• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zimowe Ptakoliczenie pod znakiem mazurka

    25.01.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Każdy z nas może pomóc ornitologom w badaniach najczęściej spotykanych zimą gatunków. Wystarczy policzyć ptaki napotkane w parkach i ogrodach całej Polski. W weekend 28 i 29 stycznia obędzie się Zimowe Ptakoliczenie - akcja organizowana przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Ochrony Ptaków (OTOP). Jej tegorocznym symbolem jest mazurek.

    W akcję z roku na rok angażuje się coraz więcej miłośników ptaków, którzy wspierają naukowców w śledzeniu sytuacji gatunków spędzających zimę w miastach i na wsiach. Jak informuje OTOP, wyniki z poprzednich lat pokazują, że najliczniej w naszym kraju występują gawron, wróbel i krzyżówka.

     

    ORNITOLOGIA SPACEROWA LUB ... OKIENNA

    Nieznajomość ptaków i ich zwyczajów nie przeszkadza we wzięciu udziału w obserwacjach - organizowana przez OTOP impreza ma właśnie zachęcić do poznania gatunków spędzających w Polsce zimę w bliskim sąsiedztwie człowieka. Na spacerach będzie można m.in. nauczyć się, jak odróżnić mazurka od wróbla i jakie są zwyczaje ptaka, który patronuje Zimowemu Ptakoliczeniu 2012. Wolontariusze opowiedzą m.in. o tym, jak mazurek wynajmuje mieszkanie u bociana, jak podkrada nasiona silniejszym dzwońcom i jak szykuje sobie kołdrę na zimę.

    "OTOP przygotował m.in. krótki przewodnik poświęcony 20 najczęściej spotykanym gatunkom. Nasi wolontariusze podczas bezpłatnych wycieczek ornitologicznych podpowiedzą, na co zwracać uwagę przy rozpoznawaniu ptaków oraz jak i czym je dokarmiać" - zachęca do udziału Antoni Marczewski z OTOP, który poprowadzi spacer w warszawskich Łazienkach i w Parku Kultury w Powsinie.

    Na stronie www.otop.org.pl znajduje się lista bezpłatnych wycieczek prowadzonych przez doświadczonych wolontariuszy OTOP, którzy będą się dzielić swoją wiedzą. Zarejestrowano już ponad 50 spacerów w całej Polsce.

    W Zimowym Ptakoliczeniu można wziąć udział nie tylko uczestnicząc w wycieczce, ale też indywidualnie, z rodziną lub przyjaciółmi. Wyniki należy przesłać do OTOP wypełniając kartę obserwacji lub wpisując je do prowadzonej przez organizację bazy na stronie www.awibaza.pl (po wcześniejszej rejestracji). Na kartę należy wpisać wszystkie gatunki widziane przez godzinę w przydomowym ogrodzie, na skwerze czy lokalnym parku. Czasem nie trzeba nawet wychodzić na dwór - obserwacje można prowadzić również przez okno.

    MAZUREK - PTAK ZIMOWEGO PTAKOLICZENIA 2012

    Ornitolodzy tłumaczą, że mazurka najłatwiej pomylić z wróblem, od którego - przy bezpośrednim porównaniu - jest zauważalnie mniejszy. Oba gatunki najłatwiej odróżnić na podstawie upierzenia głowy. U mazurków jej wierzch i boki mają kolor czekoladowo-brązowy, który kontrastuje z bielą policzków. Te ostatnie u wróbli są szare, podobnie jak wierzch głowy. Cechą diagnostyczną mazurka jest czarna plama na policzku - u jego kuzyna nie występuje wcale.

    Mazurek pochodzi z Azji Wschodniej - w Japonii, Chinach i niektórych częściach Azji Centralnej wypełnia niszę zajmowaną gdzie indziej przez wróbla domowego. Występuje również w niektórych rejonach Ameryki Północnej i Australii, gdzie został wprowadzony przez człowieka. Zamieszkuje niemal całą Europę z wyjątkiem jej północnych krańców, zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego i wschodnich wybrzeży Adriatyku.

    W naszym kraju mazurek jest spotykany na całym obszarze. Preferuje krajobraz rolniczy z dużą ilością śródpolnych zadrzewień i zakrzaczeń, chętnie zasiedla też okolice zadrzewionych wsi czy willowe dzielnice na przedmieściach miast. Nieraz gniazduje na skraju lasu, ale zdecydowanie unika terenów położnych w jego głębi. W przeciwieństwie do wróbla unika także zwartej zabudowy miejskiej, choć chętnie gniazduje np. w parkach miejskich i w ogródkach działkowych. Niekiedy zdarzają się przypadki gniazdowania w bardzo nietypowych miejscach, jak np. kamieniołomy pod Kielcami.

    Mazurki łączą się w pary na całe życie, które jest niestety bardzo krótkie - większość osobników nie żyje dłużej niż rok (najstarszy mazurek żył ponad 12 lat). Nie zawsze są sobie wierne - badania genetyczne pokazują, że dla 10 proc. piskląt partner ich matki nie jest biologicznym ojcem. Wczesną wiosną ptaki budują przypominające czarkę gniazdo, bogato wyścielone puchem. Gniazdo mieści się najczęściej w dziupli lub budce lęgowej, niekiedy budowane jest w obrębie dużego gniazda innego gatunku. W Polsce stosunkowo często można spotkać gniazda mazurków w gniazdach bocianów białych.

    Mazurek był (i w niektórych rejonach Azji nadal jest) uważany za szkodnika upraw i masowo tępiony. W stosunkowo nieodległej historii zdarzały się spektakularne akcje zatrzymywania przez celników ładunków martwych mazurków przesyłanych z Chin do Włoch, gdzie drobne ptaki śpiewające uważane są za przysmak. W listopadzie 1993 w porcie w Rotterdamie służby celne skonfiskowały 2 miliony mrożonych tuszek mazurków, co pokazuje skalę tego procederu.

    W Polsce, według wyników realizowanego przez OTOP Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych, populacja mazurka w latach 2000-2006 odnotowała spadek rzędu 47 proc. Gatunek ten został zaliczony do gatunków narażonych na wymarcie według kryteriów stosowanych przez Światową Unię Ochrony Zasobów Naturalnych (IUCN).

    PAP - Nauka w Polsce

    kol/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, OTOP – pozarządowa organizacja działająca w Polsce od 1991 roku. Zajmuje się ochroną ptaków dziko żyjących i ich siedlisk, badaniami naukowymi, zbieraniem danych związanych z polską awifauną, propagowaniem wiedzy o ptakach w różnych grupach społecznych i wiekowych. OTOP jest polskim partnerem BirdLife International. Obecnym prezesem Towarzystwa jest Gerard Sawicki, popularyzator wiedzy o ptakach. Prowadził Ptakoluba na antenie TVP1 pod koniec ubiegłego wieku. Działaczką OTOP jest Małgorzata Górska. Nektarniki (Nectariniidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca około stu dwudziestu gatunków ptaków, występujących w większości w Afryce, kilka gatunków można spotkać w południowej Azji. Jeden gatunek – nektarnik ciemnogardły – występuje także w Australii (jest to gatunek wyznaczający południowo-wschodnią granicę występowania rodziny). Pełzacze, pełzaczowate (Certhiidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca kilka gatunków małych ptaków. Pełzacze występują w Europie i północnej Azji. Pełzacz amerykański występuje w Ameryce Północnej, a pełziec na subkontynencie indyjskim i w Afryce subsaharyjskiej. Pełzacze są bardzo podobne w wyglądzie i zachowaniu, dlatego też na obszarach, gdzie występuje więcej niż jeden gatunek, odróżnienie ich sprawia duże trudności. Pełzaczowate nie podejmują dalekich migracji.

    Modraszka zwyczajna, modraszka, sikora modra (Cyanistes caeruleus) – gatunek niewielkiego, osiadłego (niektóre populacje wędrowne) ptaka z rodziny sikor (Paridae), zamieszkującego w zależności od podgatunku całą Europę z wyjątkiem północnej Skandynawii, a także część zachodniej Azji. Preferuje przy tym głównie świetliste lasy liściaste i mieszane, rzadziej iglaste, zamieszkiwane również przez dzięcioła dużego, w którego starych, opuszczonych dziuplach gniazduje. Nie jest zagrożona wyginięciem, a w większości krajów (w tym w Polsce) jest nawet liczna. Różanecznik, azalia, rododendron (Rhododendron L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 1000 gatunków. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, w mniejszej ilości w obydwu Amerykach i w Europie. Różanecznik jest jednym z częściej uprawianych krzewów ozdobnych. Te gatunki i odmiany, które mają zimozielone, skórzaste liście, nazywane są zwyczajowo rododendronami lub różanecznikami, natomiast te o miękkich, lekko owłosionych i zrzucanych na zimę lub półzimotrwałych liściach nazywa się azaliami. Te ostatnie z kolei można podzielić na gatunki o liściach w dużej mierze opadających zimą i "szklarniowe" o liściach zimozielonych, całkowicie nieodpornych na mróz, które stanowią odmiany różanecznika indyjskiego (Rhododendron simsii). Obecnie azalie i różaneczniki zaliczane są przez taksonomów do tego samego rodzaju Rhododendron, jednak w praktyce ogrodniczej w dalszym ciągu używa się utartych od bardzo dawna tradycyjnych nazw. Gatunkiem typowym jest Rhododendron ferrugineum.

    Rozmieszczenie geograficzne ptaków – rozmieszczenie ptaków w różnych regionach geograficznych. Pod względem rozmieszczenia geograficznego zwierząt świat dzielony jest na kilka rejonów zwanych krainami zoogeograficznymi. Zostały one wyznaczone po stwierdzeniu bardzo dużych różnic w morfologii zwierząt oraz na podstawie występowania odrębnych linii ewolucyjnych w poszczególnych rejonach. Każdy z tych obszarów ma jakieś charakterystyczne rodziny lub gatunki. Ze względu na mobilność gatunków granice krain nie są ściśle ustalone, z wyjątkiem bardzo wyraźnych barier, a w strefach przejściowych współwystępują gatunki typowe dla obu sąsiednich regionów. Różne systemy wydzielania krain zoogeograficznych nieco różnią się w szczegółach. Ponieważ ptaki łatwiej pokonują bariery niż ssaki czy płazy, przy wydzielaniu krain ze względu na ich występowanie nie wyróżnia się niektórych krain (np. madagaskarskiej). Dzukijski Park Narodowy (lit. Dzūkijos nacionalinis parkas) – leży w południowej części Litwy, przy granicy z Białorusią, ok. 20 km na północny wschód od miasta Druskieniki. Utworzony został w 1991 r. i zajmuje powierzchnię 585,19 km², co czyni go największym parkiem narodowym Litwy. Ponad 90% terenu Parku stanowią lasy, z przewagą lasów sosnowych, zamieszkiwanych przez 54 gatunków ssaków, ponad 150 gatunków ptaków, 38 gatunków ryb oraz kilkanaście gatunków gadów i płazów. Stosunkowo niewielka powierzchnia Parku (232 ha) zajmowana jest przez 48 jezior.

    Dodano: 25.01.2012. 00:04  


    Najnowsze