• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unijne działania prośrodowiskowe szansą dla zagrożonych burzyków na Malcie

    19.07.2010. 20:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego finansowane ze środków unijnych powstrzymują spadek liczby burzyków śródziemnomorskich, jednego z najbardziej zagrożonych gatunków ptaków w Europie, na półwyspie Rdum tal-Madonna na Malcie. Źródłem unijnego wsparcia badań naukowych był program LIFE-Nature, który zapewnia środki dla projektów przyczyniających się do wdrażania unijnych dyrektyw siedliskowej i ptasiej. Program pokrył 50% kosztów badań na kwotę niemal 500.000 EUR.

    Od wielu lat liczba burzyka śródziemnomorskiego stale spadała w regionie śródziemnomorskim. W 2008 r. gatunek sklasyfikowano jako "bliski zagrożeniu" w Czerwonej Księdze Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN), a także umieszczono w Załączniku 1 unijnej dyrektywy ptasiej, co oznacza, że stanowi on przedmiot specjalnych działań ochronnych.

    Na Wyspach Maltańskich zamieszkuje około 10% światowej populacji burzyka śródziemnomorskiego, ale wiele kolonii, w tym te z półwyspu Rdum tal-Madonna, kurczyło się w alarmującym tempie w ciągu ostatnich 25 lat z powodu naruszania lub niszczenia dogodnych miejsc gniazdowania.

    Naukowcy twierdzą, że czteroletni projekt - największa inicjatywa na rzecz ochrony przyrody na Malcie - powstrzymał spadek populacji i poprawił o około 10% trend populacyjny gatunku. Projekt skupił się na wyeliminowaniu wielu zagrożeń czyhających na burzyka poprzez badania naukowe, które mają pogłębić wiedzę na temat cyklu rozwojowego gatunku, a także poprzez podnoszenie świadomości na temat ptaków w ramach kampanii informacyjnej.

    Zdaniem zespołu, pracującego pod kierunkiem organizacji pozarządowej (NGO) BirdLife Malta, głównymi zagrożeniami dla burzyków są hałas i jaskrawe światła związane z ruchem żeglugowym oraz żerowanie szczurów. Dzięki projektowi "Transport Malta" władze morskie wyspy podjęły kroki mające na celu ograniczenie tego typu działalności łodzi i statków, a w roku 2006 rozpoczęto profesjonalny program deratyzacji, aby zmniejszyć populację szczurów utrzymującą się dzięki śmieciom pozostawianym na tym obszarze.

    Pośród innych zagrożeń kolonii burzyka znajduje się biwakowanie i inne imprezy rekreacyjne, rozwój miast, wychwyt związany z połowami, wysypiska śmieci oraz nielegalne polowanie i tropienie stosowane w polowaniu na króliki - mówią partnerzy projektu, dodając, że wszystkie te zagrożenia były systematycznie redukowane w ciągu ostatnich czterech lat.

    Udało się to osiągnąć dzięki ścisłej współpracy z miejscowymi rybakami, która miała na celu sprawdzenie, w jaki sposób rybołówstwo może wpływać na ptaki, a następnie wprowadzenie środków chroniących ptaki przed przypadkowym wychwytem. Podobnie wojsko maltańskie patrolowało morze w czasie realizacji projektu, aby zadbać o to, by ptaki nie były zestrzeliwanie z łodzi ani nie znajdywały się pod innym wpływem ze strony ruchu żeglugowego, a biwakowanie generujące hałas oraz niszczenie roślinności i śmiecenie było stopniowo eliminowane z kluczowych obszarów.

    Proces bez wątpienia okazał się sukcesem i zostanie wykorzystany do ustalenia standardów zarządzania podobnymi miejscami wokół Malty. Niemniej nie oznacza to, że kolonia na półwyspie Rdum tal-Madonna może teraz zostać pozostawiona samej sobie. Kierownik unijnego projektu Life Yelkouan Shearwater, Nicholas Barbara, podkreśla, że kontynuacja badań naukowych i działań ochronnych ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, by miejsce to było bezpiecznym schronieniem dla burzyka śródziemnomorskiego.

    Ze względu na burzyki, półwysep Rdum tal-Madonna został uznany przez Międzynarodową Radę Ochrony Ptaków za ostoję ptaków o znaczeniu na skalę światową oraz jako OSO (Obszar specjalnej ochrony) w ramach dyrektywy ptasiej i jako SOO (Specjalny obszar ochrony) w ramach dyrektywy siedliskowej, jak również został włączony do Europejskich Obszarów Chronionych programu Natura 2000.

    Prócz burzyków teren ten ma istotne znaczenie dla burzyka żółtodziobego, nagórnika modrego i pokrzewki okularowej. Również na tym obszarze rozmnaża się skowrończyk krótkopalcowy, a wśród ptaków zimujących znajduje się kopciuszek. Występują tutaj także zróżnicowane typy roślinności garrigue, w tym macierzanka piaskowa, wrzosiec czerwony i ostromlecz maltański oraz wiele gatunków storczyków.

    Projekt został wsparty finansowo również przez Maltański Urząd ds. Środowiska i Planowania (MEPA) oraz bank HSBC.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wybrzeże Trzebiatowskie (PLB320010) – obszar specjalnej ochrony ptaków w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, o powierzchni 31 757,6 ha, w całości w woj. zachodniopomorskim, na Pobrzeżu Szczecińskim. Celem utworzenia obszaru jest ochrona populacji dziko występujących ptaków oraz utrzymanie ich siedlisk w niepogorszonym stanie. Stwierdzono występowanie na tym terenie 35 gatunków ptaków z Załącznika II Dyrektywy Ptasiej. Gil azorski (Pyrrhula murina) – zagrożony wyginięciem gatunek ptaka z rodziny łuszczaków (Fringillidae), zwany także gilem z Sao Miguel. Gatunek wyodrębniony niedawno na podstawie różnic morfologicznych oraz analizy filogenetycznej z P. pyrrhula z którym stanowi takson siostrzany. Endemiczny dla wyspy São Miguel w archipelagu Azory. Zamieszkuje lasy laurowe. Obecne występowanie jest ograniczone do bardzo niewielkiego terenu ok. 580 ha w okolicy Pico da Vara we wschodniej części São Miguel. Populacja szacowana jest obecnie na ok. 800 osobników, mimo że w latach 70. XX wieku było zaledwie ok. 40 par. Jednej z najbardziej zagrożonych gatunków ptaków w Europie. Cały obszar występowania jest chroniony jako obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Podejmowane są działania ochronne, polegające przede wszystkim na chronieniu i odtwarzaniu siedliska – lasów laurowych. Dla ochrony gatunku realizowany był projekt finansowany przez unijny Instrument Finansowy LIFE. Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody.

    Góry Bialskie i Grupa Śnieżnika: Projektowany Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk (SOO) sieci Natura 2000 wyznaczony na podstawie Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej (Dyrektywa Rady 92/43/EWG). Pierwszy projekt wyznaczenia tej ostoi przygotowany został we współpracy z naukowcami i przyrodnikami w latach 2002-2003 przez Instytut Ochrony Przyrody PAN z Krakowa. Ostoja nie została dotychczas zgłoszona do Komisji Europejskiej przez Ministerstwo Środowiska (stan na V 2007), jest konsekwentnie wymieniana jako konieczna do powołania na liście ostoi Natura 2000 przedłożonej do Komisji Europejskiej przez naukowców i organizacje pozarządowe (tzw. Shadow List). Obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO; ang. SPA - Special Protection Area) – obszar wyznaczony do ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju.

    Census of Marine Life (Spis morskich form życia), w skrócie CoML – jeden z największych międzynarodowych projektów badawczych różnorodności i sposobu rozmieszczenia organizmów morskich, łączący 2700 naukowców z ponad 80 krajów świata. Celem badań prowadzonych w ramach programu było dostarczenie podstaw do opracowania polityki ochrony szczególnie wrażliwych obszarów morskich, wyznaczenia obszarów morskich wymagających ochrony oraz stworzenia globalnej sieci obszarów chronionych przed agresywnymi połowami. Program jest wspierany przez wiele organizacji rządowych związanych z nauką, środowiskiem i rybołówstwem, oraz przez prywatne fundacje i korporacje. Partnerami projektu są Encyclopedia of Life i National Geographic Society. Program Restytucji Populacji Sokoła Wędrownego w Polsce – program opracowany przez sokolników, myśliwych i przyrodników zainteresowanych odbudową populacji tego gatunku, z inicjatywy ówczesnego wojewódzkiego konserwatora przyrody we Włocławku Czesława Sielickiego. Porozumienie o powołaniu Programu podpisali w roku 1993 przedstawiciele Wojewody Włocławskiego, Wojewody Krakowskiego, Zarządu Głównego PZŁ i Fundacji Aktywnej Ochrony Ptaków Ginących. Program, po zaopiniowaniu przez Państwową Radę Ochrony Przyrody, został zatwierdzony przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (obecnie Minister Środowiska).

    BirdLife International (pierwotnie International Council for Bird Preservation - Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków) - to międzynarodowa organizacja, której celem jest ochrona ptaków oraz ich siedlisk. BirdLife International jest federacją organizacji zajmujących się ochroną ptaków z różnych krajów, tzw. organizacji partnerskich. Polskim partnerem BirdLife International jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Plan zadań ochronnych - dokument planistyczny, który sporządza się i realizuje dla obszaru Natura 2000. Sporządza się go w ciągu 6 lat od ustanowienia obszaru specjalnej ochrony ptaków lub zatwierdzenia przez Komisję Europejską obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Można sporządzać go także dla obszaru zaproponowanego Komisji Europejskiej jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, lecz jeszcze nie zatwierdzonego. Nie sporządza się tylko dla:

    Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTG) – organizacja propagująca osiągnięcia naukowe z zakresu badań środowiska glebowego oraz stymulująca rozwój gleboznawstwa, chemii rolnej i mikrobiologii rolniczej. Jej celem są również starania przyczyniające się do ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. Towarzystwo realizuje swoje zadania poprzez organizowanie zjazdów i konferencji naukowych, zacieśnianie współpracy międzynarodowej, prowadzenie działalności wydawniczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej oraz inicjowanie badań naukowych i współdziałanie w ich prowadzeniu.

    Park Narodowy Sierra de Cazorla, Segura i Las Villas jest położony na wschodzie i północnym wschodzie prowincji Jaén (Hiszpania), zajmuje obszar 214 300 hektarów, co oznacza, że jest największą przetrzenią podlegającą ochronie prawnej w Hiszpanii i drugą w Europie. Został ogłoszony rezerwatem biosfery przez UNESCO w 1983 roku, jest także obszarem wchodzącym w skład sieci Natura 2000 na podstawie Dyrektywy Ptasiej Unii Europejskiej (z hiszp. Zona de Especial Protección para las Aves - Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków) od 1987. Jest tak rozległy, że leży na terenie 23 municypiów z 80 000 mieszkańców. Stopień ochrony różni się w zależności od obszaru, pozwalając na większości terytorium na prowadzenie różnego rodzaju działalności gospodarczej.

    Crocidura congobelgica – gatunek ssaka owadożernego z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie w Demokratycznej Republice Konga w . Zamieszkuje nizinne lasy pierwotne. Przez około 90 lat badań znaleziono 7 osobników. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niższego ryzyka). Zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie ich siedlisk poprzez nielegalny wyrąb drzew i działalność górniczą. Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (dawniej Północnopodlaskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, PTOP) – organizacja zajmująca się ochroną ptaków i ich siedlisk. Działa w Polsce północno-wschodniej, zostało powołane do życia w 1985 roku w Białowieży.

    Specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS) – obszar utworzony w celu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Unii Europejskiej. Obszar ten w swoim regionie biogeograficznym w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego.

    Dodano: 19.07.2010. 20:12  


    Najnowsze