dotyczącymi chemii produktów żywnościowych. A dotyczy: piekarstwa, mleczarstwa, przerobu mięs, cukrownictwa, przetwórstwa warzyw i owoców, zielarstwa, produkcji substancji zapachowych, gorzelnictwa, winiarstwa, piwowarstwa, spożywczych wód mineralnych, przerobu zbóż, krochmalnictwa i innych. Chemizacja rolnictwa - metoda intensyfikacji produkcji rolnej, głównie roślinnej, przez zwiększenie zużycia agrochemikaliów. Stosowane środki, obok skutków oczekiwanych w postaci efektów produkcyjnych, powodują również skutki o charakterze negatywnym. Ich uboczne działanie polega m.in. na zaleganiu w glebie przez określony czas oraz oddziaływaniu na procesy biochemiczne mikroorganizmów glebowych, co prowadzi do załamania równowagi biologicznej środowiska glebowego, pogorszenia warunków fizycznych i chemicznych gleby. Wskutek nadmiernego stosowania agrochemikaliów i nieuwzględniania przyrodniczych zasad płodozmianu, w wielu krajach doprowadzono m.in. do zmęczenia gleb, które stało się problemem gospodarczym, zagrażającym w istotny sposób perspektywicznym planom zaopatrzenia ludności tych krajów w żywność. Ekologiczne skutki chemizacji gleby wykraczają daleko poza to środowisko. Przemieszczanie się środków chemicznych z gleby do innych ekosystemów powoduje: eutrofizację wód, zanieczyszczenie powietrza i przenoszenie skażeń na duże odległości, kumulację substancji chemicznych w roślinach, czego efektem jest skażenie wszystkich ogniw łańcucha pokarmowego.

    Tabu pokarmowe – istniejący w określonych grupach społecznych lub kulturowych świadomy zakaz spożywania pokarmu pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, który jest jadalny z punktu widzenia fizjologii trawienia. Nie jest znane tabu pokarmowe, które byłoby akceptowane we wszystkich kulturach. Najpowszechniejszym jest zakaz kanibalizmu. W wielu przypadkach tabu nie jest utrwalone pisemnie, posiada mimo to moc zakazu wiążącego określoną grupę. Ponieważ używki, jak np. alkohol, nie są zaliczane do żywności, naukowcy nie traktują zakazu picia alkoholu w islamie jako tabu pokarmowego. Również ograniczone czasowo unikanie spożywania pewnych potraw, np. w ramach postu, nie jest traktowane jako tabu pokarmowe.

    HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Points) – System Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli, zwany dalej „systemem HACCP” – postępowanie mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywności przez identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia wymagań zdrowotnych żywności oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów produkcji i obrotu żywnością produktami spożywczymi; system ten ma również na celu określenie metod eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ustalenie działań korygujących.

    Etyczny problem spożywania mięsa: W ostatnich dziesięcioleciach w wielu społeczeństwach rozgorzała debata nad etyką zabijania zwierząt na pożywienie. Etyczne obiekcje najczęściej dzielą się na dwa typy: na sprzeciw wobec zabijania zwierząt w ogóle i na sprzeciw wobec konkretnych praktyk agrokulturalnych związanych z produkcją mięsa. Powody sprzeciwu wobec praktyki zabijania zwierząt na potrzeby żywieniowe mogą wynikać z: uznawania praw zwierząt, etyki ekologicznej lub przyczyn religijnych. Niektórzy ludzie, choć sami nie są wegetarianami, odmawiają jedzenia konkretnego rodzaju mięsa z powodu tabu kulturowego. Niektórzy z kolei opowiadają się za jedzeniem mięsa z powodów kulturalnych, religijnych i odżywczych. Część społeczeństwa, choć jest mięsożerna, odmawia jedzenia mięsa zwierząt hodowanych w określonych warunkach – chodzi tu m.in. o mięso wytworzone w ramach hodowli przemysłowej (ang. factory farming), w tym o cielęcinę i wątróbki drobiowe. Niektórzy ludzie zostają wegetarianami lub weganami nie z powodu ogólnego sprzeciwu wobec spożywania mięsa, ale z powodu sposobu złego traktowania zwierząt hodowlanych, które potem są zabijane. Postawa taka jest wyrażeniem stanowiska koncentrującego się na dobrobycie zwierząt (ang. animal welfare), a nie na prawach zwierząt. Polityka naukowa definiowana jest jako działalność państwa oraz innych instytucji publicznych mająca na celu takie wpływanie na naukę, które w sposób optymalny przyczyni się do wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego przy jak najlepszym wykorzystaniu środków na badania naukowe. Często do szeroko rozumianej polityki naukowej zalicza się także politykę innowacyjną, której zadaniem jest wprowadzanie wyników badań naukowych, wynalazków i usprawnień do praktyki gospodarczej. Jest to jedna z najmłodszych dziedzin polityki gospodarczej, ukształtowała się dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Przełomową datą jest rok 1935, kiedy to wydano pracę J.D.Bernala pt. "The Social Function of Science"("Społeczna funkcja nauki"), ujmującą całościowo problemy nauki we współczesnym świecie. W 1967r. we Frascati(Włochy) odbyła się konferencja przedstawicieli krajów skupionych w OECD, w trakcie której wypracowano wiele zaleceń i definicji dotyczących polityki naukowej, będących podstawą obecnego rozwoju tej dziedziny. Dzięki ustaleniom z 1967r. w wielu krajach, także w krajach rozwijających się, utworzono organy decyzyjne a szczeblu rządowym odpowiedzialne za politykę naukową.

    Rozwój gospodarczy – długofalowy proces przemian dokonujących się w gospodarce. Obejmuje zarówno zmiany ilościowe, dotyczące wzrostu produkcji, zatrudnienia, inwestycji, rozmiarów funkcjonującego kapitału, dochodów, spożycia (konsumpcji) i innych wielkości ekonomicznych charakteryzujących gospodarkę od strony ilościowej (wzrost gospodarczy), jak również towarzyszące im zmiany o charakterze jakościowym (zmiany organizacji społeczeństwa). Polityka ochrony środowiska – polega na zorganizowanym działaniu społecznym zmierzającym do ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego poprzez realizację kolejnych przedsięwzięć. Jest ona nieodłącznym elementem polityki na rzecz trwałego i zrównoważonego rozwoju. Dlaczego jest potrzebna:

    Intoksykacja - zatrucie typu intoksykacji jest wynikiem działania toksyny wytworzonej w żywności przed jej spożyciem. Przykładem intoksykacji jest zatrucie jadem kiełbasianym, lub enterotoksyną gronkowcową. Bakterie uwalniają egzotoksyny do żywności i może zaistnieć sytuacja, kiedy drobnoustrój, który je wytworzył zginie na skutek różnych zabiegów technologicznych, w związku z czym jego wyizolowanie będzie niemożliwe, natomiast toksyna znajdująca się w produktach, wykazująca zwykle wyższą odporność na temperaturę będzie nadal szkodliwa dla organizmu. Koszty wytworzenia – wszystkie koszty poniesione w danym okresie sprawozdawczym związane z procesem wytworzeniausług, produktów, produkcji w toku. W tej grupie kosztów należy wyodrębnić koszty bezpośrednio związane z przychodami osiągniętymi dzięki nim przez jednostkę. Taka część kosztów wpływa na wynik finansowy okresu, w którym występują związane z nimi przychody. Występują również koszty wytworzenia, które można jedynie w sposób pośredni przyporządkować przychodom osiąganym przez jednostkę. Wówczas mamy do czynienia z obowiązkiem ich uznania w wyniku finansowym danego okresu w części, w której dotyczą tego okresu. Jednostka powinna ustalać koszty wytworzenia w poszczególnych etapach:

    Świąteczna Zbiórka Żywności – ogólnopolska zbiórka żywności organizowana rokrocznie od 1997 roku przez Federację Polskich Banków Żywności na przełomie listopada i grudnia na terenie sklepów. Jej celem jest zebranie żywności, która zostaje następnie przekazana w okresie przedświątecznym osobom najuboższym przez organizacje współpracujące z polskimi bankami żywności, a także zwrócenie uwagi na problemy biedy i niedożywienia w Polsce. Do 2012 roku zebrano łącznie ponad 6400 ton żywności. Kolejna, 17. Świąteczna Zbiórka Żywności, odbywać się będzie w dniach 29 listopada – 1 grudnia 2013 roku.

    Dodano: 17.12.2009. 15:12  


    Najnowsze