• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Svalbard - naturalne laboratorium na dachu świata

    22.12.2011. 17:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Archipelag Svalbard, położony w połowie drogi pomiędzy biegunem północnym a najbardziej na północ wysuniętymi obszarami Europy, jest atrakcyjny dla naukowców reprezentujących wiele różnych dyscyplin, od klimatologów i glacjologów począwszy, a skończywszy na naukowcach zainteresowanych bioróżnorodnością, prądami oceanicznymi i polem magnetycznym Ziemi.

    - Od ponad dwustu lat Svalbard jest w istocie ważnym obszarem badań polarnych, a najnowsze odkrycia spowodowały, że ta platforma badawcza w Arktyce jest dziś ważniejsza dla międzynarodowych prac badawczych niż kiedykolwiek wcześniej - powiedział Jens Revold, sekretarz stanu w norweskim ministerstwie oświaty i badań naukowych, podczas wydarzenia zorganizowanego przez Przedstawicielstwo Norwegii przy UE dla celów promocji archipelagu Svalbard jako miejsca prowadzenia badań.

    Niewątpliwie jednym z najistotniejszych obszarów badań odbywających się w tym archipelagu są zmiany klimatu. IPCC określił Arktykę jako krainę szczególnie wrażliwą na zmiany klimatyczne - skutki globalnego ocieplenia są tam widoczne już teraz. Temperatury wzrastają, a w lodowym fiordzie od dwóch lat brak pokrywy lodowej. Wielu badaczy zajętych jest analizowaniem tych zmian i ich wpływu na lokalną faunę i florę.

    Innym problemem na wyspach są zanieczyszczenia, które wiatr przenosi nad Arktykę z niższych szerokości geograficznych. Zdarzają się dni, w których sytuacja jest do tego stopnia poważna, że wyspy spowite są ciemną mgłą. Około połowy zanieczyszczeń pochodzi z Europy. Mając to na uwadze, Kim Holmén z Norweskiego Instytutu Polarnego (Norwegian Polar Institute) stwierdził, że Europa ma szczególny obowiązek udzielania wsparcia w procesie zwiększania zrozumienia środowiska Arktyki.

    Położenie Svalbardu w pobliżu bieguna północnego czyni z niego idealne miejsce do badania pola magnetycznego Ziemi i zjawisk świetlnych, np. zorzy polarnej.

    Kluczową zaletą tego archipelagu jest jego łatwa dostępność. Svalbard ma pod tym względem przewagę nad wszystkimi innymi obszarami wysokiej Arktyki. W różnych miejscach na wyspach znajdują się cztery stacje badawcze, z których polska w Hornsund wysunięta jest najdalej na południe, a norweska znajduje się w miejscowości Ny-Ĺlesund, będącej osiedlem ludzkim najbardziej na świecie wysuniętym na północ. Pomiędzy nimi położone są norweska stacja badawcza w Longyearbyen (stolica Svalbardu) i rosyjska stacja w Barentsburg.

    Te cztery stacje zapewniają naukowcom dostęp do wysokiej klasy infrastruktury badawczej, a także do wielu różnych współczesnych wygód. Norweski rząd i jego międzynarodowi partnerzy znacząco zainwestowali w infrastrukturę badawczą na wyspach archipelagu, czego efektem jest powstanie w tym miejscu świetnie rozwijającej się międzynarodowej społeczności naukowców.

    Innym ważnym atutem Svalbardu są jego olśniewające krajobrazy. Niejeden prelegent wspomniał podczas wydarzenia, że "stracił głowę" dla tych wysp.

    Norwegia od dawna aktywnie uczestniczy w programach ramowych UE w dziedzinie badań, chętnie podkreślając fakt, że pomimo swojego odległego położenia Svalbard jest kluczowym elementem Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Wiele projektów finansowanych przez UE jest aktywnych w tym regionie, a spośród 166 projektów wspieranych przez Międzynarodowy Rok Polarny ponad 30 obejmuje prace prowadzone na Svalbardzie lub wokół niego.

    Składając wniosek do ESFRI (Europejskie Forum Strategiczne ds. Infrastruktur Badawczych) w sprawie rozwoju Svalbardu jako międzynarodowej platformy badawczej, rząd norweski liczy na utrwalenie jego reputacji jako międzynarodowego kompleksu badawczego.

    Zintegrowany arktyczny system obserwacji Ziemi na Svalbardzie (SIAEOS - Svalbard Integrated Arctic Earth Observing System) pomoże zapewnić, że prace badawcze na Svalbardzie będą właściwie skoordynowane i zorganizowane oraz że nie zostaną pominięte luki i słabe punkty. Koordynacja badań na Svalbardzie i unikanie ich powielania jest trudnym zadaniem. - Krążą historie - chociaż zapewne nieco przesadzone - o lokalnych ptakach, które zaobrączkowano tyle razy, że wyglądają tak, jakby wyszły ze sklepu jubilerskiego - zauważył Jens Revold.

    Podstawą planu jest ośrodek wiedzy w Longyearbyen, w którym dane pochodzące z projektów prowadzonych na archipelagu będą oceniane i przechowywane na przykład do późniejszego wykorzystania w programach modelowania i programach działań zewnętrznych. SIAEOS będzie koordynować swoje działania z innymi systemami obserwacji Ziemi i pracami w zakresie modelowania, a uzyskane w nim rezultaty zostaną włączone do szerszej arktycznej sieci obserwacyjnej (Arctic Observation Network).

    - Wierzymy, że potencjał badawczy Svalbardu nie został jeszcze w pełni zrealizowany i że byłby on przedmiotem poważnego zainteresowania ze strony europejskiego środowiska badawczego - powiedział Jens Revold. - Uważamy, że Svalbard będzie cennym nabytkiem dla europejskiej infrastruktury i miejscem, w którym będą prowadzone będą znakomite badania o znaczeniu globalnym.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Longyearbyen - stolica Svalbardu, liczy ponad 1,8 tys. mieszkańców. Ośrodek wydobycia węgla kamiennego, port lotniczy, centrum turystyki. Ziemia Króla Karola – jest grupą wysp w archipelagu Svalbard leżącą w północno-wschodniej części Morza Barentsa, 80 km na południowy wschód od Ziemi Północno-Wschodniej . Archipelag obejmuje powierzchnię 332 km ² i składa się z wysp: Wyspa Królewska (Kongsøya), Wyspa Szwedzka (Svenskøya), Abeløya, Helgolandøya i Tirpitzøya, a także małych wysepek i raf. Nazwa archipelagu pochodzi od imienia Karola Wirtemberskiego króla Wirtembergii. Na wyspach znajduje sie największa populacja Niedźwiedzi polarnych w archipelagu Svalbard, chronionych w Północno-wchodnim rezerwacie przyrody Svalbardu. Gubernator Svalbardu (norw. sysselmann) - najwyższy przedstawiciel administracji norweskiej na archipelagu wysp Svalbard i posiada te same uprawnienia, co wojewoda (norw. fylkesmann). Pełni również zadania szefa policji i notariusza, piastując też inne funkcje publiczne zgodnie z zapisami ustawy Svalbardloven § 5. Jego zadaniem jest dopilnowanie, by prawa i obowiązki Norwegii nałożone mocą Traktatu Spitsbergeńskiego z 1920 były przestrzegane. Od 1995 gubernator Svalbardu obejmuje swoją opieką administracyjną także wyspę Jan Mayen.

    Svalbard – norweska prowincja w Arktyce, obejmująca swym zasięgiem archipelag Svalbard (którego największą wyspą jest Spitsbergen, dawniej znany jako Spitsbergen Zachodni – Vestspitsbergen) wraz z kilkoma wyspami nie wchodzącymi w skład archipelagu (m.in. Wyspa Niedźwiedzia – Bjørnøya) w granicach 71°–81° N i 10°–35° E, 800 km na północ od Norwegii i 1100 km od Bieguna Północnego. Rossøya, czasami nazywana Wyspą Ross, jest wyspą na Morzu Barentsa. Jest częścią Sjuøyane, grupy wysp archipelagu Svalbard, ulokowanym na północ od wybrzeża Nordaustlandet. Rossøya leży na północny zachód od nieco większej wyspy Vesle Tavleøya. Północny punkt Rossøya, o współrzędnych 80° 49′ 44.41″ N, jest najbardziej wysuniętym na północ punktem Svalbardu, a tym samym królestwa Norwegii. Niektóre źródła podają, że Rossøya jest najbardziej wysuniętym na północ punktem całej Europy, ale jedynie pod warunkiem, że Ziemię Franciszka Józefa uznamy za część Azji (ponieważ przylądek Fligely na Wyspie Rudolfa w Rosji, ma współrzędne 81° 48′ 24″ N.

    Sveagruva, inaczej Svea, po polsku Szwedzka Kopalnia – to największa norweska kopalnia na wyspie Spitsbergen w archipelagu Svalbard. Jest jedną z trzech jeszcze czynnych kopalni w archipelagu. Na dłużej zatrzymuje się tu zwykle zaledwie kilka osób, większość górników dojeżdża z Longyearbyen. Spitsbergen – największa wyspa Norwegii, położona w archipelagu Svalbard, na Morzu Arktycznym. Powierzchnia ok. 39 tys. km², górzysta (do 1717 m n.p.m.), w dużej mierze pokryta lodowcami. Odkryta w 1596 roku przez Willema Barentsa. Populacja około 3 tys. mieszkańców, rozwinięte rybołówstwo, kiedyś wielorybnictwo. Największe miejscowości to Longyearbyen oraz Barentsburg. Na wyspie znajduje się stała polska stacja badawcza Hornsund.

    Barentsburg (ros. Баренцбург) jest drugim pod względem wielkości osiedlem na Svalbardzie, zamieszkuje go ok. 750 osób, głównie Rosjanie i Ukraińcy. Większość mieszkańcow pracowała w kopalni węgla rosyjskiej firmy Trust Arktikugol (Арктикуголь), obecnie zamykanej. Odległość do Longyearbyen, największego osiedla na Svalbardzie to ok. 55 km, jednak nigdy nie wybudowano drogi łączącej te miejscowości, chociaż w ostatnich latach zaczęto planować budowę takowej. Herb Svalbardu: Norweska autonomiczna prowincja Svalbard nie posiada własnych, oficjalnych symboli. Symbole Svalbardu - zarówno herb, jak i flaga - są takie same, jak dla całej Norwegii. Wśród miejscowej ludności istnieje lokalna, nieoficjalna flaga, z wizerunkiem lwa, takim samym, jak umieszczony w norweskim herbie, lecz na innym tle. Pojawiają się też próby wprowadzenia jako godła stylizowanego wizerunku wysp, używanego na mapach.

    Wyspa Biała (norw. Kvitøya) – norweska wyspa w archipelagu Svalbard na Oceanie Arktycznym. Powierzchnia wyspy wynosi 682 km². Wyspa nie jest zamieszkana.

    Port lotniczy Svalbard (norw.: Svalbard lufthavn, Longyear, ang.: Svalbard Airport, Longyear, kod IATA: LYR, kod ICAO: ENSB) – port lotniczy zlokalizowany w Longyearbyen, stolicy Svalbardu (terytorium Norwegii).

    Park Narodowy Północnego Isfjordu (nor. Nordre Isfjorden nasjonalpark) – położony jest w zachodniej części Spitsbergenu, wzdłuż wysp i północnego brzegu fiordu Isfjorden, w archipelagu Svalbard, położonego pomiędzy Morzem Barentsa a Morzem Grenlandzkim. Park został utworzony 26 września 2003 roku, obejmuje obszar 2 952,1 km², z czego 2 047 km ² powierzchni stanowi obszar stałego lądu, a 905 km ² wody morskie. Na tym dużym chronionym obszarze istnieją złoża torfu, co jest niezwykłe w Svalbard. W latach 30. XX wieku zaproponowano dla Svalbardu flagę ze złotym lwem (takim, jak na godle Norwegii) na biało-niebieskim tle. Wzór ten nie został jednak przyjęty, toteż - ponieważ Svalbard jest prowincją norweską, to używana jest tu wyłącznie flaga Norwegii.

    .sj – internetowa krajowa domena najwyższego poziomu (ccTLD) zarezerwowana dla dwóch terytoriów zależnych NorwegiiSvalbardu i Jan Mayen. Domena jest administrowana i utrzymywana przez organizację non-profit Uninett Norid AS. Nie została jeszcze otwarta na rejestrację i nie jest obecnie (2013) w użyciu. Norweska polityka określa, że dla instytucji związanych z arktycznym archipelagiem Svalbard oraz wulkaniczną wyspą Jan Mayen wystarczająca jest domena .no i z tego powodu domena .sj nie zostanie dopuszczona do użytku. Poza tym norweska polityka nie przewiduje komercjalizacji zasobów domen, a więc nie planuje wystawić domeny na sprzedaż. Istnieje możliwość dopuszczenia domeny do użytku w przyszłości. Gdy tak się stanie, to .sj będzie regulowana przez Norweskie Ministerstwo Telekomunikacji i Poczty i będzie podlegać takim samym zasadom jak domena .no. Domena .sj została przydzielona 21 sierpnia 1997 roku. Wyspa Victorii (ros. остров Виктория) – samotna wyspa położona na Oceanie Arktycznym na północy Morza Barentsa, pomiędzy dużymi archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Svalbardu; jest to najdalej na zachód położona wyspa rosyjskiej Arktyki.

    Dodano: 22.12.2011. 17:17  


    Najnowsze