• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wiosną rozpocznie się liczenie nietoperzy na Szlaku Podkowca

    04.01.2011. 00:05
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Miłośnicy nietoperzy, który chcą się przyczynić do ochrony tych ssaków mogą się przyłączyć do akcji "Szlakiem Podkowca". Projekt polega na liczeniu wylatujących z kolonii podkowców - najrzadszych nietoperzy w Europie - na 10 "przystankach szlaku". Wyniki liczenia będą gromadzone i udostępniane poprzez interaktywną stronę internetową. Akcja rozpoczyna się wiosną.

    Jak informuje organizator akcji - Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody "pro Natura", gdy zapada zmrok podkowce opuszczają swoje schronienia. Jest to wspaniała okazja, aby policzyć wylatujące nietoperze - nie niepokojąc ich przy tym.

    Podkowce będzie można policzyć w 10 miejscowościach, w dokładnie wyznaczonych miejscach, które będą przystankami na szlaku. W Jaworkach przystankiem będzie wieża zabytkowego kościoła, w Wojkowej - wiosce położonej w Beskidzie Sądeckim - mała szkoła. Z kolei w Starej Morawie, nietoperze na schronienie wybrały sobie Stary Wapiennik, przy drodze do Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie.

    Pozostałe przystanki znajdują się w miejscowościach: Nowe Rybie, Gruszów, Bukowiec, Trzciana, Korzkiew, Burgrabice, Górki Wielkie.

    W jaki sposób obserwować podkowce? Jak informują organizatorzy akcji, od połowy maja do końca sierpnia, kiedy kolonie rozrodcze podkowców przebywają na strychu, można obserwować ich wylot na żerowisko. W tym celu należy wieczorem stanąć w pobliżu budynku, w miejscu gdzie dobrze widoczny jest dach.

    Bezpośrednio po zachodzie słońca - po około 10 minutach - najpierw nieśmiało wylatują tzw. zwiadowcy. "Wylatują, zataczają koło i wracają na strych. Prawdopodobnie w ten sposób sprawdzają, czy na zewnątrz jest bezpiecznie. Po zwiadowcach, rozpoczyna się właściwy wylot. Nietoperze wylatują szybko jeden po drugim. Gdy wydaje się, że wylot się zakończył wylatuje jeszcze kilku maruderów" - informują organizatorzy.

    Zaznaczają, że podkowce unikają otwartych przestrzeni, dlatego zwykle wylatujące ssaki możemy obserwować na niewielkim odcinku nieba. Cały wlot trwa około 20 minut.

    Osoby, które chcą wziąć udział w akcji powinny zalogować się na stronie www.szlakiempodkowca.pl, a po przeliczeniu nietoperzy wpisać ich liczbę na danym przystanku. Uczestnicy akcji mogą "zdobyć" kolejne przystanki zarówno jednego lata, jak i po jednym przystanku na rok.

    Organizacje przyrodnicze dzięki zgromadzonym danym dowiedzą się więcej na temat stanu populacji tych nietoperzy i potrzeb ich ochrony.

    "Podkowiec mały to jeden z najbardziej zagrożonych nietoperzy w Europie. W Polsce występuje jedynie na południu kraju, na terenach górskich i wyżynnych. Jest to nietoperz, którego tryb życia jest silnie związany z człowiekiem. Zimuje w jaskiniach i piwnicach, przy czym jest bardzo wymagający - korzysta jedynie ze stosunkowo ciepłych obiektów podziemnych. Latem tworzy kolonie na strychach. Najczęściej można go spotkać na obszernych poddaszach starych kościółków i cerkwi, niekiedy również szkół, dworów i innych budynków. Zapewne ma zamiłowanie do piękna, gdyż bardzo często są to cenne zabytki architektoniczne" - informują organizatorzy akcji.

    Akcja "Szlakiem Podkowca" jest częścią projektu "Ochrona podkowca małego w Polsce", realizowanego dzięki dotacji Unii Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Podkowcowate (Rhinolophidae) - rodzina latających ssaków łożyskowych (nietoperzy), obejmująca ok. 130 gatunków. W Polsce występuje podkowiec mały i podkowiec duży (znany tylko z nielicznych stanowisk). Podkowcowate różnią się od pozostałych nietoperzy tym, że wydają ultradźwięki przez nos, co sprawia, że ich nos przybiera niezwykłe kształty. Śpiące lub odpoczywające zwierzęta otulają ciało skrzydłami, tak że wyglądają jak zwisające ze ściany sakiewki. Nietoperze zaliczane do tej rodziny zamieszkują Stary Świat, Australię i Nową Gwineę.

    Rymanów - specjalny obszar ochrony siedlisk utworzony w celu ochrony kolonii rozrodczych nocka dużego Myotis myotis i podkowca małego Rhinolophus hipposideros oraz przylegających terenów stanowiących miejsce żerowania nietoperzy. Tak ujęty obszar zajmuje powierzchnię 5241 ha i rozciąga się od Iwonicza-Zdroju na zachodzie po Wolę Sękową na wschodzie.

    Chiropterologia – gałąź zoologii (teriologii) zajmująca się badaniem nietoperzy. Nazwa tej dziedziny wiedzy pochodzi od łacińskiej (acz greckiego pochodzenia) nazwy gatunkowej nietoperzy Chiroptera, co znaczy dosłownie rękoskrzydłe. Ze względu na unikatowy wśród ssaków tryb życia nietoperzy (zdolność do aktywnego lotu, jak również – u większości gatunków – ścisła zależność od dostępności kryjówek w ciągu dnia, przeważająco nocna aktywność oraz echolokacja) nauka ta posługuje się odmienną metodyką niż pozostałe gałęzie teriologii. Do specyficznych narzędzi badawczych należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne lub tożsame z sieciami ornitologicznymi. Chiropterologia zbliża się do ornitologii również metodami znakowania zwierząt będących obiektami jej badań, ponieważ nietoperze – podobnie jak ptaki – znakuje się metalowymi obrączkami. Oprócz typowych dla całej zoologii badań taksonomicznych czy populacyjnych, jak również związanych z preferencjami siedliskowymi poszczególnych gatunków, chiropterologia wytworzyła specyficzne dla siebie kierunki badań, np. wybiórczości kryjówek dziennych i zimowych, czy ekologii sensorycznej (sensory ecology) analizującej – często za pomocą skomplikowanych eksperymentów behawioralnych – percepcję zmysłową nietoperzy (wzrokową, słuchową, węchową) i adaptacje sygnałów echolokacyjnych do wykorzystywania różnych siedlisk i różnych typów ofiar. Tę ostatnią rozwijają szczególnie badacze niemieccy (Bjorn Siemers, Elizabeth Kalko). Rozwój chiropterologii jest powiązany z postępami w bioakustyce. Specyfiką chiropterologii jest zaangażowanie w badania naukowe, jak również monitoring i inwentaryzację nietoperzy dla potrzeb ochrony przyrody, dużej liczby przeszkolonych amatorów i organizacji pozarządowych, współpracujących z profesjonalnymi naukowcami zatrudnionymi w placówkach badawczych, bądź nawet realizujących własne projekty. Również ta cecha upodabnia silnie chiropterologię do ornitologii, w którą zaangażowane są tysiące obserwatorów-hobbystów. W Europie amatorzy uczestniczą zwłaszcza w monitoringu liczebności nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych, wykorzystując fakt, że liczone zwierzęta przebywają wówczas w stanie hibernacji.

    Zespół białego nosa (ZBN, ang. white nose syndrome, WNS) – choroba, która w ostatnich kilku latach przyczyniła się do śmierci od 5,7 do 6,7 miliona nietoperzy we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, stanowiąc poważne zagrożenie dla amerykańskich gatunków tych ssaków. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, białego grzybiczego nalotu (w postaci strzępek grzybni Geomyces destructans) na pyskach chorych zwierząt. Nalot występuje także na skrzydłach nietoperzy. Choroba dotyczy wyłącznie hibernujących nietoperzy. Objawy zespołu białego nosa to, oprócz widocznego nalotu grzybni, utrata tkanki tłuszczowej, nietypowe zachowania podczas zimy (w tym latanie), uszkodzenia błon na skrzydłach. Infekcja powoduje zaburzenia hibernacji często prowadzące do śmierci zwierząt, na niektórych stanowiskach powodując śmiertelność ponad 75% hibernujących nietoperzy.

    Wampirowate, wampiry (Desmodontinae) – podrodzina nietoperzy odżywiających się krwią zwierząt. Nietoperze te polują głównie w nocy, atakując zwierzęta (wyłącznie stałocieplne) w sposób praktycznie niezauważalny. Jest to możliwe dlatego, że ich zęby są bardzo ostre, a ślina zawiera specjalne substancje znieczulające i zapobiegające krzepnięciu krwi (antykoagulanty). Wampiry przecinają skórę zaatakowanych zwierząt i spijają spływającą krew. Są to niewielkie zwierzęta, masa ich ciała nie przekracza 30 g, przy rozpiętości skrzydeł do 40 cm. Potrafią latać, ale także szybko biegać i skakać. Prowadzą nocny tryb życia, w dzień ukrywając się w dziuplach drzew, jaskiniach i innych kryjówkach. Ich uzębienie liczy od 20 do 26 zębów, kły i siekacze mają postać ostrych blaszek, doskonale przecinających skórę. Nietoperze te występują w strefie tropikalnej, szczególnie rozpowszechnione są w Ameryce Środkowej i Południowej. Ich szkodliwość polega nie tylko na tym, że osłabiają zaatakowane zwierzęta. Są one również nosicielami wścieklizny.

    Wampirowate, wampiry (Desmodontinae) – podrodzina nietoperzy odżywiających się krwią zwierząt. Nietoperze te polują głównie w nocy, atakując zwierzęta (wyłącznie stałocieplne) w sposób praktycznie niezauważalny. Jest to możliwe dlatego, że ich zęby są bardzo ostre, a ślina zawiera specjalne substancje znieczulające i zapobiegające krzepnięciu krwi (antykoagulanty). Wampiry przecinają skórę zaatakowanych zwierząt i spijają spływającą krew. Są to niewielkie zwierzęta, masa ich ciała nie przekracza 30 g, przy rozpiętości skrzydeł do 40 cm. Potrafią latać, ale także szybko biegać i skakać. Prowadzą nocny tryb życia, w dzień ukrywając się w dziuplach drzew, jaskiniach i innych kryjówkach. Ich uzębienie liczy od 20 do 26 zębów, kły i siekacze mają postać ostrych blaszek, doskonale przecinających skórę. Nietoperze te występują w strefie tropikalnej, szczególnie rozpowszechnione są w Ameryce Środkowej i Południowej. Ich szkodliwość polega nie tylko na tym, że osłabiają zaatakowane zwierzęta. Są one również nosicielami wścieklizny.

    Dodano: 04.01.2011. 00:05  


    Najnowsze