• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spis populacji daje nadzieję na ocalenie zagrożonych wyginięciem ibisów

    16.09.2010. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Najnowsze badania pokazują, że światowa populacja rzadkiego gatunku ibisów szarogłowych (Pseudibis davisoni) liczy co najmniej 429 osobników, czyli o 30% więcej, niż szacowano. Odkrycie to daje nadzieję, że da się zapobiec wyginięciu tego zagrożonego gatunku. Działacze na rzecz ochrony środowiska ostrzegają jednak przed czynnikami, które wciąż zagrażają temu wspaniałemu gatunkowi ptaków.

    Ibisy szarogłowe żyły dawniej na rozległym obszarze południowo-wschodniej Azji. Jednak wylesianie, odwadnianie terenów podmokłych ze względu na potrzeby rolnictwa oraz łowiectwo spowodowały niemal zupełne wyginięcie tego gatunku, czyniąc go tym samym najbardziej zagrożonym gatunkiem ptaków wodnych w południowo-wschodniej Azji. Nie występuje on już w południowych Chinach, Malezji, Birmie, Tajlandii i Wietnamie. Obecnie około 90% światowej populacji tych ptaków zamieszkuje suche lasy liściaste północnej i wschodniej Kambodży, natomiast pozostałe osobniki żyją w południowym Laosie oraz we Wschodnim Kalimantanie w Indonezji.

    W ramach wspomnianego badania naukowcy i działacze na rzecz ochrony środowiska prowadzili prace pod przewodnictwem brytyjskiego Uniwersytetu Wschodniej Anglii (University of East Anglia, UEA). Przebadano 37 miejsc gniazdowania położonych w Kambodży. Zespół zliczył 429 ptaków, co o 30% przewyższa szacunki Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (International Union for the Conservation of Nature, IUCN), mówiące o 330 osobnikach. Badacze uważają, że w rzeczywistości populacja może być jeszcze większa.

    "Przy tej rekordowej operacji zliczania okazało się, że w jednym z głównych miejsc gniazdowania żyje mniej ptaków niż w czasie poprzednich badań. Uważam, że osobniki te nie zmieniły w istotnym stopniu miejsca pobytu i prawdopodobnie w dalszym ciągu żyją w tym samym miejscu gniazdowania" - wyjaśnił Hugh Wright, doktorant uczelni UEA. "Biorąc pod uwagę poprzednie liczebności, oznacza to, że bieżąca populacja może wynosić nawet ponad 500 osobników. Odkrycie tak dużej liczby ibisów szarogłowych oznacza realny wzrost szans na ocalenie tego gatunku".

    Większa od oczekiwanej liczebność populacji niekoniecznie jednak oznacza jej wzrost. "Wzrost liczebności populacji lub jej odbudowa są mało prawdopodobne. Włożyliśmy w poszukiwanie ibisów wiele pracy, w wyniku czego otrzymaliśmy dokładniejsze informacje o miejscach gniazdowania, a to wpłynęło na większą wartość liczebności" - wyjaśnił Sum Phearun, asystent projektu w kambodżańskiej fundacji Zasoby Ludzkie i Ochrona Środowiska (People Resources and Conservation Foundation, PRCF). "Gatunek ten jest ciągle w wysokim stopniu zagrożony wyginięciem, w związku z czym prowadzimy dalsze prace mające na celu poznanie i ochronę ibisów".

    Badanie przyczyniło się także do uzyskania nowych informacji na temat rozkładu przestrzennego występowania ibisów w Kambodży. Odkryto, że ponad 170 osobników, czyli nawet 40% znanej populacji, żyje w Rezerwacie Przyrody Lomphat. Dzięki temu rezerwat stanowi drugą co do ważności lokalizację na świecie pod względem zachowania gatunku ibisa szarogłowego. Najważniejszą lokalizacją jest Kluczowy Obszar Życia Ptaków (Important Bird Area, IBA) w zachodnim Siem Pang, w którym populacja liczy ponad 200 osobników.

    Tymczasem działacze na rzecz ochrony środowiska ostrzegają, że przyszły los tych ptaków nie został zabezpieczony. Wiele osobników żyje poza kambodżańskim systemem obszarów chronionych, a siedliska tych ptaków są zagrożone przez plantacje, rolnictwo i projekty infrastrukturalne. Na przykład proponowana tama Srepok 3 w dolnej części rzeki Srepok spowodowałaby zalanie rezerwatu przyrody Lomphat, natomiast obszar IBA w zachodnim Siem Pang jest zagrożony wycinką drzew i przeznaczeniem terenu na plantacje.

    Ibis szarogłowy odznacza się długością ciała dochodzącą do 85 cm, ciemnym upierzeniem oraz charakterystycznym jasnym kołnierzykiem. Przeważnie zamieszkuje tereny podmokłe i łąki oraz lasy liściaste. Żywi się głównie płazami i niewielkimi bezkręgowcami. W czasie pory deszczowej ptaki gromadzą się w miejscach żerowania i gniazdowania, co umożliwia ich zliczenie.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Gil azorski (Pyrrhula murina) – zagrożony wyginięciem gatunek ptaka z rodziny łuszczaków (Fringillidae), zwany także gilem z Sao Miguel. Gatunek wyodrębniony niedawno na podstawie różnic morfologicznych oraz analizy filogenetycznej z P. pyrrhula z którym stanowi takson siostrzany. Endemiczny dla wyspy São Miguel w archipelagu Azory. Zamieszkuje lasy laurowe. Obecne występowanie jest ograniczone do bardzo niewielkiego terenu ok. 580 ha w okolicy Pico da Vara we wschodniej części São Miguel. Populacja szacowana jest obecnie na ok. 800 osobników, mimo że w latach 70. XX wieku było zaledwie ok. 40 par. Jednej z najbardziej zagrożonych gatunków ptaków w Europie. Cały obszar występowania jest chroniony jako obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Podejmowane są działania ochronne, polegające przede wszystkim na chronieniu i odtwarzaniu siedliska – lasów laurowych. Dla ochrony gatunku realizowany był projekt finansowany przez unijny Instrument Finansowy LIFE. Ara modra (Cyanopsitta spixii) – gatunek ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Gatunek jest krytycznie zagrożony wyginięciem i przypuszcza się, że od 2000 r. żaden osobnik nie żyje na wolności (ostatni znany osobnik padł w 2000 r.). Do drastycznego spadku liczebności jego populacji przyczyniły się polowania dla mięsa i do prywatnych kolekcji (głównie przez zakładanie pułapek), utrata naturalnego siedliska wskutek wycinania lasu oraz inwazyjne gatunki obce. Ocalało ok. 120 ptaków, z czego większość znajduje się w ośrodkach w Katarze (50 osobników) i w Berlinie (Niemcy, 14 osobników). Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju Cyanopsitta. Pojemność środowiska – maksymalna liczebność lub zagęszczenie osobników danego gatunku która może zajmować dane środowisko bez naruszania jego równowagi biocenotycznej. Jeśli liczebność populacji zbliża się do pojemności środowiska jej wzrost jest hamowany przez opór środowiska.

    Dem, populacja lokalna, populacja genetyczna, populacja geograficzna – grupa osobników jednego gatunku zasiedlająca jednolity obszar. Krzyżowanie się osobników jednego demu jest bardziej prawdopodobne niż krzyżowanie się z innymi osobnikami populacji. Wyróżniane są rodzaje demów: Status ochronny – status odnoszący się do żyjącego obecnie taksonu, informujący czy gatunek nadal żyje w środowisku naturalnym oraz w jakim stopniu dana grupa narażona jest na wyginięcie, a także w jak dalekiej przyszłości (jeśli jest). W trakcie klasyfikacji branych pod uwagę jest wiele czynników; nie tylko liczba osobników, ale i wzrost lub zmniejszanie się populacji, sukces lęgowy/rozrodczy oraz znane zagrożenia.

    Program Restytucji Populacji Sokoła Wędrownego w Polsce – program opracowany przez sokolników, myśliwych i przyrodników zainteresowanych odbudową populacji tego gatunku, z inicjatywy ówczesnego wojewódzkiego konserwatora przyrody we Włocławku Czesława Sielickiego. Porozumienie o powołaniu Programu podpisali w roku 1993 przedstawiciele Wojewody Włocławskiego, Wojewody Krakowskiego, Zarządu Głównego PZŁ i Fundacji Aktywnej Ochrony Ptaków Ginących. Program, po zaopiniowaniu przez Państwową Radę Ochrony Przyrody, został zatwierdzony przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (obecnie Minister Środowiska). Probreviceps durirostris – gatunek płaza bezogonowego z rodziny Brevicipitidae. Występuje endemicznie w górach Ukuguru we wschodniej Tanzanii. Gatunek opisany naukowo przez Loadera i współpracowników w 2006 roku. Zamieszkuje ściółkę w górskich lasach do wysokości 1500-1900 m n.p.m. Gatunek ten najbliżej spokrewniony jest z P. rungwensis. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Zakres występowania tego gatunku jest mniejszy niż 5000 km². Lasy w górach są słabo chronione i zagrożone rozwojem rolnictwa.

    Wzrost logistyczny liczebności populacji – jeden z typów dynamiki liczebności populacji; zwiększanie się liczebności początkowo z prędkością rosnącą, a następnie malejącą w związku z napotkaniem przez populację oporu środowiska; wzrost liczebności ustaje, gdy zostaje osiągnięty poziom wyznaczony przez pojemność środowiska (zob. przegęszczenie, zasada Alleego, zasada tolerancji ekologicznej Shelforda). Dasyprocta coibae – gatunek gryzonia z rodziny agutiowatych. Występuje endemicznie na wyspie Coiba należącej do Panamy. Siedliskiem tego gryzonia są lasy liściaste i gęste zarośla, zwykle w pobliżu wody. Średniej wielkości gryzoń o długości ciała 41-62 cm i krótkim ogonie. Ekologia i stan populacji tego gatunku jest słabo poznany. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (narażony na wyginięcie). Jako zagrożenia wymienia się turystykę, huragany oraz choroby.

    Wexford Wildlife Reserve – ornitologiczny rezerwat przyrody, który położony jest w południowo-wschodniej części Irlandii, nad bagnistymi brzegami rzeki Slaney (irl. Slaine). Celem ochrony jest zachowanie siedlisk i miejsc gniazdowania ponad 140 gatunków ptaków.

    Magoty gibraltarskie – niewielka, sztucznie utrzymywana populacja małp gatunku magot (łac. Macaca sylvanus) żyjąca na Gibraltarze. Jest to jedyna żyjąca w stanie wolnym populacja małp na kontynencie europejskim. Magotom grozi wyginięcie również w Afryce Północnej (ogół światowej populacji), gdzie ich liczebność wynosi od 12 do 20 tysięcy. Na Gibraltarze żyje obecnie ok. 230 osobników w pięciu odrębnych stadach; większość z nich zamieszkuje rezerwat przyrody znajdujący się w górnych partiach Skały Gibraltarskiej. Ze względu na brak ogona część mieszkańców tej kolonii brytyjskiej nazywa je Barbary Apes lub Rock Apes mimo, że nie należą one do człowiekowatych, podczas gdy inni używają hiszpańskiego słowa monos (co odnosi się do małp).

    Plestiodon longirostris – gatunek krytycznie zagrożonej wyginięciem jaszczurki z rodziny scynkowatych (Scincidae). Jest niewielka i mocno zbudowana, długość jej ciała wraz z ogonem może przekraczać 17 cm. Występuje endemicznie na archipelagu Bermudów, gdzie jeszcze w XIX wieku była bardzo pospolita. Ze względu na zajmowanie jej siedlisk przez ludzi oraz introdukcję drapieżników liczebność gatunku gwałtownie spadła, obecnie populacja liczy jedynie kilkaset osobników. Analizy molekularne sugerują, że P. longirostris jest ostatnim żyjącym przedstawicielem linii ewolucyjnej północnoamerykańskich scynków z rodzaju Plestiodon, która oddzieliła się od pozostałych jaszczurek należących do tego rodzaju co najmniej 11,5 mln lat temu. Odnalezione skamieniałości dowodzą, że pod względem morfologii układu kostnego gatunek ten nie zmienił się od ponad 400 tys. lat. Ostoje ptaków IBA – obszar rozpoznany przez BirdLife International jako ważny dla ochrony populacji ptaków. Na rok 2009 wyróżniono około 11 000 Important Bird Areas w ok. 200 państwach. Tereny te są chronione zarówno prawnie jak i przez lokalne organizacje. W Stanach Zjednoczonych program monitorowany jest przez National Audobon Society.

    Suncus dayi – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych (Soricidae). Występuje w enemicznie w Indiach. Zamieszkuje głównie pasmo górskie Ghaty Zachodnie i Upper Bhavani w stanie Tamil Nadu. Gatunek ten aktywny głównie nocą i o zmierzchu. Zamieszkuje wiecznie zielone, górskie lasy do wysokości 1500-2500 m n.p.m. Na podstawie analizy sekwencji RNA przeprowadzonej przez Querouila i współpracowników stwierdzono że S. dayi jest taksonem siostrzanym afrykańskiego gatunku Suncus megalura. Liczebność populacji nieznana, znany jedynie z pięciu okazów. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony). Gatunek ten żyje na małym obszarze, a głównym zagrożeniem są plantacje. Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (dawniej Północnopodlaskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, PTOP) – organizacja zajmująca się ochroną ptaków i ich siedlisk. Działa w Polsce północno-wschodniej, zostało powołane do życia w 1985 roku w Białowieży.

    Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody.

    Dodano: 16.09.2010. 16:49  


    Najnowsze