• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Test na skażenie gleby udoskonalony dzięki dżdżownicom

    15.04.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Holenderska badaczka odkryła, że wystawienie bezkręgowców glebowych i dennych takich jak dżdżownice i skoczogonki na działanie toksycznych środków chemicznych może zapewnić precyzyjniejszy test na skażenie gleby. Dr Miriam León Paumen z Uniwersytetu Amsterdamskiego również stwierdziła, że długotrwałe oddziaływanie tego typu środków może mieć istotny wpływ na cykl życiowy tych bezkręgowców. Jej odkrycia popierają tezę, że nie można przewidzieć skutków pojawiających się stopniowo w ocenie ryzyka skażenia gleby i osadów dennych.

    Dr Paumen wystawiła kilka bezkręgowców na działanie aromatycznych związków policyklicznych (PAC) i odkryła, że związki te wywarły "silne i nieprzewidywalne skutki" na cykl życiowy gatunków.

    PAC to grupa związków chemicznych występujących między innymi w olejach i smołach mineralnych, które powstają w czasie częściowego spalania paliw kopalnych i produktów olejowych. Eksperci twierdzą, że w środowisku występuje wiele PAC, które UE uznała za "priorytetowe substancje toksyczne". Przedstawiciel instytucji finansującej, Holenderskiej Organizacji Badań Naukowych (NWO), powiedział: "Długofalowe skutki oddziaływania PAC mogą się różnić od skutków doraźnych."

    Zdaniem NWO odkrycia pokazują, że testy na skażenie gleby i osadów dennych są bardziej wiarygodne, kiedy są poparte skutkami długotrwałego wystawienia fauny glebowej i dennej na działanie toksycznych substancji. Oddziaływanie PAC na bezkręgowce lądowe i bentosowe (gatunki bytujące na dnie zbiorników wodnych) jest wykorzystywane do określania poziomu zagrożenia skażeniem gleby i osadów dennych.

    Dr Paumen oceniła oddziaływanie dwóch "standardowych" (tj. konwencjonalnych) oraz czterech "nowych" (tj. niekonwencjonalnych) PAC na jedno lub więcej pokoleń bezkręgowców lądowych i wodnych: dwa gatunki dżdżownicy, skoczogonka (niewielki owad żyjący w glebie) oraz ochotkowate (niekąszące muszki występujące w pobliżu zbiorników wodnych).

    Wystawiając bezkręgowce na działanie PAC podczas testów cyklu życiowego, badaczka odkryła wysoce przewidywalne skutki w rozwoju gatunków w 70% przypadków - konkretnie, wysoce przewidywalne zahamowanie rozwoju.

    Gatunki zostały poddane oddziaływaniu gleby i osadu dennego, które sztucznie skażono PAC. Według NWO, wielokierunkowe i nieprzewidywalne następstwa w cyklu życiowym pojawiają się często w wyniku długotrwałego oddziaływania, zwłaszcza nowych PAC.

    Wielopokoleniowe doświadczenie wykazało również, że wpływ toksycznych PAC na liczbę pokoleń jest nieprzewidywalny. "Normalna relacja pomiędzy stężeniem a reakcją zmieniła się w reakcję typu "wszystko albo nic" z wyraźną wartością progową [tj. wyraźnym punktem zwrotnym]" - informuje NWO.

    "[Dr] Paumen wykazała, że skutki długotrwałego oddziaływania mogą być rozmaite, a więc ocena ryzyka oparta na takich pomiarach jest precyzyjniejsza" - oświadczył przedstawiciel NWO, dodając, że jej badania "stworzyły możliwości podniesienia poziomu dokładności oceny ryzyka". Przedsiębiorstwo mające siedzibę w Holandii zastosowało już niektóre z nowych technik w skażonych lokalizacjach.

    W badaniach wziął również udział Państwowy Instytut Zdrowia Publicznego i Środowiska (RIVM) w Holandii oraz przedsiębiorcy z branży naftowej z uwagi na znaczenie PAC w przemyśle naftowym oraz w produktach spalania ropy naftowej.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Uniwersytet Amsterdamski:
    http://www.uva.nl/

    Holenderska Organizacja Badań Naukowych:
    http://www.nwo.nl/

    Źródło danych: Holenderska Organizacja Badań Naukowych (NWO)
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji uzyskanych od Holenderskiej Organizacji Badań Naukowych (NWO)

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Chemizacja rolnictwa - metoda intensyfikacji produkcji rolnej, głównie roślinnej, przez zwiększenie zużycia agrochemikaliów. Stosowane środki, obok skutków oczekiwanych w postaci efektów produkcyjnych, powodują również skutki o charakterze negatywnym. Ich uboczne działanie polega m.in. na zaleganiu w glebie przez określony czas oraz oddziaływaniu na procesy biochemiczne mikroorganizmów glebowych, co prowadzi do załamania równowagi biologicznej środowiska glebowego, pogorszenia warunków fizycznych i chemicznych gleby. Wskutek nadmiernego stosowania agrochemikaliów i nieuwzględniania przyrodniczych zasad płodozmianu, w wielu krajach doprowadzono m.in. do zmęczenia gleb, które stało się problemem gospodarczym, zagrażającym w istotny sposób perspektywicznym planom zaopatrzenia ludności tych krajów w żywność. Ekologiczne skutki chemizacji gleby wykraczają daleko poza to środowisko. Przemieszczanie się środków chemicznych z gleby do innych ekosystemów powoduje: eutrofizację wód, zanieczyszczenie powietrza i przenoszenie skażeń na duże odległości, kumulację substancji chemicznych w roślinach, czego efektem jest skażenie wszystkich ogniw łańcucha pokarmowego. Gleby antropogeniczne, antrosole – gleby, które powstają w wyniku działalności człowieka bezpośredniej (np. nawapnianie gleby, regulacja stosunków wodnych) lub pośredniej (modyfikacja roślinności, wycinanie lasów). Dzielą się na dwie zasadnicze grupy - gleby kulturoziemne, ukształtowane przez działalność rolniczą, oraz industrioziemne i urbanoziemne gleby, powstałe w wyniku przeobrażenia gleb pierwotnych przez przemysł lub gospodarkę komunalną. Zdrapywacze (skrobacze, spasacze) – funkcjonalna grupa troficzna bezkręgowców wodnych, odżywiająca się peryfitonem, zeskrobując z powierzchni kamieni, kłód drewna itd. W pokarmie oprócz glonów pojawiają się także kolonijne orzęski i inne małe bezkręgowce, współwystępujące w peryfitonie.

    Oddziaływanie słabe jest jednym z czterech oddziaływań uznanych za podstawowe. Przenoszone jest za pomocą jednej z trzech masywnych cząstek: bozonów naładowanych (W i W) oraz bozonu neutralnego (Z). Jest odpowiedzialne za rozpad beta i związaną z nim radioaktywność oraz za rozpad np. mionu i cząstek dziwnych. Siła oddziaływania słabego jest 10 razy mniejsza niż siła oddziaływania silnego. Jest zbyt słabe, by połączyć leptony w większe cząstki, tak jak oddziaływania silne łączą w hadronach kwarki. Polska Czerwona Księga Zwierząt - Bezkręgowce to drugi tom Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt bezkręgowych występujących w Polsce z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony.

    Skażenie środowiska – zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego (zwłaszcza gleby, wody, powietrza) albo organizmu ludzkiego czy zwierzęcego toksycznymi środkami chemicznymi, materiałami promieniotwórczymi lub zakaźnymi czynnikami biologicznymi, niezależnie od ich rodzaju i czasu ich oddziaływania. Prostopływce (Orthonectida) – typ morskich zwierząt bezkręgowych mikroskopijnej wielkości, pasożytujących na innych bezkręgowcach. Obejmuje około 20 gatunków o uproszczonej budowie wewnętrznej i skomplikowanym cyklu rozwojowym. Tradycyjnie zaliczane były wraz z rombowcami do typu Mesozoa. Badania genetyczne wykazały, że nie są z nimi blisko spokrewnione. Ich pozycja filogenetyczna nie została dotychczas ustalona. Badania morfologii i cyklu życiowego sugerują zaliczenie ich do zwierząt o bruzdkowaniu spiralnym (Spiralia).

    Bezkręgowce (Invertebrata) – zespół wszystkich grup zwierzęcych o rozmaitych planach budowy i różnym pochodzeniu, przeciwstawiany potocznie kręgowcom (Vertebrata). Jest to sztuczna jednostka systematyczna grupująca zwierzęta wielokomórkowe (Metazoa), wyodrębniane na podstawie negatywnej cechy diagnostycznej – braku szkieletu wewnętrznego (osiowego) w postaci kręgosłupa i czaszki. Pozostałe cechy, którymi określa się bezkręgowce nie są jednoznaczne. Do bezkręgowców należy 97–99% współcześnie występujących zwierząt. Liczba opisanych gatunków przekracza 1 milion. Geny homeotyczne, geny homeoboksowe (ang. homeobox genes, z gr. ηομεος = podobny) – grupa genów kontrolujących rozwój morfologiczny poszczególnych części ciała w początkowych stadiach rozwoju zarodkowego, zarówno u bezkręgowców jak i kręgowców. Mutacje w obrębie tych genów zazwyczaj nie wpływają negatywnie na układ segmentów ciała, ale prowadzą do stanu określanego mianem homeosis, w którym określony segment zostaje zastąpiony przez inny. Wynika to z tego, że w przypadku takiej mutacji niektóre komórki otrzymały w czasie rozwoju zarodka błędną informację pozycyjną i dlatego zachowują się w niewłaściwy dla siebie sposób. Geny homeotyczne niższych bezkręgowców oznacza się HOM, u wtóroustych – Hox, a u człowieka – HOX.

    Industrisole – sztuczne gleby antropogeniczne występujące na terenach górniczych, powstające np. w wyniku rekultywacji wyrobisk i hałd oraz gleby naturalne, silnie zdegradowane wskutek silnego oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych.

    Pierścienice (Annelida) – typ zwierząt bezkręgowych o wydłużonym ciele złożonym z szeregu pierścieni. Są jednym z głównych typów zwierząt pierwoustych. Zaliczane do lofotrochorowców (Lophotrochozoa). Żyją w wodach morskich i śródlądowych oraz w glebie i ściółce – na całym świecie. Występują wśród nich formy wolno żyjące, pasożytnicze i komensalne. Jedne są saprofagami, inne filtratorami, a jeszcze inne drapieżnikami. Odgrywają ważną rolę w użyźnianiu gleb i osadów dennych, a gatunki lądowe w procesach mineralizacji substancji organicznej.

    Oddziaływania hydrofobowe – polegają na łączeniu się grup hydrofobowych, w celu ochrony cząsteczki przed oddziaływaniem na nie cząsteczek wody. Oddziaływanie to odpycha cząsteczki wody. Jest to bardzo szczególne oddziaływanie, ponieważ najczęściej rozpuszczalnikiem jest woda. Nośniki oddziaływań - w teoriach kwantowych oddziaływania są przenoszone przez pewne cząstki zwane właśnie nośnikami oddziaływań lub kwantami oddziaływań. Istnieją dwie kategorie takich cząstek - rzeczywiste cząstki (przenoszące oddziaływania elementarne) oraz quasicząstki (pseudocząstki).

    oikos International - międzynarodowa organizacja studencka inspirowana ideą zrównoważonego rozwoju, która powstała by wspierać przedsiębiorczość przyjazną środowisku naturalnemu oraz uwrażliwiać studentów kierunków ekonomicznych na problem zrównoważonego wzrostu gospodarczego. oikos International posiada obecnie ponad 50 000 członków, zrzeszonych w 39 oddziałach lokalnych w 20 państwach świata. Działalność oikosu obejmuje organizację wykładów, konferencji i warsztatów o tematyce prospołecznej i proekologicznej oraz realizację projektów mających na celu praktyczne zastosowanie zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce. Większość działań to oddolne inicjatywy dopasowane do potrzeb lokalnego środowiska danego oddziału. Niemniej jednak, oikos International realizuje również szereg projektów o skali globalnej, które mają przybliżać międzynarodowej społeczności ideę zrównoważonego rozwoju oraz prowokować do dyskusji na temat szans i zagrożeń globalnej gospodarki, której przyszło rozwijać się w granicach wytyczonych przez naturę. Część projektów ma charakter typowo edukacyjny, służy wzrostowi wiedzy i zdobywaniu nowych umiejętności przez członków oikos International, dzięki czemu możliwy jest wzrost oddziaływania samej organizacji.

    Dodano: 15.04.2009. 15:11  


    Najnowsze