• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wypatrywanie myanmarskiej małpy z zadartym nosem

    25.05.2012. 17:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Nowe badania genetyczne rzuciły światło na ewolucję nowo odkrytej, myanmarskiej małpy z zadartym nosem.

    W badaniach, których wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie PLoS ONE, uczestniczyli naukowcy z Chin, Niemiec, Myanmaru, Szwajcarii, USA oraz Wietnamu i zostały one dofinansowane ze środków unijnego programu "Pozapaństwowi uczestnicy i władze lokalne w rozwoju". W artykule zaprezentowano ustalenia poczynione w toku badań genetycznych nad wszystkimi pięcioma gatunkami małp z zadartym nosem, dostarczając kluczowych informacji o ochronie tych rzadkich naczelnych.

    Myanmarska małpa z zadartym nosem została po raz pierwszy odkryta w 2010 r. przez zespół, w skład którego weszli przedstawiciele organizacji Fauna & Flora International (FFI), Stowarzyszenia ds. Bioróżnorodności i Ochrony Środowiska (Biodiversity and Nature Conservation Association, BANCA) oraz Fundacji Zasoby Ludzkie i Ochrona Środowiska (People Resources and Conservation Foundation, PRCF). Od tamtej pory podejmowano spore wysiłki, zmierzające do wyznaczenia obszarów chronionych na terenie Myanmaru, aby zapewnić przetrwanie tego gatunku.

    Myanmarska małpa z zadartym nosem, znana pod nazwą binominalną Rhinopithecus strykeri, jest obecnie uznanym, samodzielnym gatunkiem.

    W toku ostatnich badań, międzynarodowy zespół przeanalizował DNA wszystkich pięciu gatunków małp z zadartym nosem, które są obecnie znane naukowcom. Materiał genetyczny został wyizolowany z próbek kału i fragmentów skóry pobranych z eksponatów muzealnych.

    Christian Roos z Niemieckiego Centrum Naczelnych twierdzi, że odkrycia poczynione przez zespół potwierdzają, iż myanmarska małpa z zadartym nosem jest istotnie nowym gatunkiem.

    "Jednak jeszcze bardziej fascynujące są informacje, jakie zdobyliśmy na temat historii ewolucji tego gatunku, bowiem pozwalają nam na wgląd w ewolucję i specjację naczelnych" - zauważa.

    Procesy biogeograficzne, takie jak wypiętrzanie się Himalajów, całkowicie zmieniły krajobraz, tworząc nowe bariery fizyczne i klimatyczne, których niektóre gatunki już nie mogły pokonać, co utrudniło przepływ genów i doprowadziło do pojawienia się nowych gatunków. Jednak bariery te nie były stałe na przestrzeni różnych okresów geologicznych i gatunki znów zaczęły się mieszać, co doprowadziło do hybrydyzacji - wydawania na świat potomstwa z połączenia odrębnych gatunków.

    Christian Roos twierdzi, że hybrydyzacja "występuje znacznie częściej niż się powszechnie uważa", sugerując, że nasza koncepcja gatunku wymaga dogłębnej korekty.

    Teraz najważniejsze znaczenie ma podjęcie działań na rzecz ochrony małp, a nowy rząd Myanmaru wyraził wolę wyznaczenia obszarów chronionych i prowadzenia badań, które przez lata były blokowane za czasów starego reżimu. Rząd planuje również objęcie gatunku ochroną prawną oraz ochronę siedlisk, poprzez stworzenie nowego parku narodowego w łańcuchu górskim Imawbum.

    Chociaż obecna sytuacja polityczna w Myanmarze (niegdyś Birma) stwarza unikalną okazję do wprowadzenia ochrony przyrody do programu politycznego, to również jest to czas niewiadomych, bowiem dążenia do przyspieszenia rozwoju gospodarczego mogą przełożyć się na zwiększenie liczby budowanych dróg i intensyfikację wycinki lasów. To może spowodować nieodwracalne straty w naturalnym habitacie myanmarskiej małpy z zadartym nosem.

    Chociaż myanmarska małpa z zadartym nosem nie została jeszcze sklasyfikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN), to oczekuje się, że znajdzie się wśród gatunków krytycznie zagrożonych. Szacuje się, że pozostało zaledwie 260 - 330 osobników tego gatunku, a wszystkie blisko spokrewnione małpy już zostały sklasyfikowane przez IUCN jako zagrożone lub krytycznie zagrożone.

    Nowe badania wskazują również na brak opracowań dotyczących występowania tych naczelnych w Chinach. Wcześniej sądzono, że zamieszkują one jedynie północno-wschodnie obszary Myanmaru, ale ostatnie dowody wskazują na występowanie tego gatunku także w Chinach.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Baczmagi - skórzane buty sięgające kolan, charakteryzujące się ściętymi ukośnie z tyłu cholewami, płaską podeszwą i lekko zadartym nosem. Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) – organ opiniodawczo-doradczy w zakresie ochrony przyrody, działający przy Ministrze Środowiska, ale doradzający na podstawie różnych ustaw także innym organom oraz mogący wyrażać opinie i stanowiska z własnej inicjatywy oraz na wniosek dowolnych podmiotów. Rada składa się z 40 członków powoływanych przez ministra na pięcioletnią kadencję, spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych. Państwowa Rada Ochrony Przyrody okresowo ocenia stan ochrony przyrody w Polsce, opiniuje projekty aktów prawnych, projekty nowych obszarów chronionych, przedstawia wnioski w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz popularyzuje ochronę przyrody. Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pełni także funkcję organu naukowego CITES. PROP jest także członkiem Światowej Unii Ochrony Przyrody IUCN (jako organizacja pozarządowa). Do 1949 r. była wraz z Biurem Delegata Ministra Oświaty jedyną w Polsce instytucją państwową zajmującą się ochroną przyrody. Suncus aequatorius – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych (Soricidae). Występuje w Kenii, zamieszkując pasmo górskie Taita Hills do wysokości 1500-1600 m n.p.m.. Prawdopodobnie występuje również w Tanzanii, jednak wymaga to potwierdzenia. Mały ssak o długości ciała 70-121 mm, ogona 48-74 mm. Osiąga masę ciała 3,5-9,5 g. Ekologia słabo poznana. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii CR (krytycznie zagrożony). Wiele siedlisk tego gatunku jest rozdrobnionych i silnie zdegradowanych poprzez przekształcanie lasów do celów rolniczych.

    Ochrona gatunkowa roślin – prawny sposób zabezpieczenia rzadko występujących gatunków dziko rosnących roślin zagrożonych wyginięciem. Gatunków chronionych nie wolno niszczyć, zrywać, zbierać, niszczyć ich siedlisk, sprzedawać, nabywać, przewozić przez granicę państwa itp. Dla gatunków ściśle chronionych na odstępstwo od takiego zakazu może wyjątkowo wyrazić zgodę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dla gatunków częściowo chronionych - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Gatunki częściowo chronionych gatunków roślin mogą być dopuszczone do limitowanego (za zezwoleniem wojewody) zbioru na potrzeby ziołolecznictwa. Crocidura congobelgica – gatunek ssaka owadożernego z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie w Demokratycznej Republice Konga w . Zamieszkuje nizinne lasy pierwotne. Przez około 90 lat badań znaleziono 7 osobników. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niższego ryzyka). Zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie ich siedlisk poprzez nielegalny wyrąb drzew i działalność górniczą.

    Suncus hosei – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych (Soricidae). Występuje w dwóch stanach w malezyjskiej części Borneo: północny Sarawak i północno-wschodni Sabah. Prawdopodobnie może występować też w Brunei i indonezyjskiej części Borneo. Choć gatunek ten czasami jest zaliczany do S. etruscus, stanowi odrębny gatunek leśny. Niewiele wiadomo na temat ekologii i stanu populacji tego ssaka. Siedliskiem tego gatunku są nizinne lasy. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii DD (niedostateczne dane). Zagrożenia dla tego gatunku nie są znane. Prawdopodobnie mogą to być wycinki lasów pod plantacje oleju palmowego. Crocidura brunnea – gatunek ssaka owadożernego z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie w Indonezji na wyspach Jawa i Bali. Niewiele wiadomo na temat ekologii tego gatunku. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niższego ryzyka). Zagrożenia dla tego gatunku nie są znane. Ssak ten został zaliczony w 1982 roku przez Jenkinsa do Crocidura fuliginosa, co zweryfikował w 1995 roku Ruedi traktując C. brunnea i C. pudjonica za odrębne podgatunki.

    Crocidura canariensis – gatunek ssaka z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie w Hiszpanii na Wyspach Kanaryjskich. Zamieszkuje wyspy Fuerteventura, Lanzarote i Lobos. Występował również na wyspach Graciosa i Alegranza, gdzie zostały znalezione skamieniałości tych ssaków. Naturalnym siedliskiem tego ssaka są pola zastygłej lawy (tzw. Malpaís). Żywi się tam owadami i ślimakami. Spotykana czasem również w ogrodach, opuszczonych gruntach rolnych czy w skalistych wąwozach. Zaproponowano by ssak ten traktowany był jako podgatunek Crocidura sicula, jednak badania molekularne, morfologiczne i paleontologiczne potwierdzają status odrębnego gatunku. Linie rozwojowe obydwu gatunków rozdzieliły się około 5 mln lat temu. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Zagrożeniem dla tego ssaka jest szybka urbanizacja i rozwój infrastruktury na zamieszkujących je wyspach. Wprowadzenie kota domowego, też może być przyczyną spadku populacji tego ssaka. Gatunek ten objęty jest Konwencją Berneńską (załącznik II) i Dyrektywą Siedliskową (aneks IV). Strepsirrhini – podrząd ssaków naczelnych obejmujący gatunki o cechach najbardziej prymitywnych wśród naczelnych, w języku polskim określanych jako niższe naczelne. Wspólną cechą wyróżniającą tę grupę zwierząt jest spiczasty pysk zakończony wilgotnym nosem połączonym z górną wargą. Poza palczakami wszystkie małpiatki zaliczane do Strepsirrhini mają zęby ułożone w grzebień zębowy złożony z dolnych siekaczy i kłów oraz – wykorzystywany do czyszczenia sierści – długi pazur na drugim palcu stopy. W oku większości gatunków występuje błona odblaskowa (tapetum lucidum), nie występuje natomiast charakterystyczny dla wyższych naczelnych (Haplorrhini) dołek środkowy siatkówki oka (fovea centralis).

    Dasyprocta coibae – gatunek gryzonia z rodziny agutiowatych. Występuje endemicznie na wyspie Coiba należącej do Panamy. Siedliskiem tego gryzonia są lasy liściaste i gęste zarośla, zwykle w pobliżu wody. Średniej wielkości gryzoń o długości ciała 41-62 cm i krótkim ogonie. Ekologia i stan populacji tego gatunku jest słabo poznany. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (narażony na wyginięcie). Jako zagrożenia wymienia się turystykę, huragany oraz choroby.

    Paracrocidura schoutedeni – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych (Soricidae). Występuje w Afryce Środkowej w Kamerunie, Republice Środkowoafrykańskiej, Kongo, Demokratycznej Republice Konga i Gabonie. Siedliskiem tego gatunku są nizinne, tropikalne wilgotne lasy. Ekologia słabo poznana. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszego ryzyka). Nie ma większych zagrożeń dla całości populacji tego ssaka. Jedynie lokalne populacje zagrożone są poprzez utratę siedlisk i degradację środowiska.

    Crocidura grandis – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych. Występuje endemicznie na Filipinach. Holotyp znaleziony w 1906 roku na szczycie Malindang na wyspie Mindanao na wysokości 1859 m n.p.m. Do 2000 roku nie przeprowadzono żadnych badań tego ssaka, jednak w ostatnich dwóch latach znaleziono kilka okazów które mogą należeć do tego gatunku. Poszukiwania przeprowadzone na najwyższych szczytach Mindanao, Apo i Katanglad nie przyniosły żadnych rezultatów. Mały ssak o długości ciała 157 mm, ogona 58 mm, masa ciała nieznana. Najprawdopodobniej ssak ten ogranicza się do pierwotnego lasu. Ekologia i wielkość populacji słabo poznane. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii DD (niedostateczne dane). W regionie gdzie występuje ten gatunek prowadzone są na szeroką skalę wylesiania. Występuje co prawda w Parku Narodowym Mount Malindang, lecz park ten nie jest dobrze zarządzany. Skutki wylesiania dla populacji tego ssaka nie są znane. Probreviceps durirostris – gatunek płaza bezogonowego z rodziny Brevicipitidae. Występuje endemicznie w górach Ukuguru we wschodniej Tanzanii. Gatunek opisany naukowo przez Loadera i współpracowników w 2006 roku. Zamieszkuje ściółkę w górskich lasach do wysokości 1500-1900 m n.p.m. Gatunek ten najbliżej spokrewniony jest z P. rungwensis. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Zakres występowania tego gatunku jest mniejszy niż 5000 km². Lasy w górach są słabo chronione i zagrożone rozwojem rolnictwa.

    Rana pseudodalmatina – gatunek płaza bezogonowego z rodziny żabowatych. Występuje endemicznie w stanach Mazandaran, Golestan i Gillan w Iranie, na południowym brzegu Morza Kaspijskiego. Prawdopodobnie zamieszkuje zalesione i otwarte obszary leśne. Skrzek składany jest w płytkich wodach. U kijanek stwierdzono kanibalizm. Metamorfoza trwa od początku kwietnia do końca czerwca. U tego gatunku stwierdzono zakażanie wirusem Haplometra cylindracea oraz Oswaldocruzia filiformis. Płaz opisany w 1971 roku jako podgatunek R. macrocnemis. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski). Zagrożeniami dla tego gatunku są utrata siedlisk wskutek bezładnej rozbudowy miejskiej wzdłuż wybrzeży Morza Kaspijskiego, rozwoju rolnictwa oraz wycinki drzew. Na lokalne populacje mogą też wpływać susze. Crocidura grandiceps – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych. Występuje w Gwinei, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Ghanie i Nigerii (na zachód od rzeki Niger ale mogą pojawiać się również na wschód). Prawdopodobnie występuje też w Kamerunie i daleko na zachód od Sierra Leone. Zamieszkuje głównie pierwotne, wilgotne, nizinne lasy tropikalne. Holotyp został uwięziony w naturalnej, trawiastej polanie w lesie na wysokości 1800 m n.p.m.; paratypy zostały zebrane z gospodarstwa kakao. W Ghanie siedlisko tego gatunku składa się z małych, rozproszonych fragmentów lasu. Kariotyp wynosi 2n = 46, FN = 68. Ekologia słabo poznana. Populacja C. grandipes wydaje się rzadka. W Parku Narodowym Taï w Wybrzeżu Kości Słoniowej występuje największa populacja tego gatunku. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT (podwyższonego ryzyka). Głównymi zagrożeniami dla tego gatunku są dalsze niszczenie lasów, fragmentacja i degradacja ich siedlisk zwłaszcza w Ghanie i Nigerii.

    Dodano: 25.05.2012. 17:26  


    Najnowsze