• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Topniejące lodowce stanowią zagrożenie dla zasobów wody - raport z badań

    08.06.2012. 16:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowych, międzynarodowych badań przewidują, że topnienie małych lodowców na świecie zaburzy równowagę zasobów wody różnych miast w dolinach zasilanych przez rzeki spływające z otaczających gór. Naukowcy szacują, że fauna słodkowodna jest zagrożona z powodu cofającego się lodu. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Nature Climate Change, rzucają nowe światło na oddziaływanie globalnego topnienia na bioróżnorodność w ciekach wodnych, czego nigdy wcześniej nie analizowano.

    Naukowcy, pracując pod kierunkiem Institut de recherche pour le développement (IRD) we Francji i Uniwersytetu w Kopenhadze w Danii, skoncentrowali swoje prace na badaniu tego, co przyszłość trzyma w zanadrzu dla populacji w potokach utworzonych przez wody roztopowe w Alpach, na Alasce i w Andach leżących w pasie równikowym. Grupa z IRD pracująca w Andach zebrała próbki z 50 różnych stanowisk z formacji paramo (tj. ekosystemów tundry alpejskiej).

    W ramach wcześniejszych badań analizowano populację makrobezkręgowców, takich jak jętki, chruściki i muchówki, które żyją w większości u podstawy potoków lodowcowych. Z uwagi na bezpośrednią dostępność informacji o ich potrzebach środowiskowych, naukowcy wykorzystują powiązane dane jako model dla swoich prac.

    W toku badań naukowcy przeanalizowali reakcję trzech kluczowych elementów na zmiany w pokrywie lodowej na obszarach o klimacie umiarkowanym, arktycznym i tropikalnym: lokalną lub regionalną różnorodność taksonomiczną (tj. ile gatunków występuje odpowiednio w potoku lub w sieci hydrograficznej) oraz różnice w tej różnorodności między ciekami wodnymi.

    Po przeprowadzeniu oceny w różnych odległościach od lodowców naukowcy zauważyli wzrost lokalnej różnorodności wraz z przechodzeniem do dolnego biegu. Populacje występujące w różnych potokach na tej samej wysokości nad poziomem morza wydają się być jednolite. Natomiast populacje występujące w dwóch potokach, które wydają się takie same i są położone w odległości 100 metrów, mogą znacznie się od siebie różnić w zależności od lodowca, z którego wypływa ich ciek wodny. W toku badań wykazano na przykład, że lodowce andyjskie topnieją wolno lub szybko w zależności od swojej wielkości.

    Dane o populacji wodnej wygenerowane w toku badań wraz z danymi z opracowań wykonanych w latach 90. XX w. wskazują, że rozmaite gatunki zaczynają znikać wraz z malejącą pokrywą lodową, kiedy obejmuje ona od 30% do 50% powierzchni spływu. Całkowite stopnienie lodowców może spowodować zanik różnorodności regionalnej na poziomie od 11% do 38%.

    Tymczasem gatunki występujące naturalnie są zmuszane do dostosowywania się w nadzwyczajny sposób ze względu na presje wywierane przez rozmaite elementy, takie jak niskie temperatury, presja atmosferyczna, intensywne promieniowanie słoneczne, nieregularne opady deszczu czy silne wiatry.

    Zdaniem naukowców, ich odkrycia wskazują na kluczową rolę, jaką odgrywają lodowce w tworzeniu bioróżnorodności i jej dynamice. Zanikanie gatunków spowoduje ogromne straty w oferowanych przez nie usługach.

    Wkład w badania wnieśli eksperci z Ekwadoru, Francji, USA i Wlk. Brytanii.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ustrój lodowcowy – ustrój typowy dla rzek, których wahania stanów wód związane z topnieniem lodowców w porze letniej (Ren, Rodan) Charakteryzuje rzeki zasilane przez wody z topniejących lodowców górskich. Największe przepływy występują w okresie letnim. Owady Polski: Liczba gatunków owadów (Insecta) występujących w Polsce nie jest dokładnie poznana. Na podstawie dotychczasowych opublikowanych danych można ją szacować na około 28–34 tysięcy gatunków. Dokładna liczba nie jest znana, ze względu na brak wystarczających badań faunistycznych w wielu grupach owadów. W najnowszym, całościowym zestawieniu Andrzejewskiego i Weigle (Różnorodność biologiczna Polski) wymieniana jest liczba 26 579 zarejestrowanych gatunków. Jednakże w niektórych grupach szacuje się większą liczbę gatunków, przykładowo wśród Hymenoptera opisano z Polski 6 tys., a szacuje się, że występuje 9 tys. Każdego roku opisywane są kolejne, nowe dla fauny Polski gatunki owadów. Liczba gatunków owadów występujących w Polsce zmienia się z trzech powodów: Linia równowagi bilansowej (ang. EL - equilibrium line) - jest linia oddzielająca obszar akumulacji lodowca od jego obszaru ablacji. Innymi słowy jest to linia łącząca punkty o zerowym bilansie masy lodowca. Dla typowych alpejskich lodowców EL dzieli lodowiec w stosunku 2:1, gdzie dwukrotnie większą powierzchnię zajmuje obszar akumulacji lodowca w stosunku do jego obszaru ablacji. Zasada ta nie obowiązuje lodowców zasilanych głównie lawinami (takie jak np lodowce himalajskie i turkiestańskie), pokrytych gruzem lub występujących w strefach klimatu polarnego (lodowce zimne)

    Informacja geologiczna - dane i próbki geologiczne wraz z wynikami ich przetworzenia i interpretacji, w szczególności przedstawione w dokumentacjach geologicznych oraz zapisane na informatycznych nośnikach danych (art. 6 ust. 1 pkt 2 PGG). "Pochodzą one zarówno z badań geologicznych (metody, wyniki, sporządzone mapy, dane tabelaryczne, wyniki analiz i syntez), jak i z etapu projektowania badań oraz ich dalszego przetworzenia i interpretacji (czyli dalszych badań, analiz, syntez itd.)".
    Centrum Badań Wschodnich - powołana 24 stycznia 2008 roku w Olsztynie placówka naukowa, która ma za zadanie zajmować się m.in. doradzaniem samorządowi województwa w kontaktach polsko-rosyjsko-litewskich. Centrum funkcjonuje przy istniejącym od lat w Olsztynie Ośrodku Badań Naukowych. W skład Rady Programowej Centrum weszli naukowcy z Olsztyna, Warszawy, Wrocławia, Krakowa, a także Wilna. Posiedzenia ścisłego zespołu CBW, w skład którego wchodzą naukowcy i pracownicy samorządu województwa warmińsko-mazurskiego mają się odbywać co tydzień, natomiast Rada Programowa, w zależności od potrzeb, ma się spotykać raz-dwa razy w roku.

    Różnorodność genetyczna – jedna z trzech form różnorodności biologicznej wyróżnianych przez IUCN. Określa, mierzony na różne sposoby, poziom zmienności genetycznej w obrębie populacji. Najczęściej jest wyrażana jako różnorodność alleliczna, czyli średnia liczba i względna częstość alleli na locus. Jest podstawowym źródłem różnorodności biologicznej. Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań.

    Charakterystyka turbiny wodnej - wykres przedstawiający współzależność jej parametrów w różnych stanach ruchu. Istnieje wiele różnych rodzajów charakterystyk zawierających powiązania poszczególnych wielkości. Wykresy takie wykonuje się bezpośrednio przy prowadzeniu badań modelowych, lub też dokonuje się przeliczeń dla uzyskania charakterystyk bardziej ogólnych i wygodniejszych. Podstawowymi charakterystykami zawierającymi wszystkie zasadnicze parametry turbiny lub pozwalającymi na ich względnie proste przeliczenie są: Śmiertelność (ang. fatality rate) – liczba organizmów należących do określonej populacji, które giną w określonej jednostce czasu z różnych powodów, wyrażona najczęściej jako zmiana względna liczebności populacji (wskaźnik śmiertelności); jest jednym z czynników decydujących o dynamice liczebności populacji. Wyróżnia się śmiertelność ekologiczną, czyli faktycznie istniejącą w populacji w rzeczywistym siedlisku, zajmowanym również przez inne gatunki, np. przez populacje tworzące biocenozę (zob. oddziaływania międzygatunkowe, lub śmiertelność minimalną, która miałaby miejsce, gdyby populacja żyła w optymalnych warunkach.

    Trywializacja – zanikanie regionalnej odrębności i zdominowanie dużych obszarów (ekosystemów) przez jeden typ roślinności niezwiązany ze specyfiką geologiczną czy klimatyczną danego regionu. Wskutek tego pozostają tylko gatunki wszędobylskie, o szerokiej amplitudzie ekologicznej i tolerancji na zmiany środowiskowe lub pojawiają się ekspansywne gatunki inwazyjne. Trywializacja prowadzi do zacierania lokalnej bioróżnorodności.

    Antygeny heterofilne to takie antygeny, które występują u różnych gatunków, zwykle bardzo słabo ze sobą spokrewnionych, np. u ssaka i bakterii, różniące się pod względem chemicznym, zawierające jednak te same lub podobne determinanty antygenowe (epitopy). Z chemicznego punktu widzenia antygeny heterofilne są zwykle glikoproteinami lub lipopolisacharydami. Ze względu na szerokie rozpowszechnienie, niektóre z tych antygenów występują u różnych gatunków kręgowców, ale nie u wszystkich. U tych zwierząt, których tkanki zawierają dany antygen, nie stwierdza się obecności przeciwciał względem antygenu heterofilnego, przeciwciała takie występują natomiast szeroko u takich gatunków, których tkanki danego antygenu nie posiadają. Przeciwciała te powstają, jak się obecnie przypuszcza, w wyniku zakażeń bakteryjnych - u gatunków posiadających antygen heterofilny jest on tolerowany, natomiast u tych, które go nie posiadają, dochodzi do odpowiedzi odpornościowej.

    Rhipidomys latimanus – gatunek gryzonia z rodziny chomikowatych. Występuje na terenie środkowej i zachodniej Kolumbii, środkowego Ekwadoru i na północy Peru. Allopatryczne populacje występują także we wschodniej Panamie. Obecnie do tego gatunku włączone są także populacje zwierząt wcześniej uznawane za podgatunek Rhipidomys latimanus scandens. Pozycja taksonomiczna Rhipidomys latimanus wymaga dalszych badań. Efekt wąskiego gardła (ang. bottleneck – szyjka butelki) – jeden z mechanizmów neutralnych ewolucji. U podłoża efektu wąskiego gardła leży kataklizm, katastrofa (np. choroba, susza, powódź itp.), szczególnie gdy wraz z uprzednim spadkiem entropii w populacji (np. poprzez hierarchizację, uniformizację, odróżnorodnienie, usamopodobnienie, kompresję), mechanizmem przeciwdziałającym jest wcześniejsza egalitaryzacja strukturalna wraz ze wzrostem entropii, różnorodności populacji. Liczebność populacji po katastrofie zmniejsza się, a zatem zmienia się pula genowa populacji (osobniki, które przetrwały kataklizm nie mają wszystkich genów tworzących pulę genową całej populacji, a na pewno nie w tych samych proporcjach). Wąskie gardło powoduje zmniejszenie różnorodności genetycznej oraz zmianę częstotliwości alleli; po wzroście liczebności populacji ze względu na nowe mutacje zwiększa się również jej różnorodność genetyczna. Efektowi temu ulega cała populacja w odróżnieniu od efektu założyciela.

    Wiarygodność rozpoznań wprowadza trudności w zmierzeniu względnego wpływu genów i środowiska (przykładowo, objawy w pewnym stopniu pokrywają się z chorobą dwubiegunową i wielką depresją), ale wyniki badań wskazują na to, że czynniki genetyczne w połączeniu ze środowiskowymi są ważnymi czynnikami etiologicznymi schizofrenii. Wyniki badań wykazują, że przyczyny powstania schizofrenii mają silną komponentę dziedziczną, ale początek choroby jest pod silnym wpływem czynników środowiskowych i stresorów. Hipoteza wrodzonej podatności na zranienie (diatezy) u niektórych ludzi, która może być ujawniona przez biologiczne, psychologiczne i środowiskowe stresory jest znana jako model stresu i diatezy (lub encefalopatii). Model wskazujący na istotność czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych nosi nazwę "biopsychosocjalnego".

    Dodano: 08.06.2012. 16:26  


    Najnowsze