• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Z Polski do Bałtyku trafia 30 proc. fosforu i 24 proc. azotu

    28.06.2010. 00:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polska odpowiada za wpuszczanie do Bałtyku ponad 30 proc. fosforu i ok. 24 proc. azotu ze wszystkich zanieczyszczeń, które trafiają do morza. To najwięcej z krajów leżących nad Bałtykiem - podał Główny Inspektor Ochrony Środowiska Andrzej Jagusiewicz.



    Jednak spośród mieszkańców wszystkich dziewięciu krajów leżących nad Bałtykiem (oprócz Polski również Niemiec, Danii, Szwecji, Finlandii, Rosji, Estonii, Łotwy i Litwy), każdy Polak ma najmniejszy udział w zanieczyszczeniu morza - wyjaśnił w piątek na spotkaniu z dziennikarzami Jagusiewicz.

    Z kolei w przeliczeniu na kilometr kwadratowy powierzchni zlewni, Polska jest na trzecim miejscu wśród krajów najbardziej zanieczyszczających morze związkami fosforu i na piątym miejscu, jeśli chodzi o związki azotu - podał Jagusiewicz. Te niekorzystne statystyki zmieniają się, jeśli przeliczyć zanieczyszczenia na jednego mieszkańca zlewni Bałtyku - tłumaczył. W takim porównaniu jesteśmy na przedostatnim miejscu, jeśli chodzi o związki fosforu i ostatnim w przypadku związków azotu.

    Takie informacje wynikają z danych zbieranych przez HELCOM - Komisję Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, która jest organem wykonawczym przyjętej w 1974 r. i odnowionej w 1992 r. konwencji helsińskiej o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego.

    W 2007 r. w Krakowie HELCOM przyjął Bałtycki Plan Działań, którego celem jest doprowadzenie Bałtyku w 2021 r. do dobrego stanu środowiskowego. Plan zawiera m.in. zobowiązanie do redukcji ilości azotu i fosforu, trafiających do naszego morza. Związki tych pierwiastków w Bałtyku odpowiadają za zmniejszenie ilości tlenu w wodzie, zakwitanie glonów, sinic - działają jak nawozy sztuczne na polach.

    Oprócz problemów związanych z eutrofizacją (nadmierne wzbogacanie wód w substancje pokarmowe, głównie związki fosforu i azotu), plan określa cele dotyczące zwalczania substancji niebezpiecznych, powiększania bioróżnorodności w Bałtyku oraz problemów związanych z transportem morskim i działalnością człowieka na morzu.

    W latach 2000-06 Polska obniżyła o połowę trafiający do Bałtyku ładunek azotu i o 30 proc. fosforu. Jednak, w ocenie Jagusiewicza, do zrealizowania zobowiązań z Bałtyckiego Planu Działań nie wystarczy przyjęty przez rząd Krajowy Plan Oczyszczania Ścieków Komunalnych, który zakłada wybudowanie w każdej większej miejscowości oczyszczalni ścieków lub kanalizacji, pozwalającej takie ścieki przesyłać do najbliższej oczyszczalni.

    Żeby wypełnić plan, trzeba działać na niższym szczeblu, szkolić rolników z zasad nawożenia gruntów, promować Dobre Praktyki Rolnicze, wspierać budowę nowoczesnych przydomowych systemów oczyszczania ścieków - tłumaczył Jagusiewicz. Dodał, że inspekcja podejmuje te zadania. Uświadamia rolnikom, że nawozy sztuczne, wypłukiwane przez deszcze z pól i stosowane w nadmiarze, trafiają do rzek, a potem do morza, powodując jego przeżyźnienie i zanieczyszczenia.

    W ramach działań powinny być też opracowane plany zarządzania Bałtyckim Obszarami Chronionymi i plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich; chodzi też o rozbudowę infrastruktury portowej m.in. o urządzenia do odbioru ścieków ze statków.

    Bałtycki Plan Działań zaplanowany jest do 2021 r. W 2013 r. jego cele mają być zweryfikowane. Po tej weryfikacji powstaną krajowe programy wdrażania planu.

    Pytany przez dziennikarzy o obecną sytuację popowodziową i jakość wody w Bałtyku, Jagusiewicz zapewnił, że inspekcja nie notuje po powodzi przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczeń w morzu, ani w ujściu Wisły.

    "Powódź to oczywiście duża ilość wody - oznacza to, że niekorzystne substancje, nawet zabrane z falą powodziową, rozpuszczają się w takiej ilości wody, że nie przekracza to dopuszczalnych norm" - tłumaczył.

    Niedawno Unia Europejska przyjęła strategie dla regionu Morza Bałtyckiego. Polska wraz z Finlandią zaangażowała się we wspólny projekt dotyczący eutrofizacji morza i jest liderem projektu dotyczącego broni chemicznej zatopionej na dnie Bałtyku. AGO

    PAP - Nauka w Polsce

    pad/ jbr/ yy/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, znana również jako Komisja Helsińska lub HELCOM. Jest to organizacja międzynarodowa proklamowana przez tzw. konwencję helsińską z 1974 r. jako jej organ wykonawczy. Zanieczyszczenia biogenne – rodzaj zanieczyszczeń. Są to pierwiastki i sole mineralne potrzebne do rozwoju żywych organizmów (biogeny). Do podstawowych biogenów zaliczane są związki azotu i fosforu. W ściekach miejskich zarówno nieoczyszczonych jak i biologicznie oczyszczonych znajdują się duże ilości tych zanieczyszczeń. Ścieki te odprowadzane do rzek i jezior zwiększają ich żyzność wzbogacając w substancje pokarmowe, powodując ich przedwczesne starzenie, czyli eutrofizację. Wynikiem eutrofizacji jest masowy rozwój glonów, które obumierając i ulegając rozkładowi powodują wtórne zanieczyszczenie wód do wystąpienia procesów gnicia włącznie. Obieg fosforu w wodzie: Obieg fosforu w wodzie – zespół reakcji chemicznych i biochemicznych dotyczących krążenia związków fosforu w zbiornikach wodnych.

    Metoda fosforanowa (fosfatowa) – w archeologii, służy do lokalizacji i określenia zasięgu osiedla oraz strefy wykorzystywanej wokół niego. Metoda ta opiera się na analizach zawartości fosforu w pobranych z gleby próbkach. Zawartość fosforu w glebie ma związek z istnieniem na badanym obszarze osadnictwa w przeszłości. Ludzie zamieszkując dany obszar, zmieniają stale jego skład chemiczny. Do gleby dostarczane są pierwiastki. Najwięcej do gleby przedostaje się węgla, azotu i fosforu. Pierwiastki te mają swoje źródło we wszelakich odpadkach i odchodach produkowanych przez ludzi i zwierzęta. Na uwagę zasługuje fakt iż ilość azotu i węgla w glebie stale zmniejsza się w czasie, natomiast fosfor zachowuje się przez tysiące lat. Morze Litorynowe – czwarta faza rozwoju Bałtyku; po niej morze to przybrało dzisiejszy wygląd i charakter. Powstało, gdy wskutek dalszego ocieplenia klimatu lądolód skandynawski stopniał do końca (ok. 5,5 tys. lat temu). Poziom wód podniósł się wtedy na tyle, że dotychczasowe Jezioro Ancylusowe uzyskało ponownie połączenie z Morzem Północnym, stając się znów akwenem morskim. Napływ wód oceanicznych spowodował wzrost zasolenia i rozwój fauny słonowodnej. Jednym z typowych jej przedstawicieli był pobrzeżek (Littorina littorea), od którego morze wzięło swą nazwę. W rezultacie tej kolejnej transgresji Morze Litorynowe zwiększyło swą powierzchnię, czego dowodem są do dziś obecne na jego dnie zalane wówczas doliny i torfowiska. Temperatura u południowych brzegów Bałtyku była o 2-3 °C wyższa od dzisiejszej, był to najcieplejszy okres w historii Bałtyku. Linia brzegowa była silnie rozwinięta; współczesny kształt Morza Bałtyckiego jest wypadkową kształtu ówczesnego i zmian abrazyjnych, które dokonały się do dnia dzisiejszego. Etap Morza Litorynowego zakończył się około 4 tysięcy lat temu, kiedy cieśniny duńskie uległy znacznemu przewężeniu, ograniczając dopływ wód słonych z Morza Północnego. Zasolenie wód się wyraźnie zmniejszyło; takim słonawym akwenem morskim jest Bałtyk do dnia dzisiejszego. Obecne stadium rozwoju Bałtyku określane jest czasem mianem Morza Mya.

    Nitro – potoczna nazwa podtlenku azotu używanego jako "dopalacz" samochodowy. Pozwala zwiększyć moc uzyskiwaną o 30-50%. By uzyskać efekt zwiększenia mocy napędowej i wydajności silnika, do cylindrów wprowadza się odpowiednią ilość podtlenku azotu i zwiększoną ilość benzyny. Spotykane jest niekiedy określenie NOS, pochodzące od angielskiej firmy Nitrous Oxide Systems, jednego z pierwszych przedsiębiorstw stosujących podtlenek azotu do zwiększania możliwości silnika samochodowego. Wielki Europejski Dział Wodny lub Europejski Dział Wodny – dział wód między zlewiskiem Morza Czarnego a zlewiskiem Morza Bałtyckiego. W Polsce przebiega on mniej więcej wzdłuż granic południowych kraju przez Sudety i Karpaty, stąd też niemal cały obszar kraju znajduje się w zlewni Bałtyku, jedynie górna część dorzecza Strwiąża w Ustrzykach Dolnych i okolicach oraz niewielkie skrawki Masywu Śnieżnika w Sudetach i Kotliny Orawskiej na Podhalu znajdują się w zlewni Morza Czarnego.

    Rada Państw Morza Bałtyckiego, CBSS (Council of the Baltic Sea States) – organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy rządów Niemiec i Danii, które w dniach 5–6 marca 1992 zorganizowały konferencję ministrów spraw zagranicznych w Kopenhadze. Powołano wówczas do życia Radę Państw Morza Bałtyckiego, początkowo jako forum współpracy międzyrządowej. Rada Państw Morza Bałtyckiego jest kolejnym etapem instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych w regionie Morza Bałtyckiego po zimnej wojnie. Tuż po jej zakończeniu rządy Polski i Szwecji, wystąpiły z propozycją zwołania konferencji szefów rządów, poświęconej ochronie środowiska Morza Bałtyckiego. Na konferencji, która odbyła się w dniach 2–3 września 1990 roku w Ronneby w Szwecji, przyjęto Deklarację Morza Bałtyckiego. Rady Państw Morza Bałtyckiego nie należy mylić z Radą Bałtycką, która jest politycznym związkiem Litwy, Łotwy i Estonii. Jezioro hipertroficzne – jezioro, którego wody charakteryzują się bardzo dużą zawartością pierwiastków biogennych, głównie azotu i fosforu. Pochodzą one najczęściej ze ścieków komunalnych lub z nadmiaru nawozów spływających z pól uprawnych. Zachodzi w nim proces zarastania i spłycania który może doprowadzić do całkowitego zaniku zbiornika wodnego.

    Sercówka drobna (Parvicardium hauniense) – endemiczny gatunek małża z rodziny sercówkowatych (Cardiidae), najmniejszy małż Morza Bałtyckiego. Jest gatunkiem charakterystycznym dla płytkich, słonawych wód, występującym tylko wśród roślinności dennej zacisznych zatok Bałtyku o niskim zasoleniu. W polskich wodach Bałtyku występuje wyłącznie w Zatoce Puckiej, szczególnie w jej północnej części. Rzadko spotykany na nieosłoniętych brzegach.

    Plan wojenny o kryptonimie "Worek" — jeden z planów działania dla polskich okrętów podwodnych na wypadek wojny z Niemcami, stworzony w 1939 r. Plan miał charakter wybitnie defensywny i pasywny, a jego realizacja uniemożliwiła wykorzystanie możliwości okrętów podwodnych na Bałtyku.

    Reaktywne formy azotu (RFA) to grupa związków azotu cechujących się dużą reaktywnością chemiczną związaną z posiadaniem niesparowanych elektronów. W warunkach fizjologicznych pełnią rolę w obronie organizmu przez mikrobami. Do reaktywnych form azotu zalicza się tlenek azotu (NO) oraz jego pochodne, powstające w wyniku przemian metabolicznych: kation nitrozoniowy (NO), anion nitroksylowy (NO) i nadtlenoazotyn (ONOO). Nadmiar RFA uszkadza komórki, powodując stres nitrozacyjny, zjawisko analogiczne do stresu oksydacyjnego wywoływanego przez reaktywne formy tlenu (RFT, ROS). Bracia Witalijscy (sami siebie nazywali Likedeelers) – piraci działający na Morzu Bałtyckim na przełomie XIV i XV wieku. Początkowo prowadzili jedynie działalność kaperską, działając w służbie europejskich władców (rejon Bałtyku). Z czasem zrezygnowali z tzw. listów kaperskich i zaczęli prowadzić regularną działalność piracką, stając się postrachem Morza Bałtyckiego.

    Nitrofos – nawóz mineralny typu NP zawierający azot i fosfor w postaci przyswajalnej przez rośliny. W zależności od metody wytwarzania 7-20% azotu w postaci soli amonowych lub azotanów, 14-20% tlenku fosforu(V) w postaci fosforanów.

    Dodano: 28.06.2010. 00:17  


    Najnowsze