• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W jaki sposób ważka równoskrzydła uczy się wybierać najlepszego samca

    23.11.2010. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ważki równoskrzydłe uczą się, w jaki sposób wybierać odpowiedniego samca, kiedy lokalnie współistnieją dwa gatunki - zdaniem naukowców z Uniwersytetu w Lund w Szwecji, którzy odkryli, że samica wyrzuci swoje jajka w razie parzenia się z samcem nieodpowiedniego gatunku, ponieważ parzenie się poza jej własnym gatunkiem obniża liczbę potomstwa. Zatem wybór samca nie jest jedynie sprawą genetycznego i instynktownego zachowania, jak zakładano w przypadku tak niewielkich i krótko żyjących stworzeń. Wyniki badań zostały niedawno opublikowane w czasopiśmie naukowym Evolution.

    Profesor Erik Svensson z Wydziału Biologii wraz z kolegami zbadał dwa współistniejące gatunki ważki równoskrzydłej zwane "demoiselles", które należą do rodzaju świtezianka. Zarówno ważki równoskrzydłe, jak i lepiej znane ważki należą do rzędu owadów zwanego Odonata. Naukowcy badali sposób, w jaki samice wybierają samców do parzenia się i odkryli, że samice zwracają baczną uwagę na wygląd partnera. Główną różnicą między dwoma gatunkami pod względem wyglądu jest ilość czerni na skrzydłach samca. "To fascynujące, że nawet małe owady mogą się nauczyć tego typu rzeczy" - mówi profesor Svensson.

    Naukowcy badali zachowanie związane z parzeniem się ważek równoskrzydłych na kilku różnych stanowiskach na południu Szwecji. Na niektórych stanowiskach dwa gatunki występują równolegle i tam właśnie samice odrzucały samców innego gatunku. Niemniej na innych stanowiskach występował tylko jeden gatunek i kiedy samicom przedstawiano później samców innego gatunku w ramach eksperymentu w terenie, wykazywały one większe zainteresowanie tymi samcami.

    Zdaniem naukowców samice na tych stanowiskach nie były najwyraźniej świadome przy pierwszym kontakcie, że samce pochodzą z nieodpowiedniego gatunku. "To interesujące, że samice na różnych stanowiskach zachowują się zdecydowanie odmiennie, pomimo faktu, że stanowiska te nie są od siebie odległe" - podkreśla profesor Svensson.

    Zdaniem profesora, jeżeli wybór samca byłby zachowaniem genetycznym lub dziedzicznym, to różnice między stanowiskami nie powinny być tak istotne, ponieważ rozproszenie osobników i wynikający z tego przepływ genów między stanowiskami powinien wyeliminować silne różnice w parzeniu się.

    Naukowcy przeprowadzili dodatkowe doświadczenia w terenie, aby sprawdzić, czy młode i seksualnie niedoświadczone samice nauczyły się rozpoznawać samców swojego gatunku. Samice ważki równoskrzydłej zaraz po wylęgu i niedoświadczone seksualnie były wychwytane w terenie i izolowane w klatkach, bez jakiegokolwiek kontaktu z samcami. Kiedy dziewicze samice spotykały po raz pierwszy samców z obydwu gatunków to wykazywały takie samo zainteresowanie obydwoma. W innym eksperymencie ponownie izolowano w klatkach samice po wylęgu, które jednak miały okazję zobaczyć przez chwilę samców swojego gatunku, ale bez fizycznego kontaktu z nimi. Kiedy następnie umożliwiono tym samicom fizyczny kontakt z samcami, to wykazywały one większe zainteresowanie własnym gatunkiem i ograniczone zaciekawienie samcami innego gatunku.

    "Nasze doświadczenia wskazują wyraźnie, że wybór samca jest wyuczony, a nie jedynie genetyczny" - podsumowuje profesor Svensson. Jednakże przyznaje, że jego zespół nie ma pewności co do "mechanizmów uczenia się, czy też tego, co dokładnie dzieje się w czasie zaledwie kilkugodzinnego uczenia się". Stwierdził, że "planuje dalsze doświadczenia w przyszłości, aby zbadać te mechanizmy".

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zmorsznik olbrzymi (Macroleptura thoracica syn. Leptura thoracica) - chrząszcz z rodziny kózkowatych. Kózka bardzo rzadka i z tego względu chroniona (tylko w Polsce). U nas występuje wyłącznie w Białowieskim PN, lecz jej zasięg sięga aż do Japonii. Samice tego gatunku są większe od samców. Ślimacznikowate (Drilidae) – rodzina chrząszczy wielożernych (Polyphaga). Larwy są wyspecjalizowanymi drapieżnikami polującymi na ślimaki; samice są uskrzydlone, samce bezskrzydłe, o skrytym trybie życia. Dymorfizm płciowy zaznacza się także w wielkości owadów – samice afrykańskiego gatunku Selasia unicolor są dziesięciokrotnie większe od samców. W Palearktyce występuje około 230 gatunków. Biologia ślimacznikowatych jest słabo poznana. W Polsce występuje jeden gatunek, Drilus concolor. Nephila – rodzaj pająków z rodziny prządkowatych (Nephilidae). Został nazwany w 1815 roku przez Williama Elforda Leacha, może być starszym synonimem rodzaju Heterargiope Kishida, 1931. Obecnie tradycyjnie zalicza się do niego kilkanaście gatunków, jednak dane molekularne sugerują, że może on być difiletyczny – wówczas do Nephila powinno włączać się jedynie Nephila pilipes i Nephila constricta. Kwestia polifiletyzmu tego rodzaju jest jednak dyskusyjna. Rodzaj Nephila obejmuje największe pająki tkające sieci na świecie – samice Nephila komaci osiągają długość niemal 4 cm. Przedstawiciele tego rodzaju cechują się znaczącym dymorfizmem płciowym przejawiającym się różnicą rozmiarów. Samice osiągają znacznie większe rozmiary niż samce – najmniej wyraźny dymorfizm tego typu występuje u gatunku Nephila clavata, którego samice są około 2,2 raza większe od samców, zaś największy u Nephila turneri, u którego samice osiągają długość niemal dziesięciokrotnie większą niż samce.

    Straszka pospolita, zimówka rudawa (Sympecma fusca) – gatunek owada z rzędu ważek należący do podrzędu ważek równoskrzydłych. Podobnie jak w przypadku drugiego europejskiego gatunku straszek – straszki północnej – zimuje stadium dorosłe tego owada, dzięki czemu w cieplejszych sezonach pierwsze straszki odbywają loty już w marcu. Długość ciała 37 mm, rozpiętość skrzydeł 44 mm. Efekt Whittena – efekt przyspieszonego pojawienia się rui u samicy oraz synchronizacji rui w grupie samic na skutek pojawienia się dojrzałego płciowo samca. Wesley Kingston Whitten wykazał, że u myszy i świnek morskich samice, które były odizolowane od samców, wchodzą w okres estrus w krótkim czasie po pojawieniu się samca zdolnego do rozrodu. Atraktant zawarty w moczu samca wywołuje i przyspiesza ruję samicy, a w grupie samic przebywających razem, po pojawieniu się samca doprowadza do synchronizacji rui.

    Łątkowate (Coenagrionidae) – rodzina owadów z rzędu ważek, należąca do podrzędu ważek równoskrzydłych. Samce większości gatunków (z wyjątkiem rodzaju Pyrrhosoma) są niebieskie. Zasiedlają głównie wody stojące, rzadziej wolno płynące, w północnej Afryce, Europie i Azji. W Polsce występują następujące gatunki: Pseudostigmatidae – rodzina dużych ważek równoskrzydłych (Zygoptera) występujących w krainie neotropikalnej oraz we wschodniej Afryce (jeden gatunek). Obejmuje największe ze wszystkich ważek równoskrzydłych – około 20 gatunków zgrupowanych w rodzajach:

    Łunica czerwona (Pyrrhosoma nymphula) – gatunek owada z rzędu ważek, należący do podrzędu ważek równoskrzydłych. Nimfa stawowa (Enallagma cyathigerum) – gatunek owada z rzędu ważek, należący do podrzędu ważek równoskrzydłych.

    Pałątka niebieskooka, pałątka podobna (Lestes dryas) – gatunek owada z rzędu ważek należący do podrzędu ważek równoskrzydłych.

    Pałątka południowa (Lestes barbarus) – gatunek owada z rzędu ważek należący do podrzędu ważek równoskrzydłych.

    Krogulec mały (accipiter badius) – gatunek ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych. Jego grzbiet ma barwę szarą, klatka piersiowa i brzuch - białą w rude pasy. Policzki są szare, oczy czerwonawe, wewnętrzna strona ogona biała z czterema ciemnymi pasami. Samice są nieco większe od samców i mają jaśniejsze oczy. Osobniki tego gatunku osiągają długość 25-35 cm, a rozpiętość ich skrzydeł wynosi 50-65 cm. Ich waga waha się od 75 do 160 g. Wyróżnia się sześć podgatunków tego gatunku:

    Dodano: 23.11.2010. 16:37  


    Najnowsze