• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szwedzcy naukowcy ukazują rolę światła w jeziorach

    28.07.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Odpierając utrzymywany wcześniej pogląd, że produktywność jezior zależy od dostępności źródeł składników pokarmowych, nowe badania wykazały, że zależy ona w rzeczywistości od światła. Odkrycia, opisane w czasopiśmie Nature, sugerują również, że krajobraz jeziorny zmieni się w najbliższych latach z powodu zmian klimatu.

    Badania przeprowadzili naukowcy z Ośrodka Badań nad Wpływem Klimatu (CIRC) i Wydziału Ekologii i Środowiska Uniwersytetu w UmeĂĽ w Szwecji. Zespół porównał przejrzyste jeziora górskie z brunatnymi jeziorami leśnymi, aby ustalić źródła produktywności. Produktywność zdefiniowano jako "tempo syntezy biomasy w ekosystemie" - podstawowy parametr, który kształtuje funkcję ekosystemu i jego zarządzanie.

    "W najbardziej brunatnych jeziorach światło słoneczne nie może dotrzeć głębiej niż jakieś dwa metry" - wyjaśnia adiunkt w CIRC, Jan Karlsson. "W przejrzystych jeziorach górskich światło może dotrzeć na głębokość 15-20 metrów i zapewnić intensywną produkcję glonów na dnie jeziora."

    Większość jezior na świecie jest stosunkowo mała i uboga w składniki pokarmowe. Brunatny kolor jezior przypisywany jest obecności materiału organicznego, wypłukiwanego z pobliskiej gleby. Zdaniem naukowców to właśnie ten ciemny kolor blokuje drogę światła do dna, utrudniając mu dostęp do glonów, które potrzebują światła słonecznego do procesu fotosyntezy. To hamuje cykl ekosystemu, ponieważ glony na dnie jeziora dostarczają pożywienia zwierzętom, które z kolei są źródłem pożywienia dla ryb.

    W podsumowaniu autorzy piszą: "Te wyniki zaprzeczają poglądowi, że to składniki pokarmowe głównie decydują o produktywności jeziora i naszym zdaniem spora część bezproduktywnych jezior na świecie, korzystających z różnych źródeł węgla organicznego i składników pokarmowych, ograniczona jest przez [brak] światła a nie substancji odżywczych".

    Przewidują również, że produktywność jezior będzie zakłócana przez przyszłe zmiany klimatu. Jeden ze scenariuszy przewiduje na przykład, że wyższe temperatury i topnienie wiecznej zmarzliny mogą spowodować szybkie zmiany w sposobie transportowania materiału organicznego do jezior. "Klimat wpływa na jeziora i w perspektywie długofalowej spodziewamy się wzrostu liczby brunatnych jezior o obniżonej produktywności" - powiedział profesor Karlsson.

    Uzyskane wyniki pokazują zatem nie tylko nowy sposób pojmowania funkcji ekosystemu jeziora, ale również mają znaczenie dla poznania reakcji na przyszłe zmiany środowiskowe.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Nature:
    http://www.nature.com/nature/index.html

    Uniwersytet w UmeĂĽ:
    http://www.umu.se/english

    Źródło danych: Nature; Szwedzka Rada ds. Nauki
    Referencje dokumentu: Karlsson, J. et al. (2009) Light limitation of nutrient-poor lake ecosystems. Nature 460, 506-509 (23 lipca 2009 r.) doi:10.1038/nature08179.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Jezioro dystroficzne – w typologii jezior, jezioro, w którym produkcja oparta jest w większości na materii allochtonicznej, a więc niska jest produkcja pierwotna. W odróżnieniu od typowych jezior oligotroficznych, które też charakteryzują się małą produkcją pierwotną, ilość węgla organicznego jest jednak duża. Definicję tę spełniają m.in. jeziora saprotroficzne, ale najczęściej pojęcie jezioro dystroficzne utożsamiane jest z jeziorem polihumusowym. Są to więc najczęściej zbiorniki śródbagienne charakteryzujące się dużą zawartością kwasów humusowych, torfu lub butwiny (nadającego im kwaśny odczyn i zabarwienie żółte lub brunatne) i niską produktywnością biologiczną. Ponieważ pojęcie dystrofii jest nieścisłe – może obejmować zarówno jeziora skądinąd oligotoficzne, jak i jeziora eutroficzne, niektórzy propagują uściślenie nazwy jezior zawierających duże ilości substancji humusowych jako jeziora humotroficzne (analogicznie do nazw typu jezioro syderotroficzne, jezioro słone, które podkreślają jeden czynnik kluczowy dla produktywności zbiornika modyfikujący trofię wynikającą z zawartości biogenów). Produktywność ekosystemu jest to ilość substancji jaka produkowana jest w jednostce czasu lub intensywności magazynowania energii w związkach organicznych. Jeziora powiatu szczycieńskiego: W zestawieniu ujęto większość jezior znajdujących się na terenie powiatu szczycieńskiego. Podziału dokonano według różnych kategorii. Należy zwrócić uwagę, że nie są to wszystkie jeziora powiatu szczycieńskiego – jezior małych (choć większych od 1 ha) jest jeszcze kilkadziesiąt. Jeziora te jednak często są nienazwane i z powodu swojego położenia (jeziora leśne) mają znikome znaczenie.
    W artykule umieszczono też ważniejsze cieki wodne powiatu.

    Typ miktyczny jeziora – w typologii jezior – rodzaj jeziora ustalony na podstawie częstotliwości i zasięgu mieszania mas wód. Jeziora Ounianga – grupa jezior w regionie Bourkou-Ennedi-Tibesti w północnym Czadie. Jeziora mają podłużny kształt i są rozciągnięte w kierunku północ-południe, co spowodowane jest działalnością pssatów. Jeziora są pozostałością dużo większego jeziora, które wypełniało Kotlinę Czadu w czasach, gdy na Saharze panował wilgotniejszy klimat (ok. 10.000 do 1.500 lat p.n.e.). Obecnie zespół jezior Ounianga obejmuje piętnaście jezior o łącznej powierzchni 20 km². Jeziora podzielone są na dwie mniejsze grupy, oddalone od siebie o ok. 40 km:

    Produktywność gleby - jest wypadkową zdolności gleby (biotopu) do wytwarzania biomasy. Z przyrodniczego punktu widzenia miarą produktywności jest ilość suchej masy organicznej, wytworzonej w określonej jednostce czasu na odpowiednim areale gleby. Produktywność gleby należy ściśle wiązać z określonym zespołem, czy zbiorowiskiem roślinnym, odpowiednim płodozmianem itp. Jezioro eutroficzne – w typologii jezior: jezioro słodkowodne odznaczające się dużą koncentracją substancji odżywczych rozpuszczonych w wodzie, co powoduje silny rozwój życia biologicznego przy jednoczesnym spadku ilości tlenu w wodzie i ograniczeniu procesów mineralizacji. Jeziora eutroficzne nie są głębokie, ich woda obfituje w sole mineralne i ma odcień zielony lub zielonożółty co spowodowane jest masowym rozwojem glonów. Charakteryzują się małą przezroczystością wody, w takich zbiornikach zasięg penetracji światła słonecznego do wód jest niewielki, szczególnie latem, i sięga niekiedy tylko 20–100 cm. Wody takich jezior mają odczyn zasadowy lub obojętny.

    Lista jezior Finlandii: W Finlandii znajduje się 187 888 (choć w wielu źródłach podaje się jeszcze liczbę ok. 55 tys.) jezior o powierzchni większej niż 500 m². W większości są to jeziora i zbiorniki wodne o niewielkiej powierzchni. 309 jezior ma powierzchnię większą niż 10 km². Jezioro Sareskie – jezioro w Tadżykistanie, położone w Pamirze na wysokości 3263 m n.p.m. pomiędzy górami ze szczytami powyżej 5000 m n.p.m. Jest jednym z największych jezior Pamiru - zajmuje powierzchnię 79,6 km². Należy do najgłębszych jezior świata, osiągając 505 m głębokości.

    Produktywność wieloczynnikowa - wskaźnik mierzący zmianę wielkości produkcji przypadający na jednostkę danego zestawu czynników produkcji. W skład tych czynników może wchodzić technologia, efekty skali, zdolności menedżerskie czy też zmiany w organizacji produkcji.

    Wielkie Jeziora Afrykańskie - nazwa używana w stosunku do skupiska jezior w Afryce Wschodniej, które wypełniają tektoniczne zagłębienia Wielkich Rowów Afrykańskich. Nazwa ta została nadana na wzór Wielkich Jezior Północnoamerykańskich. Zazwyczaj, gdy mowa o Wielkich Jeziorach Afrykańskich, chodzi o następujące jeziora:

    Jezioro Gałęziste - jedno z czterach typowych jezior (oprócz jezior Samle Wielkie, Samle Małe i Przetaczek) na terenie Wigierskiego Parku Narodowego. Powierzchnie jeziora wynosi 3,9 ha. Z jeziora wypływa niewielka rzeczka Samlanka, która wpływa do Jeziora Pierty. Bołducka grupa jezior lub Błękitne jeziora (biał. Балдуцкая група азёр, Блакі́тныя азёры, Bałduckaja hrupa azior, Błakitnyja aziory) – grupa jezior na Białorusi leżących na granicy rejonów miadziolskiego, postawskiego i ostrowieckiego, w większości na obszarze Parku Krajobrazowego "Błękitne Jeziora". Jeziora mają niewielkie rozmiary (największe Bołduk – 0,78 km²), stanowią część dorzecza Straczy, dopływu Wilii. Jednocześnie głębokość jezior jest dość duża (Bołduk – 39,7 m, Hłubel – 26,8 m).

    Nature Genetics – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez Nature Publishing Group, założone w 1992 roku. Siostrzanym periodykiem jest Nature Reviews Genetics, publikujący prace o charakterze przeglądowym. Jezioro Przystań – jezioro w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, a właściwe zatoka w północno-zachodniej części jeziora Mamry. Jezioro, mimo że nie jest wyraźnie oddzielone od głównej tafli Mamr, to różni się znacznie głębokością. O ile w większości Mamry mają głębokość nie przekraczającą 10 metrów, a najgłębsze miejsce ma 21,2 metra , to głębokości w stosunkowo małym jeziorze Przystań sięgają ponad 40 metrów.

    Dodano: 28.07.2009. 15:11  


    Najnowsze