• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • WWF tłumaczy jak zadbać, by w wigilię zawsze była ryba

    02.12.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Kupując ryby lub owoce morza na wigilijny stół warto wiedzieć, jakie gatunki wybrać, by nie przykładać ręki do ich zagłady i niszczenia środowiska - postuluje organizacja ekologiczna WWF, która wydała zaktualizowaną edycję poradnika "Jaka ryba na obiad?" 

    Zbliżają się święta Bożego Narodzenia i w wigilię na polskich stołach obowiązkowo zagoszczą ryby. To dobry moment, aby uświadomić konsumentom, że mają oni bardzo konkretny wpływ na stan łowisk. "Co roku przybywa gatunków ryb i owoców morza, których łowiska są nadmiernie eksploatowane" - zwraca uwagę Piotr Prędki z WWF Polska w komunikacie przesłanym w środę PAP. Jak tłumaczy, abyśmy w przyszłości mogli cieszyć się smakiem łososia bałtyckiego, soli, węgorza czy tropikalnych krewetek, teraz powinniśmy przestać je kupować, dając tym gatunkom szansę na odrodzenie się.

    Przetrwanie ryb, a co za tym idzie - ich obecność lub brak na naszych talerzach - zależy przede wszystkim od konsumentów. Dlatego idąc do sklepu warto się zastanowić, jaką rybę czy owoce morza kupić, i czy nie pochodzi ona z przełowionych stad - podkreślają ekolodzy.

    Informacji na ten temat można szukać w wydawanym przez WWF poradniku (www.poradnikrybny.wwf.pl). Ryby i skorupiaki, które możemy jeść, oznaczono tam kolorem zielonym. Te gatunki, przy których zakupie należy zachować szczególną ostrożność (bo dane na temat ich populacji są niepełne lub połowy czy hodowla szkodzą środowisku) mają kolor żółty. Czerwone są gatunki, którym na skutek przełowienia grozi wyginięcie.

    Ekolodzy zwracają uwagę, że ostatnio pogorszyła się sytuacja kilku popularnych gatunków - halibuta mniejszego, sandacza i śledzia bałtyckiego. "Dotychczas miały one światło zielone, które w tym roku zmieniło się na żółte" - zauważa Prędki.

    W przypadku halibuta zmniejsza się liczebność. Na sandaczach odbija się niszczenie jego naturalnych siedlisk. Populacja śledzia bałtyckiego kurczy się m.in. w wyniku odbudowy stad dorszy, które żywią się śledziami. Dlatego - postulują przedstawiciele WWF Polska - kupując śledzie powinniśmy wybierać te z certyfikatem MSC. Gwarantuje on, że ryby pochodzą ze stabilnych populacji i złowiono je w sposób, który nie szkodzi ekosystemowi morskiemu.

    Lepiej mają się populacje plamiaka. W tegorocznym poradniku gatunek ten oznaczony jest na zielono. Ważne jednak, by filety z plamiaka miały nie mniej niż 25 cm. Światło zielone mają wciąż dorsz bałtycki ze stada wschodniego, flądra, karp, łosoś pacyficzny, makrela, okoń, omułek, szczupak i szprot.

    "Wciąż czekamy na uregulowanie statusu pangi. Jej hodowcy deklarują działania na rzecz zmiany sposobu hodowli, który dotąd nie był przyjazny dla środowiska" - zauważa Prędki. I dodaje, że największym wyzwaniem jest ocalenie ryb wciąż żyjących w warunkach naturalnych. "Jeśli chcemy w przyszłości zjadać dziko żyjące ryby i owoce morza, powinniśmy już dziś kierować się wskazaniami poradnika +Jaka ryba na obiad?+" - mówi.

    Z badań wynika, że Polaków coraz bardziej interesuje pochodzenie produktów rybnych. Aż 79 proc. uważa, że powinny one pochodzić z nieprzełowionych stad. Takie przeświadczenie nie przekłada się jednak na codzienne wybory przy rybnym stoisku - twierdzą ekolodzy. Tylko 5 proc. Polaków zwraca uwagę na to, czy produkt rybny został wyprodukowany z zagrożonego gatunku, lub czy posiada certyfikat ekologiczny - wynika z ankiety przeprowadzonej dla WWF Polska przez SMG/KRC Millward Brown.

    Zapewnienie konsumentom na przyszłość wyboru większej liczby gatunków ryb ze stabilnych populacji wymaga - zdaniem ekspertów z WWF - objęcia wszystkich poławianych komercyjnie gatunków ryb długoterminowymi planami zarządzania. Należy w nich brać pod uwagę nie tylko wpływ rybołówstwa na dany gatunek, ale i na inne gatunki (niekoniecznie będące celem połowów) i na cały ekosystem (np. raf koralowych). Przykład dorsza bałtyckiego ze stada wschodniego, który od dwóch lat zyskał "światło zielone", to najlepszy przykład skuteczności wprowadzenia takich planów - narzędzi służących odbudowie populacji i utrzymania jej na stabilnym poziomie - czytamy w komunikacie WWF.

    WWF zorganizował paneuropejską kampanię "Więcej ryb" i sformułował apel, wzywający europejskich polityków, by podjęli działania służące odbudowie stad.

    Petycję w tej sprawie można podpisać w internecie (www.wwf.pl/wiecejryb) na Facebooku.

    PAP - Nauka w Polsce

    zan/ agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ryby konsumpcyjne, ryby jadalne – gatunki ryb poławiane przez człowieka w celu natychmiastowego spożycia lub do dalszego przetworzenia poprzedzającego spożycie przez ludzi. Są stosunkowo łatwym do pozyskania źródłem mięsa, wykorzystywanym przez około 60% populacji, zwłaszcza w krajach nadmorskich. Odrębnym produktem pozyskiwanym z ryb jest kawior. Pozyskiwanie ryb konsumpcyjnych i owoców morza (frutti di mare) jest głównym zadaniem rybołówstwa i rybactwa śródlądowego. Śmiertelność połowowa to odsetek ryb z danego stada zabitych wskutek połowów. Jest to jeden z głównych wskaźników używanych w planowaniu połowów w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa Unii Europejskiej. Stopniowe obniżanie śmiertelności połowowej przełowionych populacji ryb ma gwarantować odbudowę tych stad w wodach Unii. Rada Państw Morza Bałtyckiego, CBSS (Council of the Baltic Sea States) – organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy rządów Niemiec i Danii, które w dniach 5–6 marca 1992 zorganizowały konferencję ministrów spraw zagranicznych w Kopenhadze. Powołano wówczas do życia Radę Państw Morza Bałtyckiego, początkowo jako forum współpracy międzyrządowej. Rada Państw Morza Bałtyckiego jest kolejnym etapem instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych w regionie Morza Bałtyckiego po zimnej wojnie. Tuż po jej zakończeniu rządy Polski i Szwecji, wystąpiły z propozycją zwołania konferencji szefów rządów, poświęconej ochronie środowiska Morza Bałtyckiego. Na konferencji, która odbyła się w dniach 2–3 września 1990 roku w Ronneby w Szwecji, przyjęto Deklarację Morza Bałtyckiego. Rady Państw Morza Bałtyckiego nie należy mylić z Radą Bałtycką, która jest politycznym związkiem Litwy, Łotwy i Estonii.

    Owady wodne – grupa owadów wyróżniana ze względu na środowisko życia. Owady, które w części lub w całym cyklu życiowym przebywają w środowisku wodnym (żyjąc w zbiornikach wodnych lub na powierzchni wody). Zaliczane są tu rzędy, które w całości (wszystkie gatunki) związane są ze środowiskiem wodnym (w wodzie żyją ich stadia larwalne) jak i poszczególne rodziny z rzędów, których przedstawiciele zasiedlają także środowiska lądowe, zarówno larwy jak i postacie dorosłe. Wśród owadów wodnych trafiają się także gatunki z grup zaliczanych do typowo lądowych, przykładowo ze środowiskiem wodnym związanych jest w Polsce 5 gatunków motyli. W wodzie żyją tylko ich gąsienice. Współcześnie w Polsce występuje około 3400 gatunków owadów wodnych. Śmiertelność (ang. fatality rate) – liczba organizmów należących do określonej populacji, które giną w określonej jednostce czasu z różnych powodów, wyrażona najczęściej jako zmiana względna liczebności populacji (wskaźnik śmiertelności); jest jednym z czynników decydujących o dynamice liczebności populacji. Wyróżnia się śmiertelność ekologiczną, czyli faktycznie istniejącą w populacji w rzeczywistym siedlisku, zajmowanym również przez inne gatunki, np. przez populacje tworzące biocenozę (zob. oddziaływania międzygatunkowe, lub śmiertelność minimalną, która miałaby miejsce, gdyby populacja żyła w optymalnych warunkach.

    Arca – rodzaj małży nitkoskrzelnych z rodziny arkowatych (Arcidae) opisany naukowo przez Linneusza w 1758 roku. Gatunkiem typowym jest Arca noae (arka Noego). Taksonem siostrzanym jest Acar. W zapisie kopalnym najstarsi przedstawiciele tego rodzaju są znani ze skamielin pochodzących z kredy. Współcześnie żyjące gatunki występują w wodach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Większe gatunki zaliczane są do owoców morza i poławiane komercyjnie. Do gatunków najczęściej poławianych i wykorzystywanych kulinarnie należy arka Noego. Biomasa (SSB) (spawning stock biomass) – biomasa stada tarłowego to zdolna do rozrodczości masa stada danego gatunku ryby, czyli ta część populacji, która jest dojrzała płciowo. Jej wielkość decyduje o wielkości pierwszego rocznika stada w następnym roku. Biomasa SSB jest jednym z podstawowyh wskaźników dla określania stanu populacji ryb łownych i służy opracowywaniu planów zarządzania połowami tych ryb, np. w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa Unii Europejskiej.

    Ubarwienie ochronne, ubarwienie kryptyczne, ubarwienie maskujące – ubarwienie zwierząt, mające za cel obronę przed wrogami, lub pomagające w zamaskowaniu się drapieżnika na tle środowiska podczas jego łowów. Ubarwienie ochronne polega na upodobnieniu się barwą ciała i jej deseniem do środowiska, w którym dane zwierzę żyje. Ubarwienie ochronne jest bardzo szeroko rozpowszechnione wśród zwierząt. U niektórych gatunków jest jedyną, bierną metodą obrony przed wrogami, u innych wspomaga inne metody (np. ucieczka, gruczoły jadowe, pancerz, itp.). Niedźwiedź polarny (Thalarctos maritimus) ma przez cały rok sierść koloru białego, jak śnieg i lód, wśród których żyje. Pasikonik żyjący wśród traw i rzekotka drzewna (Hyla arborea) żyjąca wśród liści drzew ubarwione są na zielono. Ubarwienie ochronne nie dotyczy tylko koloru, ale również deseni na ciele, które u wielu zwierząt są bardzo podobne do otoczenia w którym żyją. Np. grzbietowa powierzchnia ciała żyjącej przy dnie morskim ryby gładzicy (Pleuronectes platessa) upodabnia ją kolorem i deseniem do tego dna. Niektóre motyle mają na skrzydłach kolor i deseń identyczny, jak kora drzew, na których zwykle siadają. Caranx bucculentus – gatunek średniej wielkości ryby morskiej z rodziny ostrobokowatych (Carangidae). Występuje w strefie międzyzwrotnikowej, we wschodniej części Oceanu Indyjskiego i na zachodzie Pacyfiku. Obszar ten rozciąga się od Tajwanu na północy, po Australię na południu. Jest to gatunek żyjący przy brzegu, często w dużych zatokach. Najczęściej znajdowany w piasku, błocie, pomiędzy trawą morską. Caranx bucculentus wyróżnia się spośród innych gatunków swojego rodzaju ciemnoniebieskimi punktami na górnej części ciała, jak również kilkoma bardziej szczegółowymi cechami anatomicznymi. Jest to bental-pelagialny drapieżnik, żywiący się w okresie dorastania wszelkiego rodzaju skorupiakami, łącznie z krabami i krewetkami. Natomiast w wieku dorosłym w jego diecie przeważają ryby. To jeden z pospolitszych drapieżników w Zatoce Karpentarskiej, znajdującej się na północ od Australii. Uważa się, że to głównie on żywi się bardzo cennymi z ekonomicznego punktu widzenia gatunkami krewetek. Dojrzałość płciową osiąga przy 110 mm. wzdłuż, po roku życia. Tarło odbywa cały rok, najczęściej wiosną. Szacuje się, że ryba niezależnie od płci rośnie 82,2 mm na rok, aż do osiągnięcia maksymalnego rozmiaru. Największy, jaki dotychczas zanotowano wynosi 66 cm. Caranx bucculentus są powszechnie poławiane w łowiskach krewetek, jednak mają małą wartość handlową, więc rybacy często się ich pozbywają. Są od czasu do czasu zatrzymywane przez wędkarzy, jednak uważa się je za niezbyt smaczne jedzenie.

    Ryby Polski: Wykaz obejmuje przedstawicieli następujących, dość odlegle spokrewnionych ze sobą grup kręgowców, zwykle klasyfikowanych jako gromady lub nadgromady: ryby kostnoszkieletowe, chrzęstnoszkieletowe oraz krągłouste. Zawiera on słodkowodne i dwuśrodowiskowe gatunki rodzime i obce oraz morskie gatunki bytujące stale lub pojawiające się okazjonalnie w południowej części Morza Bałtyckiego. Wymieniono również gatunki obce, które nie zaaklimatyzowały się pomimo celowej lub incydentalnej introdukcji w wodach Polski.

    Astyanax – rodzaj ryb z rodziny kąsaczowatych (Characidae) obejmujący ponad 100 słodkowodnych gatunków opisanych naukowo. Jest to, obok Hyphessobrycon, najliczniejszy w gatunki rodzaj z rzędu kąsaczokształtnych. Ryby te są szeroko rozprzestrzenione w wodach słodkich obu Ameryk – od południowych Stanów Zjednoczonych po północną Argentynę. Oprócz form rzecznych, żyjących w wodach powierzchniowych, są wśród nich zasiedlające podwodne jaskinie ślepe ryby – stanowiące obiekt badań naukowych. Niektóre gatunki są wykorzystywane jako ryby akwariowe.

    Astyanax – rodzaj ryb z rodziny kąsaczowatych (Characidae) obejmujący ponad 100 słodkowodnych gatunków opisanych naukowo. Jest to, obok Hyphessobrycon, najliczniejszy w gatunki rodzaj z rzędu kąsaczokształtnych. Ryby te są szeroko rozprzestrzenione w wodach słodkich obu Ameryk – od południowych Stanów Zjednoczonych po północną Argentynę. Oprócz form rzecznych, żyjących w wodach powierzchniowych, są wśród nich zasiedlające podwodne jaskinie ślepe ryby – stanowiące obiekt wielu badań naukowych. Niektóre gatunki są wykorzystywane jako ryby akwariowe. Tęczankowate (Melanotaeniidae) – rodzina ryb aterynokształtnych (Atheriniformes). Liczne gatunki są popularnymi rybami akwariowymi o dużym znaczeniu w akwarystyce. Wiele gatunków jest zagrożonych wyginięciem w wyniku szybkiej degradacji ich środowiska. Rodzajem typowym rodziny, a zarazem najliczniejszym w gatunki jest rodzaj Melanotaenia.

    Dodano: 02.12.2011. 00:11  


    Najnowsze