• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Studenci UW badają skażenie przyrody w okolicach Czarnobyla

    26.07.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Trzydziestoosobowa grupa badawcza z Uniwersytetu Warszawskiego badała proces odradzania się przyrody w okolicy Elektrowni Atomowej w Czarnobylu - 25 lat po awarii. Na podstawie zebranych próbek mchu uczeni określą skażenie środowiska izotopem 137Cs, który jest źródłem promieniowania gamma. W ekspedycji naukowej "Czarnobyl 2011" wzięli udział studenci z kół naukowych Wydziału Fizyki i Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego oraz pracownicy Instytutu Problemów Jądrowych w Świerku (IPJ). Uczeni dotarli do Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej, do miast Prypeć, Czarnobyl i do składowiska odpadów promieniotwórczych zlokalizowanego w Strefie Zamkniętej wokół elektrowni.

    "Głównym celem wyjazdu było przebadanie aktualnego stanu terenu okolic elektrowni, 25 lat po awarii. Szczególnie interesujące wydawały się zagadnienia związane z odradzaniem się przyrody na obszarach skażonych" - wyjaśnia dr Marek Pawłowski z IPJ i Wydziału Fizyki UW.

    Badacze zmierzyli poziom radioaktywności w powierzchniowej warstwie gleby oraz bioakumulacji izotopów promieniotwórczych w żywności.

    "Na podstawie zebranych próbek mchu będziemy mogli określić skażenie środowiska izotopem 137Cs" - wyjaśnia student Międzywydziałowych Interdyscyplinarnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych UW (MISMaP) Krzysztof Zieleniewski. "Naszym zamiarem jest też oszacowywanie zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w pyle atmosferycznym" - dodaje uczestniczka ekspedycji Anna Kelm.

    Studenci, aby przeprowadzić badania w terenie m.in. własnoręcznie przerobili domowy odkurzacz wykorzystując go do badania pyłu zawieszonego w powietrzu. "W Strefie Zamkniętej utrudniony jest dostęp do prądu, dlatego musieli opracować alternatywne zasilanie do lodówki turystycznej, w której trzymane były zebrane materiały i samodzielnie przygotowane odczynniki chemiczne" - opisuje dr Pawłowski.

    Zaznacza, że na wyniki i wnioski ze wszystkich pomiarów trzeba będzie poczekać jeszcze kilka tygodni. W tym czasie zostaną przeprowadzone analizy zebranych danych i pomiary laboratoryjne przywiezionych próbek.

    "Pomysł wyjazdu na Ukrainę, do Strefy Zamkniętej, do Czarnobyla i do tamtejszej Elektrowni Jądrowej zrodził się w głowach studentów Uniwersytetu Warszawskiego prawie przed rokiem" - wyjaśnia współorganizator ekspedycji Arkadiusz Trawiński.

    "Miejsce awarii, choć oddalone o niespełna tysiąc kilometrów od Warszawy, jest zamknięte dla osób postronnych. Jest to spowodowane obecnym cały czas podwyższonym promieniowaniem będącym skutkiem skażenia po awarii. Jednak dzięki wsparciu organizacyjnemu ze strony Polskiego Towarzystwa Nukleonicznego wyprawę udało się zorganizować." - dodaje.

    Zaznacza, że wyjazd miał zweryfikować w praktyce posiadane umiejętności organizacyjne i eksperymentatorsko-pomiarowe. "Są one zarówno dla mnie, jak i moich koleżanek i kolegów bardzo ważne, ponieważ chcemy w niedalekiej już przyszłości realizować kolejne projekty" - dodał Trawiński.

    Nad bezpieczeństwem studentów i stroną merytoryczną czuwali biorący udział w wyprawie pracownicy IPJ. "Zebrane podczas wyjazdu próbki zostaną teraz przeanalizowane w laboratoriach uniwersyteckich, a część z nich przyjedzie też do Świerku, gdzie zrobimy dokładne pomiary radioaktywności" - mówi Łukasz Adamowski z IPJ.

    Naukowcy wykonali też badania specjalnie przygotowanym na te ekspedycję mobilnym zestawem pomiarowym. W jego skład wchodził detektor scyntylacyjny z zasilaczem i wzmacniaczem sygnału oraz analizator "Tukan" produkowany w IPJ. "Dzięki niemu mogliśmy od razu na miejscu określać, jakimi izotopami skażone były wybrane miejsca" - dodaje Adamowski.

    Jak zapewnia dr Pawłowski, priorytetem wyprawy było bezpieczeństwo jej uczestników. "Po powrocie sprawdzono w laboratorium Instytutu Energii Atomowej POLATOM w Świerku, że dwudniowy pobyt w strefie skażonej nie spowodował skażenia organizmu, a zmierzone dawki promieniowania jonizującego nie przekraczają tych otrzymywanych podczas prześwietleń rentgenowskich. Potwierdzono zatem, że zachowanie prostych zasad bezpieczeństwa wystarczy, by młodzi naukowcy mogli prowadzić badania bez obaw o swoje zdrowie" - zaznacza.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ tot/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Awaria w elektrowni jądrowej Lucens – jedna z czterech najpoważniejszych awarii elektrowni jądrowej w historii. Miała miejsce 21 stycznia 1969 roku w eksperymentalnej elektrowni jądrowej małej mocy koło Lucens w Szwajcarii. W awarii nikt nie został ranny, ani nie otrzymał dużych dawek promieniowania jonizującego. Analizy i badania związane z awarią zakończono w 1980. Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych Uniwersytetu Warszawskiego (Kolegium MISMaP) - międzywydziałowa jednostka organizacyjna stworzona przez wydziały: Biologii, Chemii, Fizyki, Geografii i Studiów Regionalnych, Geologii, Psychologii oraz Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Kolegium MISMaP organizuje bezpłatne studia dzienne, które umożliwiają interdyscyplinarne wykształcenie. Są one prowadzone w indywidualnym toku przez jednostki Uniwersytetu Warszawskiego. Katastrofa elektrowni jądrowej Fukushima I (jap. 福島第一原子力発電所事故 Fukushima Dai-Ichi Genshiryoku Hatsudensho Jiko) – seria wypadków jądrowych w elektrowni jądrowej Fukushima I w Japonii, do których doszło w 2011 roku w wyniku tsunami spowodowanego przez trzęsienie ziemi u wybrzeży Honsiu, w tym jedna awaria stopnia 7. w siedmiostopniowej międzynarodowej skali INES (łącznie sklasyfikowane awarie reaktorów jądrowych nr 1, 2 i 3), połączona z emisją substancji promieniotwórczych do środowiska, związaną m.in. z przedostaniem się do środowiska skażonej wody morskiej stosowanej do chłodzenia reaktorów. W reaktorach nr 1, 2 i 3 doszło do stopienia rdzeni. Z powodu obaw o bezpieczeństwo elektrowni jądrowych starszego typu, 8 z nich zamknięto w Niemczech. Wiele społeczeństw nastawiło się negatywnie do energetyki jądrowej. 14 kwietnia 2011 roku Junichi Matsumoto, pełniący obowiązki prezesa firmy TEPCO, właściciela elektrowni Fukushima I, stwierdził na konferencji prasowej, że z punktu widzenia emisji materiałów radioaktywnych katastrofa była równa katastrofie jądrowej w Czarnobylu lub od niej większa; jednocześnie Japońska Komisja Bezpieczeństwa Nuklearnego oceniała, że ilość uwolnionego materiału promieniotwórczego wynosiła ok. 10 procent tego, co zostało uwolnione w trakcie katastrofy w Czarnobylu.

    Maksymalna awaria projektowa (MAP, ang. maximum credible accident) − najgroźniejsza awaria rozpatrywana w projekcie elektrowni jądrowej. Projekt elektrowni musi udowadniać urzędowi dozoru jądrowego wydającego licencję na pracę elektrowni, że w przypadku takiej awarii układy bezpieczeństwa zapewnią skuteczny odbiór ciepła powyłączeniowego i wychłodzenie reaktora, chroniąc go przez stopieniem i narażeniem na emisję substancji promieniotwórczych poza osłonę bezpieczeństwa. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (często używany skrót to FUW) – wydział Uniwersytetu Warszawskiego prowadzący badania naukowe i kształcący w dziedzinach:

    Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu (także ogólniej: Katastrofa w Czarnobylu) – wypadek jądrowy, mający miejsce 26 kwietnia 1986 w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4 elektrowni atomowej w Czarnobylu. W wyniku przegrzania reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru, oraz rozprzestrzenienia substancji promieniotwórczych. Czarnobyl (ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, u ujścia rzeki Usz do Prypeci. Miasto swoją nazwę Czornobyl (przetłumaczoną potem na Czernobyl, a następnie na Czarnobyl) zawdzięcza roślinie o tej samej nazwie porastającej pola uprawne tamtych okolic w XIX wieku. Miasto znane głównie ze względu na oddaloną o 18 kilometrów elektrownię jądrową, w której wydarzyła się największa w dziejach katastrofa atomowa. Przed katastrofą zamieszkane przez około 15 tysięcy ludzi. Obecnie mieszka tam (czasowo, w systemie zmianowym) ok. 2,5 tys. osób - głównie naukowcy, pracownicy różnych agencji, przewodnicy specjaliści. Działa tam również sklep. Ukraińskie normy dotyczące czasu przebywania ludzi na terenie "Zony" limitują czas ich obecności do trzech miesięcy w ciągu roku. Naukowcy mogą przebywać w Czarnobylu bez jego opuszczania przez dwa tygodnie, po upływie tego czasu wyjeżdżają na miesiąc, a ich miejsce zajmują kolejni naukowcy aż do ich powrotu.

    Sławutycz (ukr. Славутич) - miasto na północy Ukrainy, w obwodzie kijowskim, ok. 25 tysięcy mieszkańców. Miasto zbudowano tuż po katastrofie w Czarnobylu w 1986 roku dla pracowników elektrowni i ewakuowanych w kilka godzin po wybuchu reaktora, mieszkańców miast Czarnobyl i Prypeć. Sławutycz położony jest 60 km na wschód od strefy katastrofy. Podczas budowy miasta nadal planowane było otwarcie bloków V i VI ЧАЕС, dlatego w planach mieszkaniowych uwzględniono dodatkową liczbę pracowników. Z powodu zawirowań politycznych zarzucono otwarcie nowych bloków, przez co obecnie miasto ma o wiele mniej mieszkańców niż zaplanowano. Dariusz Wasik – polski fizyk, doktor habilitowany, profesor UW, były prodziekan ds. studenckich Wydziału Fizyki UW, obecny kierownik Studium Doktoranckiego. Pracuje w Zakładzie Fizyki Ciała Stałego Instytutu Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.

    Ostrzeżenia i alarmy o skażeniach w Polsce – sposoby informowania o wystąpieniu lub prawdopodobieństwie wystąpienia skażenia powietrza, wód, gleby lub żywności na określonym terenie (np. skażenia promieniotwórczego, chemicznego, epidemii). Sposoby te zostały opisane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2013, dotyczącym systemów wykrywania skażeń (m.in. radiacyjnych).

    Sarkofag elektrowni jądrowej w Czarnobylu (ukr. Чорнобильський саркофаг) – masywna betonowa powłoka ochronna reaktora jądrowego nr 4 w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, zbudowana po katastrofie w 1986 w celu zabezpieczenia atmosfery przed promieniowaniem jonizującym. Oficjalną rosyjską nazwą jest „№ 4 укрытие” czyli „schronienie nr 4”. Sarkofag leży na 200 tonach radioaktywnego korium, 30 tonach pyłu i 16 tonach uranu i plutonu. Przeprowadzone w 1996 roku badania wykazały, że siła promieniowania wewnątrz konstrukcji wynosi 10 000 rentgenów na godzinę (normalne promieniowanie naturalne w miastach wynosi 20–50 mikrorentgenów na godzinę). Podczas budowy sarkofagu zużyto ponad 400 000 betonu i 7300 ton metalowych elementów.

    Dodano: 26.07.2011. 00:19  


    Najnowsze