• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyniki badań pokazują, że ośmiornice posługują się narzędziami

    16.12.2009. 15:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Naukowcy często postrzegają korzystanie z narzędzi jako oznakę inteligencji. Wiadomo, że ludzie, ptaki, naczelne i inne ssaki posługują się nimi, a teraz czytamy w raporcie brytyjskich i australijskich naukowców, który został opublikowany w czasopiśmie Current Biology, że listę można uzupełnić o bezkręgowe ośmiornice.

    Do niedawna nauka postrzegała bezkręgowce jako pozbawione zdolności kognitywnych, umożliwiających im wykorzystywanie narzędzi. Wprawdzie zaobserwowano, że niektóre z nich wykorzystują liście lub piasek do zbierania i transportowania pożywienia, ale naukowcy twierdzą, że te zachowania są czymś innym niż posługiwanie się narzędziami przez ssaki i ptaki.

    Nowy raport opisuje zachowanie ośmiornic z gatunku Amphioctopus marginatus, które porównano z chodzeniem na szczudłach: ośmiornice o miękkich ciałach rozkładają się na skorupie kokosa leżącej na swoim dnie, wyprężają sztywno swoje osiem ramion i podnoszą następnie całość, przechadzając się po dnie morskim. Ośmiornica wykorzystuje później skorupy jako schronienie w sposób inny - według naukowców - niż rak pustelnik wykorzystujący porzucone muszle.

    "Istnieje zasadnicza różnica między podnoszeniem przedmiotu znajdującego się w pobliżu i zakładaniem go na głowę - mówi Mark Norman z Muzeum Wiktorii w Australii, który pracował nad projektem i kierował pracami nad raportem - a zbieraniem, układaniem, transportowaniem (nieporadnie) i składaniem przenośnego pancerza zgodnie z potrzebami."

    Naukowcy odkryli, że ośmiornice z gatunku Amphioctopus marginatus wykazują dalej idące zdolności posługiwania się narzędziami w postaci składania skorup. Jest to potwierdzeniem zachowania polegającego na posługiwaniu się narzędziami, w odróżnieniu od manipulowania przedmiotami, jak np. wykorzystywanie skał do barykadowania wejścia do legowiska.

    Badając zachowania ośmiornic, naukowcy spędzili niemal 500 godzin pod wodą w latach 1999-2008 u wybrzeży wysp Bali i północnej Sulawesi w Indonezji. Badania objęty ponad 20 ośmiornic, a odkryte zachowania były zaskoczeniem.

    "Domyślałem się, że ośmiornica zajęta manipulowaniem skorupami kokosów ma jakiś cel, ale zupełnie się nie spodziewałem, że jest w stanie podnieść skorupę i uciec" - mówi Julian Finn, również z Muzeum Wiktorii. "To był niesamowicie komiczny widok - nigdy się tak nie uśmiałem pod wodą."

    Naukowcy są przekonani, że zachowanie prawdopodobnie ewoluowało od wykorzystywania dużych, pustych muszli dwuklapkowych, zanim stosunkowo niedawno pojawiły się czyste i lekkie połówki skorup kokosowych wyrzucane przez ludzi zamieszkujących wybrzeże, w pobliżu siedliska morskiego ośmiornic.

    W podsumowaniu raportu czytamy: "W sumie sposoby wykorzystywania przedmiotów przez zwierzęta mogą tworzyć zbiór o charakterze kontinuum rozpoczynającego się wśród owadów i sięgającego aż po naczelne wraz z definicją narzędzi. Jednak odkrycie, że ośmiornice tuptają pod dnie morskim z cennymi skorupami kokosowymi sugeruje, że nawet morskie bezkręgowce wykazują zachowania, które kiedyś uważano za wyłączną domenę człowieka."

    rdo: CORDIS

    informacji: Current Biology : http://www.current-biology.com/ Teksty pokrewne: 31372, 31420, 31522 Kategoria: Różne
    Źródło danych: Muzeum Wiktorii
    Referencje dokumentu: Norma, M. et al. (2009) Defensive tool use in a coconut-carrying octopus. Current Biology (wydanie internetowe), publikacja z dnia 15 grudnia 2009 r. DOI: 10.1016/j.cub.2009.10.052.
    Indeks tematyczny: Badania Naukowe; Zasoby morza, rybolówstwo RCN: 31586   W góre . O tym serwisie . Serwisy CORDIS . Helpdesk . © . Ważne informacje prawne Administratorem witryny CORDIS jest Urząd Publikacji

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Amphioctopus marginatus – gatunek średniej wielkości ośmiornicy z rodziny Octopodidae. Występuje w tropikalnych wodach Oceanu Spokojnego. Jej ciało osiąga długość całkowitą około 15 cm, a nie licząc ramion – około 8 cm. Żywi się krewetkami, krabami i małżami. Jest jedynym znanym bezkręgowcem, u którego stwierdzono umiejętność gromadzenia i planowanego używania przedmiotów. Sfilmowano ośmiornicę z tego gatunku zbierającą łupiny orzecha kokosowego wrzuconego przez ludzi do morza, przenoszącą je na odległość 20 m i układającą z nich własne schronienie. Kłowacz kaktusowy (Camarhynchus pallidus) – mały ptak z rodziny tanagr (Thraupidae), wcześniej zaliczany do trznadli. Zamieszkuje Wyspy Galapagos. Należy do tak zwanych zięb Darwina. Gatunek po raz pierwszy został opisany przez Karola Darwina. Znany jest z tego, że jako jeden z nielicznych gatunków ptaków, posługuje się narzędziami. Jako narzędzie służy mu często cierń kaktusowy, przy pomocy którego ptak wydobywa larwy bezkręgowców spod kory drzew. U kłowacza zaobserwowano zdolność do modyfikowania narzędzi, tak aby lepiej spełniały swoje funkcje. Odnotowano również wielokrotne używanie tych samych narzędzi. Narzędzie – przedmiot lub urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami", lub ułatwia to, co może wykonać sam. Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt.

    Ośmiornice właściwe (Incirrina) – podrząd ośmiornic (Octopoda) obejmujący gatunki charakteryzujące się ramionami uzbrojonymi w przyssawki. Brak u nich wyrostków (cirri) i płetw. Takson ten obejmuje większość ośmiornic. Sklasyfikowano je w rodzinach: Haliphron atlanticus – gatunek głowonoga z rzędu ośmiornic. Jedyny znany przedstawiciel monotypowego rodzaju Haliphron i rodziny Alloposidae. Osiągając długość całkowitą 4 m i masę 75 kg, jest jednym z dwóch największych – obok ośmiornicy olbrzymiej – współcześnie żyjących gatunków ośmiornic.

    Ośmiornicowate (Octopodidae) – rodzina ośmiornic z podrzędu ośmiornic właściwych (Incirrina), obejmująca głowonogi o zróżnicowanej wielkości i morfologii, występujące we wszystkich morzach pełnosłonych różnych stref geograficznych. Są poławiane gospodarczo (owoce morza). Skrzela - narząd oddechowy występujący u wielu zwierząt wodnych (ryb, płazów w formie larwalnej i rozmaitych bezkręgowców), stanowiący główny element układu oddechowego, umożliwiającego pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie.

    Ośmiornica olbrzymia (Enteroctopus dofleini) – gatunek głowonoga z rodziny ośmiornicowatych (Octopodidae), jedna z największych ośmiornic, opisana przez Wülkera w 1910 r. Jest poławiana w celach konsumpcyjnych. Dawniej była powszechnie wykorzystywana jako przynęta. Aparat mowy to narządy biorące udział w tworzeniu dźwięków ludzkiej mowy. Narządy te stanowią część układu oddechowego i jako takie nie są specyficzne tylko dla człowieka. Budowa narządów, które uczestniczą w tworzeniu dźwięków, jest u innych naczelnych bardzo podobna i nie wyjaśnia sama w sobie zjawiska wykształcenia się mowy u człowieka.

    Anatomia człowieka, antropotomia (starogr. anthropos - człowiek) – nauka o budowie narządów i układów ciała człowieka, wchodzi w skład morfologii i posługuje się metodami na poziomie makroskopowym (np. obserwacji żywych organizmów i badań sekcyjnych zwłok). Jest to anatomia opisowa, zwana też anatomią klasyczną. Zajmuje się ona badaniem i opisaniem narządów, które spełniają wspólną funkcję, oraz poszczególnych części ustroju.

    Mechanoskopia (gr. mechané maszyna + skopeín patrzeć) – technika śledcza badająca ślad pozostawiony przez narzędzie użyte przez sprawcę przestępstwa. Każda powierzchnia tnąca pozostawia swój niepowtarzalny ślad będący odwzorowaniem wszelkich nierówności, jakie na sobie posiada, powstałych w procesie produkcji lub czynności przystosowujących narzędzie do dokonania przestępstwa. Mikroskopowe badania np. przeciętej nożycami kłódki pozwalają określić ślad powierzchni ostrza narzędzia (wykonywana jest zawsze fotografia), materiał z jakiego jest wykonane (czasem pozostają cząstki ostrza narzędzia, które badane chromatografem ujawniają skład stopu, metalu z jakiego je wykonano, miejsce produkcji itp.). Mechanoskopia określa także typ narzędzia, siłę, jakiej użyto posługując się tym narzędziem i in.

    Dodano: 16.12.2009. 15:12  


    Najnowsze