• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tyranozaur padlinożercą?

    28.07.2010. 13:38
    opublikowane przez: Jakub Juranek

    Najnowsze odkrycie naukowców Davida Hone’a i Mahito Wakabe udowadnia, że przerażający jaszczur, uznawany za jednego z największych drapieżników lądowych wszech czasów, nie gardził także padliną.

    Tyranozaury, od czasu opisania pierwszego okazu w 1905 roku, ze swoimi, dochodzącymi wysokością do 9 centymetrów zębami, czaszką długości 1,5 metra, wzrostem ponad 3 metrów i wagą przekraczającą 5 ton, rozbudzały wyobraźnię, jako jedne z najbardziej śmiercionośnych, mięsożernych istot, kiedykolwiek żyjących na Ziemi. Obecne odkrycie Davida Hone’a z Instytutu Paleoantropologii i Paleontologii Kręgowców w Pekinie i Mahito Wakabe z Muzeum Nauk Przyrodniczych Hayashibara w Okoyamie udowadnia, że zwierzęta z tej rodziny, nie zawsze łowiły swoją zdobycz, lecz chętnie korzystały z nadarzających się okazji do darmowej konsumpcji, bez ponoszenia kosztów wysiłku związanego z polowaniem.


    Zaurolof (Saurolophus) [1]


    Naukowcy doszli do powyższego wniosku, badając ślady zębów, widocznych, na odkrytym podczas ekspedycji na pustynię Gobi, szkielecie kaczodziobego roślinożercy Zaurolofa. Znaki po kłach, pozostawione przez należącego do rodziny tyranozaurów, Tarbozaura, które widoczne są tylko na kości barkowej Zaurolofa, nie powstały, ich zdaniem w wyniku ataku na żywe jeszcze zwierze, lecz znamionują ostrożne odgryzanie kawałków mięsa przez potężnego mięsożercę, już po śmierci ofiary. Ograniczenie występowania znalezionych śladów do jednej kości i odsłonięcie pozostałej części szkieletu w stanie praktycznie nienaruszonym, sugeruje, że Tarbozaur nie miał dostępu do reszty ciała roślinożercy, które prawdopodobnie utkwiło w nadrzecznym osadzie, wskutek powodzi.

    Znaleziona kość nosi ślady aż trzech rodzajów precyzyjnych ugryzień, co świadczy, zdaniem badaczy, iż inaczej niż dotychczas sądzono, dinozaury z rodziny tyranozaurów nie pochłaniały mięsa i kości bez różnicowania, miażdżąc wszystko swymi potężnymi szczękami, lecz w wyrafinowany sposób odgryzały tkanki podczas żerowania.


    Tarbozaur (Tarbosaurus) [2]


    Znalezisko to jest istotnym argumentem, w jednym z najdłużej toczonych sporów na gruncie paleobiologii, dotyczącym sposobu żerowania tyranozaurów. Większość paleontologów uznaje gatunki należące do rodziny tyranozaurów za drapieżniki, ewentualnie żywiące się padliną, gdy miały ku temu okazję. Jack Horner z Muzeum Gór Skalistych w Bozeman w stanie Montana twierdzi jednak, że pomimo potężnych szczęk, małe kończyny przednie i masywne nogi czyniły z tyranozaurów bardzo nieefektywnych łowców, sugerując tym samym ich całkowicie padlinożerną naturę. Obecne odkrycie, jest pierwszym tak wyraźnym dowodem, na to, że przynajmniej część posiłków tego groźnie wyglądającego gada, na pewno nie była owocem jego polowań.

    Więcej informacji na ten temat (w języku angielskim) można także znaleźć na stronie magazynu New Scientist: http://www.newscientist.com/article/dn19153-tyrannosaurs-historys-most-fearsome-scavengers.html

    Źródło:
    Hone, D.W.E. and Watabe, M. 201X. New information on scavenging and selective feeding behaviour of tyrannosaurs. Acta Palaeontologica Polonica, 5X(X): xxx-xxx. doi: 10.4202/app.2009.0133.


    Pliki graficzne na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported
    [1] Autor: Debivort Źródło: Wikimedia Commons
    [2] Autor: Dmitry Bogdanov Źródło: Wikimedia Commons

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Deinocheir (Deinocheirus mirificus, z gr. "straszna ręka", "strasznoręki", mirificus – łac. "niezwykły", "dziwny") – rodzaj dwunożnego późnokredowego teropoda opisanego na podstawie jednej pary olbrzymich przednich kończyn długości 2,4 metra (pazury 25 cm) znalezionych na pustyni Gobi w południowej Mongolii przez polskich paleontologów Halszkę Osmólską i Ewę Roniewicz podczas polsko-mongolskiej wyprawy paleontologicznej w 1970, oprócz nich odnaleziono jeszcze pozostałości żeber i kręgów. Odlew kości kończyn przednich deinocheira znajduje się m.in. w Muzeum Ewolucji PAN w Warszawie. Skamieniałości deinocheira odkryli także członkowie późniejszej wyprawy zorganizowanej przez Korea-Mongolia International Dinosaur Project. Odkryli oni m.in. gastralia (żebra brzuszne) noszące ślady zębów dużego teropoda, prawdopodobnie tarbozaura; kształt śladów sugeruje, że powstały one nie na skutek walki, lecz żerowania tarbozaura na upolowanym lub znalezionym padłym deinocheirze. Stegozaury (Stegosauria) – grupa ptasiomiedniczych dinozaurów należących do podrzędu tyreoforów. Zaliczane są do niej rodziny Huayangosauridae i Stegosauridae. Stegozaury miały bardzo charakterystyczny wygląd: mała w stosunku do reszty ciała czaszka, beczkowaty tułów, cztery silne, dobrze zbudowane kończyny (tylne były dłuższe niż przednie) oraz masywny, trzymany wysoko nad ziemią ogon zakończony dwiema parami długich kolców. Lecz ich najbardziej charakterystyczną cechą budowy były dwa rzędy dużych (najczęściej trójkątnych lub romboidalnych) kostnych płyt, biegnących przez cały grzbiet. Ich rola nie jest pewna, jednakże część paleontologów uważa, że płyty służyły do regulacji temperatury ciała. Niektóre rodzaje stegozaurów (np. kentrozaur) miały jedną parę kolców na wysokości łopatek. Gorgozaur (Gorgosaurus – agresywny jaszczur, gr. gorgos – agresywny, srogi + gr. sauros – jaszczurka) – przedstawiciel rodziny tyranozaurów żyjący w późnej kredzie na zachodzie Ameryki Północnej. Szczątki gorgozaura są najczęściej znajdowanymi pozostałościami nadrodziny tyranozauroidów. Pozwoliło to na dokładne poznanie jego ontogenezy i innych aspektów biologicznych.

    Alioram (Alioramus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenach Azji. Gatunek typowy, A. remotus, jest znany z niekompletnej czaszki i trzech kości śródstopia wydobytych z datowanych na mastrycht osadów równiny zalewowej na terenie Mongolii. Skamieniałości te opisał i nazwał rosyjski paleontolog Siergiej Kurzanow w 1976 roku. Pokrewieństwo aliorama z innymi tyranozaurami pozostaje niepewne – niektórzy paleontolodzy twierdzili, że może być on blisko spokrewniony ze współczesnym mu tarbozaurem lub reprezentować młode tego rodzaju. Raptorex – rodzaj teropoda z grupy tyranozauroidów żyjącego w kredzie na terenach obecnej Azji. Został opisany przez Paula Sereno i współpracowników w oparciu o kilka kości czaszki oraz niekompletny szkielet pozaczaszkowy, obejmujący kości szkieletu osiowego, obręczy barkowej i miednicznej oraz kończyn przednich i tylnych. Według autorów jego opisu holotyp odkryto w Chinach, w piaskowcu na terenie pokładów Lujiatun w formacji Yixian datowanych na przełom barremu i aptu (ok. 125 mln lat temu). Denver Fowler i współpracownicy (2011) wskazują jednak, że żaden z handlarzy, w których rękach pierwotnie znajdował się okaz holotypowy, nie twierdził, że pochodzi on z Chin; jeden z nich stwierdził wręcz, że okaz pochodzi z Mongolii. Raptorex był znacząco mniejszy od przedstawicieli rodziny tyranozaurów, jednak wykazywał wszystkie typowe dla nich adaptacje funkcjonalne, takie jak stosunkowo duża czaszka, obecność zębów przedszczękowych przypominających siekacze, silnie rozwinięte mięśnie odpowiadające za zaciskanie szczęk, niewielkie kończyny przednie oraz budowa kończyn tylnych typowa dla zwierząt biegających. Zarówno wiek osadów, w których odkryto okaz holotypowy, jak i status Raptorex kriegsteini jako ważnego taksonu są kwestionowane przez część autorów (patrz niżej).

    Niedźwiedź krótkopyski (Arctodus simus) – gatunek wymarłego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae). Jego szczątki są znane z ponad stu stanowisk w Ameryce Północnej. Podobnie jak większość przedstawicieli megafauny wymarł po ostatnim maksimum glacjalnym, około 11 400 lat temu. Był największym lądowym mięsożercą żyjącym w plejstocenie na terenie Ameryki Północnej. Przeciętnie ważył prawdopodobnie około 770 kg, jednak osobniki z masą ciała dochodzącą do 1000 kg nie należały do rzadkości. Przedstawiono kilka różnych hipotez dotyczących paleobiologii niedźwiedzia krótkopyskiego – mógł on być drapieżnikiem, padlinożercą, roślinożercą lub wszystkożercą. Według analizy stabilnych izotopów kolagenu kości przeprowadzonej przez Paula Matheusa (1995) Arctodus simus żywił się niemal wyłącznie mięsem. Matheus zasugerował, że był on raczej padlinożercą niż szybko biegającym drapieżnikiem, jego stosunkowo długie kończyny umożliwiały mu szybkie przemieszczanie się po terytorium, a duże rozmiary pozwalały mu bronić pożywienia przed innymi mięsożercami. Według Matheusa do wyginięcia niedźwiedzi krótkopyskich mogła przyczynić się konkurencja ze strony niedźwiedzi brunatnych. Badania Keny Fox-Dobbs i współpracowników (2008) sugerują, że niedźwiedź krótkopyski był wyspecjalizowanym drapieżnikiem, polującym niemal wyłącznie na karibu. Czaszki i żuchwy niedźwiedzi krótkopyskiego i jaskiniowego mieszczą się w morfoprzestrzeniach zajmowanych przez współczesne niedźwiedzie wszystkożerne. Również analiza Figueirido i współpracowników (2010) sugeruje, że niedźwiedź krótkopyski był wszystkożercą, a jego dieta zależała od dostępności pożywienia. Autorzy stwierdzili, że miał on kończyny stosunkowo krótsze niż wcześniej sądzono, a pysk nie był krótki, lecz proporcjonalny jak na wszystkożernego niedźwiedzia tej wielkości. Podobnie szeroki pysk mają również współczesne niedźwiedzie wszystkożerne – malajski i andyjski. Daspletozaur (Daspletosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae). Żył w Ameryce Północnej w późnej kredzie (ok. 80-72 mln lat temu). Obecnie tylko jeden gatunek daspletozaura jest uważany za ważny – D. torosus, choć nadal kilka jego potencjalnych gatunków z Alberty, Montany i Nowego Meksyku pozostaje nieopisanych. Wliczając nieopisane gatunki oraz te nieważne, daspletozaur obejmuje najwięcej gatunków ze wszystkich tyranozauroidów.

    Tarbozaur (Tarbosaurus) - rodzaj wielkich wymarłych dinozaurów drapieżnych, żyjący na terenie dzisiejszej pustyni Gobi w Azji pod koniec późnej kredy (kampan, mastrycht). Obecnie uznawany jest tylko jeden gatunek - Tarbosaurus bataar. Do 2006 roku opisano skamieniałości około 100 osobników tego gatunku, z tym że tylko kilkanaście w miarę kompletnych. Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex.

    Dodano: 28.07.2010. 13:38  


    Najnowsze