• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W średniowieczu w wodach Bałtyku brakowało tlenu

    23.02.2011. 00:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Około tysiąc lat temu temperatura powierzchni Bałtyku była nieco wyższa niż obecnie, a wody naszego morza były o wiele uboższe w tlen niż dziś - informuje fińska Suomen Akatemia. Informacje na temat przeszłości pomagają prognozować przyszły stanu akwenu.

    Badając osady z dna Bałtyku i wykorzystując możliwości, jakie daje modelowanie komputerowe, naukowcy z krajów nadbałtyckich sprawdzają, jak nasz akwen funkcjonował w minionych wiekach. Szczególnie interesuje ich temperatura powierzchni morza, zasięg i grubość pokrywy lodowej oraz stopień eutrofizacji czyli zasobność wód w składniki odżywcze. Jednocześnie sprawdzają, jak wspomniane wartości zmieniały się z biegiem czasu.

    Takie historyczne dane przydają się w tworzeniu modeli komputerowych, pozwalających testować możliwe scenariusze przyszłych zmian w środowisku. Zmiany te mają związek z naturalnymi procesami i zjawiskami oraz wpływem człowieka na ekosystem. Ich zrozumienie jest ważne przy podejmowaniu decyzji dotyczących zrównoważonego wykorzystania zasobów morza i łagodzenia możliwych skutków zmian klimatu.

    "Skala deficytu tlenowego była wielkim problemem Bałtyku już tysiąc lat temu. Zjawisko to było obecne, choć ludzie wpływali na środowisko w minimalnym stopniu" - relacjonuje koordynator projektu INFLOW, Aarno Kotilainen z Geological Survey of Finland. - Z czasem klimat ochłodził się i zwiększyła się zawartość tlenu w morzu. Jednak w XX w. klimat znów się ocieplił, co na nowo zwiększyło deficyt tlenu.

    Kotilainen uważa, że wyniki badań przeszłości mogą oznaczać pesymistyczną prognozę na przyszłość, gdyż na środowisko Bałtyku coraz mocniej wpływa człowiek. Tymczasem obserwacje innych części globu nie pozostawiają wątpliwości: spowodowane przez człowieka zmiany klimatu, gwałtowne rozrastanie się populacji i coraz bardziej intensywne eksploatowanie morza oraz wybrzeża są dla środowiska morskiego realnym zagrożeniem.

    Jeśli chodzi o przyszłość, "z pewnych szacunków wynika, że zmiany klimatu w rejonie Morza Bałtyckiego doprowadzą do wzrostu temperatury jego powierzchni. Jednocześnie nasilą się wiatry i skróci czas, kiedy Bałtyk skuty jest lodem" - zauważa Kotilainen.

    INFLOW jest jednym z projektów programu 16 BONUS+, realizowanych w ramach finansowanego ze środków unijnych. Jego celem jest gromadzenie wiedzy przydatnej w zarządzaniu rejonem nadbałtyckim. W projekcie uczestniczą naukowcy z Finlandii, Szwecji, Norwegii, Danii, Niemiec, Polski i Rosji. (PAP)

    zan/ krf/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Morze Litorynowe – czwarta faza rozwoju Bałtyku; po niej morze to przybrało dzisiejszy wygląd i charakter. Powstało, gdy wskutek dalszego ocieplenia klimatu lądolód skandynawski stopniał do końca (ok. 5,5 tys. lat temu). Poziom wód podniósł się wtedy na tyle, że dotychczasowe Jezioro Ancylusowe uzyskało ponownie połączenie z Morzem Północnym, stając się znów akwenem morskim. Napływ wód oceanicznych spowodował wzrost zasolenia i rozwój fauny słonowodnej. Jednym z typowych jej przedstawicieli był pobrzeżek (Littorina littorea), od którego morze wzięło swą nazwę. W rezultacie tej kolejnej transgresji Morze Litorynowe zwiększyło swą powierzchnię, czego dowodem są do dziś obecne na jego dnie zalane wówczas doliny i torfowiska. Temperatura u południowych brzegów Bałtyku była o 2-3 °C wyższa od dzisiejszej, był to najcieplejszy okres w historii Bałtyku. Linia brzegowa była silnie rozwinięta; współczesny kształt Morza Bałtyckiego jest wypadkową kształtu ówczesnego i zmian abrazyjnych, które dokonały się do dnia dzisiejszego. Etap Morza Litorynowego zakończył się około 4 tysięcy lat temu, kiedy cieśniny duńskie uległy znacznemu przewężeniu, ograniczając dopływ wód słonych z Morza Północnego. Zasolenie wód się wyraźnie zmniejszyło; takim słonawym akwenem morskim jest Bałtyk do dnia dzisiejszego. Obecne stadium rozwoju Bałtyku określane jest czasem mianem Morza Mya.

    Climateprediction.net – jeden z projektów naukowych, wykorzystujących możliwości technik przetwarzania rozproszonego. Jego celem jest przewidywanie zmian klimatycznych zachodzących na Ziemi. Eksperyment ma również na celu stworzenie lepszych, bardziej niezawodnych modeli matematycznych, które umożliwią w przyszłości długoterminowe prognozowanie pogody, z większą dokładnością. Jest to największy z dotychczas przeprowadzonych eksperymentów tego typu. Do marca 2005 roku, przetestowano ponad 70 tysięcy modeli klimatycznych.

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

    Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).

    Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).

    Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).

    Dodano: 23.02.2011. 00:47  


    Najnowsze