• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W czasie wypraw po nektar pszczoły polegają na lepkiej substancji

    10.06.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    W jaki sposób pszczoły i trzmiele zbierają nektar nie tracąc równowagi? Wyniki nowych badań prowadzonych przez brytyjski Uniwersytet Cambridge pokazują, że komórki podobne do rzepa na płatkach pomagają pszczołom trzymać się powierzchni kwiatów. Podobnie zaskakującym jest odkrycie, że pszczoły wykorzystują dotyk, aby rozpoznać fakturę powierzchni płatków. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie Current Biology.

    Zdaniem naukowców, pracujących pod kierunkiem dr Beverley Glover z Wydziału Nauk Botanicznych Uniwersytetu Cambridge, pszczoły zamiast płaskich czy gładkich powierzchni wybierają płatki ze stożkowatymi komórkami, które zapewniają im krawędź niezbędną przy realizacji zadania. W naturze, jak twierdzą naukowcy, pszczoły polegają na wskazówkach wzrokowych lub zapachowych, bez konieczności lądowania na samym kwiecie.

    Zaczęli się jednak zastanawiać, czy stożkowate komórki odgrywają inną rolę, zapewniając lepszą przyczepność na śliskiej powierzchni rośliny. "Powierzchnia rośliny jest z natury płaska, więc wykształcenie się formy odmiennej powinno zapewnić pewnego rodzaju przewagę ewolucyjną" - czytamy w artykule.

    W doświadczeniu wykorzystano sztuczne kwiaty odlane z żywicy epoksydowej. Połowa z tych kwiatów miała powierzchnię ze stożkowatymi komórkami, a druga połowa - powierzchnię płaską. Naukowcy odkryli, że pszczoły nie wykazywały żadnych preferencji, kiedy odlewy były ustawione poziomo, a liczba wizyt rozłożyła się równo między dwa typy kwiatów.

    Jednakże wraz ze wzrostem kąta ustawienia odlewów, wzrastała również odpowiednio preferencja pszczół wobec komórek stożkowatych. Kiedy ustawiono odlewy w pionie, pszczoły wybierały te z komórkami stożkowatymi w ponad 60% przypadków.

    "Pszczoły zdobywające pożywienie są w stanie rozróżnić różne powierzchnie na postawie samych wrażeń dotykowych" - wyjaśnili naukowcy. "Odkryliśmy, że pszczoły wykorzystują kolory do rozróżnienia, które kwiaty nie posiadają stożkowatych komórek, ale jedynie wówczas, kiedy powierzchnie kwiatów są ustawione pod stromym kątem, utrudniającym manewrowanie. Takie ułatwienie manewrowania jest prawdopodobnym wyjaśnieniem powszechnego występowania stożkowych komórek naskórkowych na płatkach większości roślin kwitnących."

    Zespołowi udało się zaobserwować, dlaczego pszczoły wybierały komórki stożkowe. Dzięki ultraszybkiej kamerze wideo, naukowcy byli w stanie zobaczyć, że pszczoły zawsze miały dobrą przyczepność na odlewach z komórkami stożkowatymi, podczas gdy na gładszych powierzchniach poszukiwały lepszego zaczepienia. Po wylądowaniu na komórkach stożkowatych pszczoły mogły przestać poruszać skrzydełkami i zacząć zbierać nektar.

    Naukowcy zbadali wówczas, czy pszczoły w środowisku naturalnym będą wybierać prawdziwe kwiaty z komórkami stożkowatymi. Wykorzystano do tego celu wyżliny wielkie (lwie paszcze) z komórkami stożkowatymi oraz zmutowane wyżliny wielkie o gładkich powierzchniach. Odkryto, że kiedy kwiaty leżały w poziomie i wymagały niewielkiego manewrowania, pszczoły odwiedzały obydwa typy kwiatów z podobną częstotliwością. Ale kiedy kwiaty były ustawione w pionie i wymagały bardziej złożonych ruchów, o 74% wzrosły odwiedziny wyżlinów wielkich.

    Eksperci twierdzą, że około 80% kwiatów ma komórki stożkowate. Naukowcy prowadzący badania są przekonani, że wszystkie owady zapylające (tj. takie, które przenoszą pyłek z jednego kwiatu na drugi) preferują kwiaty z komórkami stożkowatymi.

    "Zachowanie równowagi i utrzymanie się na kwiecie to dla pszczół nie lada zadanie, zwłaszcza w wietrzną lub mokrą pogodę" - wyjaśnia dr Glover. "To niesamowite, że ewolucja znalazła tak proste rozwiązanie, wyposażając kwiaty w powierzchnię podobną do rzepa, która zapewnia przyczepność owadom."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Current Biology:
    http://www.cell.com/current-biology

    Uniwersytet Cambridge:
    http://www.cam.ac.uk

    Źródło danych: Uniwersytet Cambridge; Current Biology
    Referencje dokumentu: Whitney H.M., et al. (2009) Conical epidermal cells allow bees to grip flowers and increase foraging efficiency. Current Biology (w druku). Publikacja internetowa z 13 maja; DOI:10.1016/j.cub.2009.04.051.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pszczoła włoska (Apis mellifera ligustica) - podgatunek pszczoły miodnej. Występuje na terenie Włoch (od Alp z północy, do Sycylii na południu). Pszczoły te są bardzo płodne i nie są agresywne. Kwas melisowy (kwas triakontanowy) – nasycony kwas tłuszczowy o wzorze chemicznym CH3(CH2)28COOH. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa oznaczającego pszczołę, gdyż kwas ten występuje w nektarze przyciągających pszczoły kwiatów – między innymi w melisie lekarskiej. Występuje także w wosku pszczelim, co jest naturalną konsekwencją jego występowania w nektarach kwiatów zapylanych przez pszczoły. Kwas melisowy po raz pierwszy otrzymali G. Robinson (1930) oraz W. Bleyberg i H. Ulrich (1931). Trzmiel polny (Bombus agrorum) - gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół miodnych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Pierzga – pokarm pszczół, który powstaje w wyniku fermentacji pyłku roślin owadopylnych (entomofilnych) albo wiatropylnych zbieranego przez pszczoły robotnice różnych gatunków pszczół. Z pyłku zebranego z kwiatostanów pszczoły formują na ostatniej parze odnóży obnóża. Po przyniesieniu do ula (gniazda) składają je do komórek plastra, a pszczoły ulowe (młode) ubijają je w komórce. W temperaturze ula (t = 35 °C) i warunkach beztlenowych zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku. Pierzga jest gromadzona przy czerwiu. Pierzga jest zatem naturalnie przetworzonym przez pszczoły pyłkiem kwiatowym, który dodatkowo został wzbogacony wydzielinami organizmów pszczół. Pierzga jest pokarmem larw (czerwiu otwartego) i młodych pszczół. Kłąb – otaczające matkę skupisko pszczół, w którym robotnice siedzą ciasno, trzymając się jedna drugiej i tylko nieznacznie zmieniają położenie względem siebie. Najbardziej ściśnięte są pszczoły w zewnętrznej części kłębu, w środku zaś tworzą biegnące w różnych kierunkach łańcuszki, ułożone luźniej. Zwarta otoczka sprawia, że ciepło produkowane przez pszczoły w części centralnej ulatnia się nieznacznie, dzięki czemu temperatura w kłębie jest w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia.

    Varroa destructor – gatunek pajęczaka, pasożyt pszczoły miodnej i pszczoły wschodniej, wywołuje warrozę. Jest głównym szkodnikiem rodzin pszczelich przyczyniającym się do znacznych strat w pszczelarstwie. Początkowo został opisany jako Varroa jacobsoni, obecnie uważany za odrębny gatunek. Trzmiel różnobarwny (Bombus soroeensis) – owad z rodziny pszczołowatych. zakłada niewielkie rodziny. Gniazduje w ziemi. Jest związany ze środowiskiem leśnym; oblatuje kwiaty z dwudziestu rodzin. Spotykany na murawach kserotermicznych oraz w środowiskach leśnych. Ma 18 – 23 mm długości

    Pszczoła miodna (Apis mellifera) – gatunek owada błonkoskrzydłego z rodziny pszczołowatych (Apidae), obejmującej gatunki wytwarzające miód. Pszczoły bezżądłowe, pszczoły bezżądłe, melipony (Meliponini) - plemię z rodziny pszczołowatych (Apidae). Należy do nich około 250 gatunków, występujących w krajach tropikalnej i subtropikalnej strefy Afryki, Azji, Australii i Ameryki.

    Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym, a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C.

    Trzmiel – zwyczajowa nazwa dużej, krępej i gęsto owłosionej pszczoły o czarnym ubarwieniu, zwykle z szerokimi, poprzecznymi, żółtymi lub pomarańczowymi pasami. W literaturze polskiej nazwą „trzmiel” określane są pszczoły z rodzaju Bombus – obejmującego również trzmielce.

    Polietyzm - podział pracy wśród członów kolonii owadów społecznych, jak np. pszczoły miodnej. Rozróżnia się dwa rodzaje polietyzmu: Pszczoła olbrzymia (Apis dorsata Fabr.) – gatunek z rodzaju Apis (pszczoły miodne), żyjący dziko w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego południowej Azji, od Filipin do Pakistanu.

    Rośliny miododajne, rośliny pszczelarskie, rośliny pożytkowe – rośliny o kwiatach barwnych i wonnych, kwitnące długo i obficie, które dostarczają pszczołom surowca do produkcji miodunektaru, spadzi i pyłku. Poprawniej są nazywane roślinami nektarodajnymi, gdyż produktem roślinnym jest nektar, a pszczelim – miód. Nektar – wydzielina miodników (nektarników) roślin. Jest to wodny roztwór cukrów, głównie fruktozy i glukozy. Nektar wabi zwierzęta zapylające kwiaty (głównie owady), przez co odgrywa kluczową rolę w procesie rozmnażania roślin. Jego skład i intensywność wydzielania są zmienne u poszczególnych gatunków, o różnej porze dnia i w zależności od warunków pogodowych. Z nektaru pszczoły wytwarzają miód, który powstaje w wyniku zagęszczenia nektaru (odparowania znacznej części wody), rozłożenia sacharozy na cukry proste i zakonserwowania powstałej substancji niewielką ilością kwasu mrówkowego.

    Trzmiel żółty (Bombus muscorum) — gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmiele (Bombini).

    Dodano: 10.06.2009. 15:11  


    Najnowsze