• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Samochód czy samolot? Debata o podróżowaniu i zmianach klimatu

    25.08.2010. 15:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Co gorzej wpływa na globalne ocieplenie: podróżowanie samochodem czy samolotem? Według wyników badań sfinansowanych ze środków unijnych podróżowanie samochodem bardziej przyczynia się do wzrostu globalnych temperatur niż podróżowanie samolotem, ale tylko w perspektywie długofalowej. Z drugiej strony podróżowanie samolotem wpływa niekorzystnie na krótkotrwałe procesy ocieplenia na dużych wysokościach. Odkrycia stanowią dorobek projektu QUANTIFY (Ilościowe określanie wpływu globalnych i europejskich systemów transportowych na klimat), który został dofinansowany na kwotę 8,39 mln EUR z tematu "Zrównoważony rozwój, zmiany globalne i ekosystemy" Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    Wyniki opublikowane w czasopiśmie Environmental Science & Technology stanowią element ambitnego programu badawczego, który łączy wiedzę ekspercką 41 uczestników i 6 członków stowarzyszonych z 17 krajów europejskich oraz z Chin, Indii i USA.

    Prowadzone przez nich wspólnie prace nad projektem QUANTIFY skupiły się na wpływie ruchu powietrznego, morskiego i lądowego (zarówno w ramach europejskiego, jak i globalnych systemów transportowych) na klimat Ziemi, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu gazów cieplarnianych, emisji prekursorów i cząstek ozonu, smug kondensacyjnych i śladów statków. Ostatecznym celem było przekazanie rządom i organizacjom międzynarodowym prognoz i rad istotnych dla strategicznych decyzji.

    Po raz pierwszy naukowcy zaangażowani w te badania wykorzystali szczegółowe serie modeli chemii klimatu do porównania skutków klimatycznych wynikających z różnych typów transportu na świecie. Co istotne, obok dwutlenku węgla (CO2) badania objęły również skutki wszystkich gazów (długo- i krótkotrwałych), aerozoli i wpływu chmur.

    Zespół odkrył, że w perspektywie długofalowej jazda samochodem powoduje średnio wyższy wzrost globalnych temperatur niż pokonanie tej samej dalekiej trasy samolotem. Niemniej w ciągu kilku pierwszych lat po podróży, przemieszczanie się samolotem powoduje czterokrotnie większy wzrost globalnych temperatur niż podróż samochodem.

    Naczelny autor raportu z badań, dr Jens Borken-Kleefeld z Międzynarodowego Instytutu Analizy Systemów Stosowanych w Austrii, wyjaśnia, że samoloty latają na dużych wysokościach i ich wpływ na ozon i chmury jest krótkotrwały, ale niewspółmiernie wysoki. Naukowcy nie mają pewności co do dokładnej wielkości, niemniej są przekonani, że skutek netto to wysoki (aczkolwiek krótkotrwały) wzrost temperatury.

    "Podróż samochodem emituje więcej CO2 niż podróż samolotem na osobokilometr. A zważywszy na fakt, że CO2 utrzymuje się dłużej od innych gazów w atmosferze, samochody mają znacznie bardziej szkodliwy wpływ na zmiany klimatu w perspektywie długofalowej" - tłumaczy dr Borken-Kleefeld.

    Zespół naukowców z Austrii i Norwegii odkrył również, że transport lotniczy towarów zwiększy globalne temperatury 35 razy bardziej niż przewóz tych samych towarów, na tę samą odległość, ciężarówką. Zaskakujące jest to, że w perspektywie długofalowej żegluga wpływa na ocieplenie 25 razy mniej, a w krótszych okresach nawet schładza klimat.

    "Statki mają udział w globalnym ociepleniu poprzez CO2, ozon i sadzę. Obecnie emitują one również stosunkowo duże ilości dwutlenku siarki, który tworzy cząstki siarczanu w atmosferze. Cząstki te schładzają planetę, dzięki odbijaniu promieniowania słonecznego z powrotem w przestrzeń kosmiczną" - wyjaśnia współautor, dr Jan Fuglestvedt z Ośrodka Międzynarodowych Badań nad Klimatem i Środowiskiem (CICERO) w Norwegii.

    Dr Fuglestvedt dodaje, że w pierwszych kilku dekadach po dostawie drogą morską chłodzenie bardziej niż kompensuje ocieplenie. Ponieważ duże ilości towarów są przewożone statkami, międzynarodowy handel tak naprawdę równoważy w pewnym zakresie wzrost temperatur wywoływany globalnym ruchem pasażerskim. Przestrzega jednak, że "w perspektywie długoterminowej wszystkie zmotoryzowane środki transportu przyczyniają się do globalnego ocieplenia".

    Projekt QUANTIFY był realizowany od marca 2005 r. do lutego 2010 r. Inne jego osiągnięcia obejmują bazę danych o emisjach, kurs letni, serie międzynarodowych konferencji i portal internetowy eLearning.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych). Tara Oceans – wyprawa badawcza na statku Tara, mająca na celu szczegółowe poznanie górnej warstwy oceanów – do 200 m głębokości. Badania koncentrują się m.in. na badaniu planktonicznych protistów i roślin, a zwłaszcza relacji fitoplanktonu ze zmianami stężenia dwutlenku węgla i związanym z nimi globalnym ociepleniem i zakwaszeniem wód. Wśród innych badanych zagadnień przewidywane są również badania raf koralowych. Rezultaty przeprowadzonych badań mogą przyczynić się do lepszego poznania wczesnych etapów ewolucji życia na Ziemi, globalnych cykli biogeochemicznych oraz zrozumienia funkcjonowania klimatu i skutków jego zmian. Efekt cieplarniany – zjawisko podwyższenia temperatury planety powodowane obecnością gazów cieplarnianych w atmosferze. Zmiany powodujące wzrost roli efektu cieplarnianego mogą być jedną z przyczyn globalnego ocieplenia.

    Globalne zaciemnienie (ang. global dimming) – zjawisko polegające na zaobserwowanej redukcji (średnio o około 5%) promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni Ziemi. Proces zaciemniania zarejestrowany został w latach 1961-1990 i miał związek z gromadzeniem się w atmosferze ziemskiej sadzy i aerozoli, powstających przede wszystkim w wyniku działalności człowieka. W dekadzie 1990-2000 zaobserwowano jednak globalne rozjaśnienie (zwłaszcza nad Europą), co powiązano ze spadkiem ilości pyłów w najniższych warstwach atmosfery. Zjawisko zaciemnienia pozostawało długo w sprzeczności z obserwowanym równocześnie globalnym ociepleniem, ponieważ mimo ograniczenia promieniowania słonecznego, w ciągu XX wieku temperatura najniższych warstw atmosfery wciąż rosła. Jednak wyjaśniono tę sprzeczność poprzez przedstawienie tych zjawisk (globalnego zaciemnienia i ocieplenia) jako procesów o przeciwstawnym wpływie na średnią temperaturę na Ziemi. Kontrowersje wokół globalnego ocieplenia – dyskusja dotycząca natury i konsekwencji globalnego ocieplenia. Nieporozumienia dotyczą m.in. przyczyn wzrostu średniej temperatury globalnej powietrza (szczególnie od połowy XX wieku), czy trend ocieplenia jest bezprecedensowy lub w zakresie klimatycznych oscylacji i czy podawany wzrost w pełni lub częściowo nie wynika z niedokładnych pomiarów. Dodatkowe kwestie to szacunki wrażliwości klimatycznej, prognozy ocieplenia w przyszłości, konsekwencje i przeciwdziałanie. Prowadzona jest żywiołowa debata w mediach masowych i polityce, a zaangażowane są korporacje, organizacje polityczne i osoby indywidualne.

    Helikopter Friedmana – historia obrazująca wpływ zwiększonej ilości pieniądza na zamożność społeczeństwa. Szybszy wzrost pieniędzy niż towarów i usług powoduje wzrost cen. Efekt tęczówki w meteorologii – kontrowersyjny mechanizm klimatycznego sprzężenia zwrotnego wiążącego parę wodną, temperaturę oceanu i pokrywę wysokich chmur w tropikach. Według tej hipotezy klimatycznej zwiększona temperatura oceanu związana z globalnym ociepleniem prowadzi do zmniejszenia pokrywy chmur w atmosferze tropikalnej. W związku z tym powierzchnia ziemi może wyemitować więcej energii cieplnej – co prowadzi do oziębienia. Wobec tego zwiększona ilość pary wodnej, w tej hipotezie, prowadzi do stabilizacji klimatu. Nazwa tęczówka jest analogią do fizjologii oka, którego tęczówka może się zwężac lub rozszerzać regulując ilość dochodzącego światła.

    Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak. Scenariusze RCP (representative concentration pathways) - cztery scenariusze zmian koncentracji dwutlenku węgla, które zostały zaakceptowane przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu w projekcie porównania globalnych modeli klimatu (tzw. projekt CMIP5)

    Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (ang: United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC lub FCCC) – umowa międzynarodowa określająca założenia międzynarodowej współpracy dotyczącej ograniczenia emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zjawisko globalnego ocieplenia. Konwencja podpisana została podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju popularnie zwanej Szczytem Ziemi w 1992 w Rio de Janeiro.

    Dodano: 25.08.2010. 15:26  


    Najnowsze