• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W sobotę naukowcy po raz jedenasty policzą nietoperze na Dolnym Śląsku

    11.01.2012. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    O ponad 10 tysięcy spadła liczba nietoperzy zimujących w podziemiach Centralnego Odcinka Frontu Umocnionego Łuku Odry i Warty w porównaniu z 2008 rokiem. 14 stycznia chiropterolodzy z całej Europy po raz jedenasty policzą nietoperze, spędzające zimę w tej części Polski.

    "W czasie ostatniego liczenia, przeprowadzonego 15 stycznia 2011 roku, w podziemiach odnotowano zimowanie 27 285 nietoperzy należących do 10 gatunków, o ponad 3,5 tys. mniej niż przed rokiem" - informuje rzecznik Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Małgorzata Wanke-Jakubowska.

     

    Jak wyjaśnia w porównaniu z wynikami uzyskanymi 12 stycznia 2008, kiedy w podziemiach zimowało 37 693 nietoperzy, wynik ten oznacza spadek o ponad 10 tysięcy osobników, czyli o 27,6 proc.

    Wyniki tegorocznego liczenia powinny pokazać, czy spadek liczebności tych chronionych ssaków spowodowały niekorzystne zmiany w środowisku, czy jest on wynikiem błędów pomiarowych. Mogła je spowodować wyjątkowo surowa zima i ukrywanie się nietoperzy w miejscach niedostępnych dla obserwatorów.

    Większość uczestników tegorocznego liczenia będą stanowili chiropterolodzy z Zachodniej Europy (łącznie - 41 osób). Podobnie jak w ubiegłym roku, najliczniejszą grupą obcokrajowców będą Brytyjczycy (18 osób), przyjadą też chiropterolodzy z Niemiec (8 osób), Holandii (4 osoby), Belgii (7 osób), Finlandii (3 osoby) i Ukrainy (jedna osoba).

    Z Polski w liczeniu nietoperzy weźmie udział 31 osób. Najliczniejszą grupę będą stanowili uczeni z Wrocławia (z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i Uniwersytetu Wrocławskiego) oraz z Gdańska (Uniwersytet Gdański). Przyjadą też chiropterolodzy z Warszawy (Instytut Badawczy Leśnictwa) i Olsztyna (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski).

    Wanke-Jakubowska wyjaśnia, że wieloletnie badania prowadzone przez pracowników Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu we współpracy z chiropterologami z Centrum Obrączkowania Nietoperzy w Dreźnie wykazały, że nietoperze przylatują do podziemi Frontu Umocnionego Łuku Odry i Warty z ogromnego obszaru Nizin Środkowoeuropejskich, o powierzchni co najmniej 17 tys. km kw.

    "Maksymalne długości ich przelotów osiągają 260 km, co najlepiej świadczy o znaczeniu podziemi dla zimowania tych ssaków. Z tego powodu ich ochrona na obszarze Natura 2000 +Nietoperek+ ma międzynarodowe znaczenie, a jej skuteczność wpływa na liczebność nietoperzy na dużym obszarze Europy Środkowej. Z tego powodu prace nad Planem Ochrony Obszaru Natura 2000 +Nietoperek+ są monitorowane przez Generalną Dyrekcję Środowiska Komisji Europejskiej" - informuje rzecznik Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.

    Monitoring nietoperzy jest formą skutecznej ochrony ssaków. Dlatego, co roku w połowie stycznia w podziemiach Centralnego Odcinka Frontu Umocnionego Łuku Odry i Warty odbywa się liczenie zimujących nietoperzy, które umożliwia poznanie zmian liczebności poszczególnych gatunków w kolejnych latach.

    W celu uzyskania wiarygodnych wyników, w tym w szczególności uniknięcia kilkakrotnego liczenia nietoperzy obudzonych w czasie liczenia, oraz ograniczenia niepokojenia tych ssaków do niezbędnego minimum, konieczne jest przeprowadzenie liczenia w ciągu jednego dnia. Przy łącznej długości podziemnych korytarzy wynoszącej 32 km, wymaga ono udziału co najmniej 70 osób. Podziemny system korytarzy został podzielony na 10 odcinków, w których nietoperze są liczone jednocześnie przez 10 sześcioosobowych zespołów.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy. Brodawkonosy (Rhinopomatidae) - rodzina ssaków z rzędów nietoperzy obejmująca 3-5 gatunków (klasyfikacja dwóch gatunków jest niepewna). Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji.

    Koziołek (tragus) - skórny, błoniasty wyrostek w małżowinie usznej niektórych nietoperzy. Spośród polskich gatunków wystepuje tylko u gatunków z rodziny mroczkowatych. Kształt zróżnicowany (nożowaty, grzybkowaty, rogalikowaty, u gatunków egzotycznych także inny), co umożliwia często rozróżnianie poszczególnych rodzajów i gatunków nietoperzy. Straszaki, podbródnikowate (Mormoopidae) – rodzina ssaków z rzędu nietoperzy obejmująca dwa rodzaje liczące w sumie 10 gatunków, z czego dwa uznawane są za wymarłe.

    Upiorowate (Emballonuridae) – rodzina ssaków z rzędu nietoperzy obejmująca około 50 gatunków najbardziej prymitywnych nietoperzy owadożernych. Występują w strefach tropikalnej i podzwrotnikowej na całej Ziemi. Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (WIKŚiG UP we Wrocławiu) - jeden z 5 wydziałów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu powstały w 1951 roku jako Wydział Melioracji Rolnych ówczesnej Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Kształci studentów na siedmiu podstawowych kierunkach zaliczanych do nauk rolno-technicznych, na studiach stacjonarnych oraz niestacjonarnych. Liścionosowate, liścionosy (Phyllostomidae lub Phyllostomatidae) - rodzina nietoperzy obejmująca ok. 150 gatunków charakteryzujących się osadzonym na nosie fałdem skórnym w kształcie przypominającym liść.

    Wydział Biologii i Hodowli Zwierząt Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (WBHZ UP we Wrocławiu) - jeden z 5 wydziałów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu powstały w 1951 roku jako Wydział Zootechniczny ówczesnej Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Kształci studentów na czterech podstawowych kierunkach zaliczanych do nauk rolniczych, na studiach stacjonarnych oraz niestacjonarnych.

    Dodano: 11.01.2012. 00:19  


    Najnowsze