• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zaktualizowane ustawodawstwo WE nt. ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych budzi wątpliwości

    29.03.2009. 00:13
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Europejska Fundacja Nauki (ESF) wezwała instytucje europejskie do ponownego rozważenia kluczowych punktów w zaproponowanej, znowelizowanej wersji dyrektywy dotyczącej wykorzystywania zwierząt do celów naukowych. W nadchodzących tygodniach zaplanowano dyskusję w Parlamencie Europejskim nad znowelizowaną dyrektywą, przedstawioną przez Komisję pod koniec 2008 r.

    W celu ujednolicenia postępowania ze zwierzętami wykorzystywanymi do celów naukowych w całej UE, Rada Europy przyjęła w 1986 r. dyrektywę (86/609/EWG) dotyczącą ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych. Dyrektywa wprowadziła, pośród wielu uwzględnionych zagadnień, minimalne standardy dotyczące pomieszczeń dla zwierząt i opieki nad nimi, jak również wymóg stosowania przez naukowców alternatywnych, gdzie tylko to możliwe, rozwiązań w stosunku do testów na zwierzętach. Część dyrektywy propagowała opracowywanie alternatywnych metod w stosunku do wykorzystywania zwierząt, co doprowadziło do powstania w 1991 r. Europejskiego Centrum Walidacji Metod Alternatywnych (ECVAM).

    Nowelizacja dyrektywy okazała się nieodzowna z uwagi na otwarte pole do interpretacji, jakie pozostawiały jej zapisy oraz brak wytycznych dotyczących procesów analizy etycznej i obowiązku uzyskiwania pozwolenia na eksperymenty. W 2002 r. Komisja Europejska zainicjowała proces i zleciła wstępną ocenę skuteczności. Następnie grupa robocza ekspertów technicznych przygotowała raport, Panel ds. Zdrowia i Dobrostanu Zwierząt wydał opinię naukową, a w 2006 r. odbyły się konsultacje społeczne.

    Wyniki zostały włączone do zaproponowanej wersji, która ustala rygorystyczne wytyczne, zwłaszcza w zakresie wykorzystywania ssaków naczelnych w badaniach doświadczalnych. Nowelizacja ma również objąć zasady docenione przez społeczność naukową, nazywane "zasadą trzy R": reduction - ograniczenie, refinement - zawężenie i replacement - zastąpienie. Ściślej mówiąc, ustawodawstwo zaleca naukowcom wykorzystywanie istniejących danych, tam gdzie to możliwe, aby ograniczyć powielanie pracy.

    Grupa ekspertów (EG) z Europejskiej Rady ds. Badań Medycznych przy ESF opublikowała stanowisko w sprawie zaproponowanej nowelizacji, w którym wzywa ustawodawców do ponownego rozważenia całego szeregu punktów. Eksperci podkreślili swoje poważne obawy dotyczące trzech dziedzin: badania podstawowe na ssakach naczelnych, wymiana danych, aby unikać niepotrzebnego powielania pracy oraz promowanie tzw. zasady trzech R.

    W proponowanym tekście czytamy, że nie należy wykorzystywać ssaków naczelnych w procedurach badawczych, za wyjątkiem tych podejmowanych w celu uniknięcia, zdiagnozowania lub leczenia zagrażających życiu albo wyniszczających chorób klinicznych ludzi bądź w celu opracowania profilaktyki takich chorób. Dalej zastrzega się, że musi istnieć naukowe uzasadnienie potwierdzające, że celu procedury nie można osiągnąć wykorzystując gatunki inne niż ssaki naczelne.

    "Tego czy dany gatunek wymaga szczególnej ochrony nie powinno się opierać wyłącznie na [ďż˝] związku z człowiekiem, ale na zdolności odczuwania cierpienia" - według EG. Cechy charakterystyczne, które decydują o podobieństwie innych naczelnych do człowieka, przesądzają również o ich wadze dla badań naukowych przekładających podstawowe odkrycia na badania kliniczne. Na przykład szympansy są szczególnie ważne dla opracowania szczepionki na zapalenie wątroby typu C, ponieważ to jedyne inne naczelne, które są podatne na tę chorobę.

    Całkowity zakaz prowadzenia podstawowych badań na małpach człekokształtnych, według EG "wykluczy wszelkie możliwości prowadzenia takich badań w UE w przyszłości, co może mieć katastrofalne skutki dla zdolności zwalczania chorób, które mogą być w szczególności groźne dla człowieka i innych wyższych naczelnych".

    "W sposób zdecydowanie krytyczny EG wyraża opinię, że artykuł 8, paragraf 1, należy poprawić, aby umożliwić prowadzenie podstawowych badań na ssakach naczelnych" - czytamy w oświadczeniu.

    EG zgadza się, że ogólna koncepcja wymiany danych jest ważna dla uniknięcia niepotrzebnego powielania doświadczeń na zwierzętach. Jednakże może się to okazać problematyczne w przypadku badań podstawowych, których wyniki nie zostały potwierdzone. We wczesnej fazie badań, powtórzenie niektórych doświadczeń jest ważne dla uwiarygodnienia początkowych odkryć. Zalecono więc pewne poprawki przepisów w tym zakresie.

    Jeśli chodzi o wdrażanie nowych zasad, grupa podkreśliła wagę wyznaczenia jasno zdefiniowanych terminów. Zasugerowano, aby maksymalny termin na dokonanie przeglądu zaproponowanych badań ustalić na 90 dni, po to by nie stwarzać nadmiernych opóźnień z powodu biurokracji.

    Co zaś się tyczy zasady trzy R, EG jest zdania, że nowe ustawodawstwo powinno silniej podkreślać jej znaczenie. "Społeczność naukowa poważnie podchodzi do obowiązku rozwijania i wdrażania bieżącej wiedzy w zakresie zasady trzy R" - twierdzi EG. Obecnie nie ma zadowalających metod alternatywnych wobec wykorzystywania naczelnych w laboratorium, stąd potrzebny jest zdaniem EG silniejszy bodziec do opracowywania nowych metod.

    "Ufamy, że konsensus osiągnięty przez naukowe środowisko medyczne na szczeblu paneuropejskim [...] przyczyni się do ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych, umożliwiając jednocześnie stały postęp badań naukowych w celu poprawy zdrowia i [...] dobrobytu Europejczyków" - czytamy w podsumowaniu oświadczenia.

    Według Komisji Europejskiej, głównymi celami propozycji są zminimalizowanie liczby zwierząt wykorzystywanych w procedurach naukowych oraz wyraźna poprawa sposobu postępowania z tymi, które są nadal niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa testów i badań biomedycznych w całej Unii Europejskiej. Poprawione ustawodawstwo ma również "podnieść jakość badań prowadzonych w UE i zapewnić wysokie standardy zdrowia ludzi i zwierząt oraz ochrony środowiska".

    Propozycja oczekuje obecnie na opinię Parlamentu Europejskiego i Rady Europy.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Europejska Fundacja Nauki:
    http://www.esf.org/

    Aby zapoznać się z Dyrektywą dotyczącą ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych, kliknij:
    tutaj

    Źródło danych: Europejska Fundacja Nauki
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji uzyskanych z Europejskiej Fundacji Nauki

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN, ang. European Research Council, ERC) – niezależna instytucja mająca na celu wspieranie wysokiej jakości badań naukowych poprzez wspieranie najlepszych naukowców, inżynierów i pracowników akademickich, niezależnie od dziedziny badań. Działa w ramach siódmego programu ramowego Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych. Ustanowiona w lutym 2007 roku na mocy decyzji Rady 2006/972/WE (Dz. Urz. UE L 400 z 19.12.2006). Humanitarna ochrona zwierząt – termin wypracowany przez doktrynę prawa na oznaczenie ogółu przepisów mających na celu ochronę każdego zwierzęcia przez cierpieniem zadawanym ze strony człowieka. Jest częścią prawa ochrony zwierząt obok gatunkowej i użytkowej ochrony zwierząt. Fundacja na Rzecz Ochrony Praw Zwierząt MONDO CANE (Fundacja MONDO CANE) - organizacja społeczna, której głównym celem jest działanie na rzecz humanitarnego traktowania zwierząt oraz zapewnienia im odpowiednich warunków bytowania. Inspektorzy Społeczni ds. Ochrony Zwierząt z Fundacji MONDO CANE przeprowadzają ok. 200 interwencji rocznie mających zapobiegać aktom okrucieństwa wobec zwierząt. Jako organizacja, której statutowym celem jest działanie na rzecz ochrony zwierząt Fundacja MONDO CANE bierze udział jako oskarżyciel posiłkowy w sprawach karnych przeciwko osobom, które dopuściły się znęcania nad zwierzętami lub dopuściły się nieprzestrzegania Ustawy o ochronie zwierząt.

    Raport naukowo-techniczny - dokument opisujący postęp lub rezultaty badań naukowych lub technicznych albo przegląd badań naukowych lub technicznych. Raporty naukowe lub techniczne nie są zazwyczaj recenzowane i często są przygotowane dla sponsora badań naukowych lub technicznych. Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – skrupulatne, precyzyjne i roztropne wykorzystywanie w postępowaniu klinicznym najlepszych dostępnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo). Medycyna oparta na faktach umożliwia więc klinicystom korzystanie z najlepszej dostępnej wiedzy pochodzącej z systematycznych badań naukowych.

    Metodologia badań pedagogicznych jest to nauka o metodach i działalności naukowej w pedagogice obejmującej sposoby przygotowania i prowadzenia badań naukowych na gruncie pedagogiki oraz opracowania ich wyników, budowy systemów naukowych oraz utrwalenie w mowie i w piśmie osiągnięć pedagogiki naukowej. Ze względu na zakres stosowania wyróżnia się metodologię ogólną, która zajmuje się ogólnymi problemami metod i systemów naukowych oraz metodologię szczegółową badającą metody i systemy wybranych nauk np.: pedagogicznych. Konferencja naukowa – spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki. W ramach spotkania referowane są wyniki badań naukowych lub odbywa się seria krótkich wykładów monograficznych i dyskusji na określony temat. Konferencje, obok publikacji, są jedną z dwóch podstawowych form prezentowania i dyskutowania wyników badań naukowych. Wystąpienia na konferencjach naukowych, w których prezentuje się swoje wyniki badań są nazywane prezentacjami, komunikatami, doniesieniami wstępnymi, referatami. Materiały konferencji mogą być publikowane.

    Ośrodek rehabilitacji zwierząt – placówka przeznaczona do leczenia i rehabilitacji zwierząt dziko występujących, które wymagają okresowej opieki człowieka w celu przywrócenia ich do środowiska przyrodniczego. Z zasady w ośrodkach tych nie przetrzymuje się zwierząt, które w opinii lekarza weterynarii nie będą nigdy zdolne do życia na wolności. Osobniki takie poddaje się eutanazji, co może stanowić konflikt między gatunkową ochroną zwierząt i humanitarną ochroną zwierząt. Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTG) – organizacja propagująca osiągnięcia naukowe z zakresu badań środowiska glebowego oraz stymulująca rozwój gleboznawstwa, chemii rolnej i mikrobiologii rolniczej. Jej celem są również starania przyczyniające się do ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. Towarzystwo realizuje swoje zadania poprzez organizowanie zjazdów i konferencji naukowych, zacieśnianie współpracy międzynarodowej, prowadzenie działalności wydawniczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej oraz inicjowanie badań naukowych i współdziałanie w ich prowadzeniu.

    COST – Europejski Program Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych (European Cooperation in Science and Technology), jest międzyrządową instytucją europejską, powołaną w celu rozwijania międzynarodowej współpracy w zakresie badań naukowych prowadzonych w ramach poszczególnych krajowych programów. COST stanowi najstarszy europejski program w dziedzinie naukowej, gdyż został on utworzony już w 1971 r. Obecnie obejmuje on 36 członkowskich krajów Unii Europejskiej oraz krajów współpracujących.

    Zwierzęta transgeniczne – zwierzęta, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania pożądanego efektu fenotypowego. Modyfikowane zwierzęta są bardzo przydatne w wielu badaniach naukowych i medycznych. Na takich zwierzętach można obserwować procesy chorobowe in vivo ale także zwierzęta modyfikowane genetycznie mogą produkować ludzkie hormony, białka etc.

    Ciekawość (łac. curiosus) – zachowanie polegające na nieświadomym pragnieniu poznania, poszukiwania, badania lub uczenia się. Ciekawość jest cechą człowieka jak i wielu zwierząt. Zachowanie to w dużej mierze zależy od czynników zewnętrznych, środowiska, a także od doświadczenia we wcześniejszej znajomości tematu. Termin może być także używany do określenia zachowania powodowanego przez emocje, polegającego na dążeniu do poznania nowych rzeczy, będących siłą napędową badań naukowych i innych dyscyplin ludzkiej pracy. Sopockie Towarzystwo Naukowe (STN) – polskie towarzystwo naukowe z siedzibą w Sopocie. Celem STN jest zapoczątkowywanie, organizowanie i popieranie badań naukowych bez względu na dziedzinę, upowszechnianie wyników badań naukowych i wiedzy, przedstawianie władzom potrzeb i inicjatyw naukowych, rozwijanie życia naukowego regionu, działanie na rzecz wiązania nauki z potrzebami gospodarczymi i społecznymi. Obecnie składa się z trzech sekcji: Nauk Humanistycznych i Społecznych, Nauk Przyrodniczych i Nauk Ścisłych.

    USS Dolphin (AGSS-555) amerykański okręt podwodny skonstruowany, zbudowany i wykorzystywany do celów naukowych i doświadczalnych. Do momentu wycofania ze służby, okręt ten służył do badań naukowych i doświadczalnych oraz testowych, w zakresie zjawisk fizycznych i przyrodniczych, a także w zakresie nowych rozwiązań technologicznych mających być w przyszłości wykorzystywanymi przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych. Szczególnym zadaniem tego okrętu, jest przeprowadzanie doświadczeń i testów związanych z prowadzeniem wojny przeciwpodwodnej (Anti-Submarine Warfare - ASW), w tym na dużych głębokościach. Do tej jednostki należał ustanowiony listopadzie 1968 r światowy rekord zanurzenia okrętu podwodnego (do dziś nie pobity przez okręt o napędzie konwencjonalnym), wynoszący 914,4 m, zaś rok później ustanowił rekord głębokości wystrzelenia torpedy. Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – postępowanie kliniczne oparte na najlepszych dostępnych dowodach naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo).

    Dodano: 29.03.2009. 00:13  


    Najnowsze