• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skąd lampart bierze swoje cętki... czy Kipling miał rację?

    21.10.2010. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W "Takich sobie bajeczkach" Rudyard Kipling wyjaśnia, że lampart zawdzięcza swoje charakterystyczne cętki w rozetę przeniesieniu się do wielkiego lasu, pełnego drzew i krzewów, a także pręgowanych, plamiastych i nieregularnie cętkowanych cieni. Teraz wyniki nowych badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Bristolskim w Wlk. Brytanii pokazują, że Kipling nie był daleki od prawdy - gatunki kotów, które mieszkają w lasach, spędzają dużo czasu na drzewach i polują w nocy, zwykle posiadają wzorzystą sierść, podczas gdy gatunki zamieszkujące bardziej otwarte środowiska częściej miewają raczej jednobarwne futro.

    Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B sugerują, że sierść kotów służy przede wszystkim do kamuflażu. Badania dostarczają również wyjaśnienia, dlaczego czarne lamparty są dosyć powszechnym zjawiskiem, a czarne gepardy czymś niespotykanym.

    Koty mają wyjątkowo zróżnicowane ubarwienie. Niektóre, tak jak lwy, są niemal jednobarwne, podczas gdy inne mają futro pokryte cętkami, rozetami i pręgami o zróżnicowanym stopniu złożoności i nieregularności.

    Podejmując próbę określenia sił sprawczych tej różnorodności, naukowcy przeprowadzili skrupulatną klasyfikację ubarwienia 35 gatunków kotów z całego świata i powiązali je z modelem matematycznym powstawania wzoru.

    Wyniki badań pokazują, że koty z jednobarwnym futrem zwykle występują w otwartych środowiskach, które są jednorodne pod względem koloru, faktury i natężenia światła. Dla porównania koty z wzorzystym futrem zamieszkują raczej tereny leśne, gdzie drzewa rzucają kiplingowskie pręgowane, plamiaste i nieregularnie cętkowane cienie. Najbardziej nieregularne wzory pojawiają się na futrach kotów, które polują nocą, żyją w lasach tropikalnych i spędzają większość czasu na drzewach.

    "Istnieje również prawdopodobieństwo, że konkretny wzór na ogół ewoluuje, aby przypominać rozmiar, kształt i zmienność elementów tła" - przypuszczają naukowcy.

    Zauważają również, że te odkrycia wspierają tezę, iż ubarwienie kotów pełni funkcję skutecznego kamuflażu. Każdy kto ma kociego pupila wie, że koty polują podkradając się bardzo blisko do ofiary zanim się na nią rzucą. Zatem dobry kamuflaż ma decydujące znaczenie dla powodzenia takiej strategii. Ponadto może chronić mniejsze gatunki kotów przed drapieżnikami.

    Jeden z interesujących wniosków z badań dotyczy tygrysów, jedynego gatunku objętego badaniami, który ma pionowe pręgi. Ten niezwykły wzór nie wiąże się z siedliskiem na trawiastych obszarach, bowiem jak podkreślają naukowcy, tygrysy nie są "silnie związane" z tym środowiskiem. Niemniej ich kamuflaż jest wyjątkowo skuteczny, co skłania naukowców do zastanawiania się, dlaczego pionowe pręgi nie są bardziej rozpowszechnione wśród kotów i innych ssaków.

    Badania rzucają również światło na powód, dla którego niektóre gatunki kotów (takie jak lampart) często są czarne, podczas gdy inne (takie jak gepardy) nie. W odróżnieniu od gepardów, lamparty zamieszkują szerokie spektrum siedlisk i wykazują zróżnicowane wzorce behawioralne - wyjaśniają naukowcy. To zróżnicowanie oznacza, że poszczególne osobniki mogą wykorzystywać różne nisze ekologiczne, co umożliwia pojawienie się w populacji niezwykłego ubarwienia lub wzoru.

    Są jednak pewne wyjątki od tych trendów. Gepardy zamieszkują otwarte obszary trawiaste a mają cętki. Z kolei koty kuse żyją w bardziej zamkniętych środowiskach a są jednobarwne. Zdaniem naukowców te anomalie wymagają dalszych badań.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Rasy kotów – jeden ze sposobów klasyfikacji kotów domowych. Kot uważany jest za kota danej rasy, jeżeli spełnia wszystkie cechy określone dla tej rasy. Na świecie istnieją różne organizacje rejestrujące i poświadczające rodowody, jednak tylko te zrzeszone w World Cat Congress wystawiają w pełni honorowane na całym świecie rodowody. Tylko trzy procent kotów to koty rasowe, a jeszcze mniejszy odsetek z nich nadaje się do prezentacji na wystawach. Rodowód zaświadcza, że kot należy do kotów rasy przez pokazanie co najmniej czterech pokoleń hodowlanych. Sama koncepcja ras kotów jest stosunkowo nowa. Jeszcze dwieście lat temu koty nie były klasyfikowane, dziś znanych jest około sto ras kotów. Odmiana kota domowego może być również określona przez właściwości inne niż rasa, takie jak: kategoria, odmiana i grupa barwna. Ukrainian Levkoy (ukraiński:Український левкой) – rasa kotów o bardzo oryginalnym wyglądzie: bezwłose i z zagiętymi uszami. Są to koty średniej wielkości, ciało raczej długie, o umięśnionej, smukłej i kanciastej sylwetce. Naga skóra Levkoy jest miękka i ciepła, nie jest nadmiernie elastyczna i pomarszczona. Swoiste cechy to zagięte uszy i duże, ale również szeroko otwarte, oczy w kształcie migdała. Koty grupy azjatyckiej - Hodowcy kotów rasowych z brytyjskiej organizacji The Asian Group of Cats, stowarzyszonej w The Governing Council of the Cat Fancy (GCCF) spośród kocich ras wyodrębnili grupę kotów azjatyckich (ang. Asian Group Cat), w której uznawane są rasy:

    Koty balinese (kot balijski) – rasa kota powstała przypadkowo, przez mutacje w miotach kotów syjamskich. Pierwsze koty tej rasy zwano syjamskimi długowłosymi, lecz dla odróżnienia tradycyjnych kotów syjamskich stworzono nazwę "balinese". Panleukopenia kotów (łac. Panleucopenia infectiosa felinum). Znana również jako: zakaźne zapalenie jelit kotów, tyfus koci, nosówka kotów (ang. Feline distemper), agranulocytoza.

    Kot pręgowany – kot o pręgowanym, zwykle brunatnym umaszczeniu. Koty te mają charakterystyczny wzorek na czubku głowy w kształcie litery „M”. Mają też jasny brzuch, a ich ogon ma czarną końcówkę. Jest to prawdopodobnie najpowszechniejsze umaszczenie kotów. Białaczka kotów to choroba zakaźna, wywoływana przez retrowirus FeLV (ang. feline leukemia virus), charakteryzująca się przewlekłym przebiegiem. Występuje u kotów domowych na całym świecie. Pierwsze doniesienia o tej chorobie pojawiły się w latach 60. XX wieku. Białaczka uznawana jest za jedną z ważniejszych przyczyn zachorowań i śmierci młodych kotów. Przyjmuje się, że w Polsce 12 - 14% kotów jest zakażonych FeLV. Choroba ta jest specyficzna dla kota domowego, a więc nie przenosi się na inne gatunki zwierząt, nie jest groźna dla człowieka.

    Kot wyspowy, kot z Iriomotejimy, kot z Iriomote, kot Iriomote (Prionailurus iriomotensis) – rzadki gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, uważany przez niektórych badaczy za podgatunek kota bengalskiego. Występuje jedynie na wyspie Iriomote w archipelagu Riukiu. Samiec kota wyspowego waży przeciętnie około 4 kilogramów, przy długości ciała 51-56 cm i ogona około 30 cm. Samce i samice wyglądają podobnie, przy czym samice są trochę mniejsze i ważą około 3,25 kilogramów. Koty te mają ciemnobrązową sierść, lekko szarawą na bokach i kończynach. Charakteryzują się białymi plamkami pod każdym okiem oraz wewnątrz oka, blisko nosa. Okrągłe uszy posiadają z tyłu również białe plamki. Kot wyspowy jest samotnikiem. Każdy osobnik żeruje na obszarze 2 do 3 km kwadratowych, który nakłada się na rewiry wielu innych kotów. Poluje o zmierzchu i jest aktywny prawie przez całą noc. Zręcznie wspina się po drzewach i z pewnością na nich również poluje. Potrafi także pływać (znane są obserwacje dzikich kotów przepływających rzeki). Pożywienie zdobywa na lądzie, na drzewach oraz w wodzie. Główną część jego zdobyczy stanowią ryby, nietoperze, ptaki, scynki z rodzaju Eumeces oraz owady. Obserwacje dorosłego samca kota wyspowego przeprowadzone w ogrodzie zoologicznym Kodomonokuni na Okinawie wykazały, że zwierzę jest najbardziej aktywne o świcie i o zmierzchu a także, że prowadzi bardziej nocny tryb życia w lecie i bardziej dzienny w zimie. Przypuszcza się, że na wolności koty te parzą się w zimie, wówczas słychać było ich nawoływania i walki. Samica na legowisko wybiera skalną szczelinę lub dziuplę, gdzie rodzi się nie mniej niż cztery młode. Kocięta przychodzą na świat w końcu kwietnia lub maja, wydaje się, że uzyskują dojrzałość szybciej od kociąt kota domowego. Widziano młode koty z Iriomote samodzielne już w wieku trzech miesięcy. Odkrycie tego gatunku zawdzięczamy japońskiemu pisarzowi i przyrodnikowi Yukio Togawa. W 1967 roku kot wyspowy został uznany za nowy gatunek. Spośród wszystkich kotów on ma najmniejszy areał – jego powierzchnia jest równa powierzchni wyspy (284 km²).

    Dodano: 21.10.2010. 16:49  


    Najnowsze