• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zmiany klimatyczne - problem demograficzny

    18.10.2010. 10:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowych badań pokazują, że zmiany w wielkości populacji, starzenie się i urbanizacja mogą mieć olbrzymi wpływ na globalne emisje dwutlenku węgla (CO2) w nadchodzących dekadach. W artykule opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) naukowcy z Austrii, Niemiec i USA twierdzą, że zmniejszenie wzrostu populacji może przynieść nawet 29% ograniczenie emisji, które jest wymagane do 2050 r., aby powstrzymać średnie, globalne temperatury przed niebezpiecznym wzrostem. Jeżeli wzrost liczby ludności utrzyma się na niskim poziomie, to na koniec stulecia może przełożyć się, aż na 41% potrzebnego ograniczenia emisji.

    "Spowolnienie przyrostu liczby ludności nie rozwiąże problemu klimatycznego, ale może mieć w nim swój udział, zwłaszcza w perspektywie długoterminowej" - zauważa Brian O'Neill z amerykańskiego Krajowego Centrum Badań Atmosferycznych (NCAR).

    "Obecne spowolnienie przyrostu liczby ludności w krajach rozwijających się będzie mieć znaczący wpływ na ogólnoświatową populację w przyszłości. Niemniej wolniejszy przyrost ludności w krajach rozwijających się będzie mieć również znaczenie w kontekście emisji z powodu wyższego zużycia energii na mieszkańca" - dodaje Shonali Pachauri z Międzynarodowego Instytutu Analizy Systemów Stosowanych (IIASA) w Austrii.

    Zespół zbadał również wpływ wzrostu urbanizacji na emisje dwutlenku węgla. Uzyskane wyniki sugerują, że zwiększenie populacji miejskiej może wywołać 25% wzrost emisji CO2 w niektórych krajach rozwijających się. Naukowcy przypisują to wyższej wydajności i preferencjom konsumpcyjnym miejskiej siły roboczej.

    Z drugiej strony starzejące się populacje prawdopodobnie obniżą poziom emisji o 20% w niektórych krajach uprzemysłowionych, gdyż starsze populacje cechują się niższą proporcją osób czynnych zawodowo. To przekłada się na niższą wydajność i niższy wzrost gospodarczy.

    Podsumowując wyniki dr O'Neill stwierdził: "Demografia będzie mieć znaczenie dla emisji gazów cieplarnianych przez następne ponad 40 lat. Urbanizacja będzie mieć szczególne znaczenie w wielu krajach rozwijających się, przede wszystkim w Chinach i Indiach, a starzenie się odegra rolę w krajach uprzemysłowionych."

    "Dalsza analiza tych trendów pogłębi naszą wiedzę na temat potencjalnego zapotrzebowania na energię oraz emisji w przyszłości" - dodaje.

    Tymczasem zespół sugeruje, że specjaliści pracujący nad scenariuszami emisji zwracają większą uwagę na oddziaływanie urbanizacji i starzenia się na emisje, zwłaszcza w kluczowych regionach takich jak Chiny, Indie, UE i USA.

    Naukowcy są od dawna świadomi, że zmiany populacji wpływają na emisje gazów cieplarnianych, niemniej skala wpływu pozostaje nieznana. W ramach tych badań naukowcy doszli do swoich wniosków wykorzystując nowy model komputerowy (model Populacja-Środowisko-Technologia, inaczej "PET"), aby opracować szereg scenariuszy wzrostu gospodarczego, zużycia energii i emisji. Zespół wprowadził rozróżnienie typów gospodarstw domowych, sortując je według wieku, wielkości oraz lokalizacji miejskiej lub wiejskiej. Naukowcy oparli się również na danych z badań narodowych, które dostarczają informacji na temat zmian w charakterystyce gospodarstw domowych, takich jak dostępność siły roboczej oraz zapotrzebowanie na dobra konsumpcyjne na przestrzeni czasu.

    Sarah Ruth z amerykańskiej Krajowej Fundacji Nauki (NSF), która to współfinansowała badania, podsumowuje: "Analiza powiązań między dynamiką populacji a emisjami gazów cieplarnianych w ramach tych przełomowych badań pogłębi naszą wiedzę na temat sposobu, w jaki zachowanie, decyzje i tryb życia człowieka determinują ścieżkę przyszłej zmiany klimatu."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Błędne koło ubóstwa – wysoki wzrost gospodarczy przy niskim poziomie PKB per capita determinuje wzrost rodności, te zaś obniżają poziom kapitału ludzkiego, co ogranicza w przyszłości stopę wzrostu gospodarczego i utrwala ubóstwo. Jest zagrożeniem w dużych krajach rozwijających się – Indie, Tajlandia itp. W krajach tych występuje wysoki PKB ogółem oraz duża liczba mieszkańców, co indukuje spadek PKB per capita. Zrównoważona energia – efektywność energetyczna i energia odnawialna są uznawane za dwa filary zrównoważonej polityki energetycznej. Obie strategie muszą być rozwijane równocześnie, aby stabilizować i redukować emisje dwutlenku węgla oraz innych zanieczyszczeń. Wydajne używanie energii jest kluczowe dla spowalniania wzrostu zapotrzebowania na energię, tak by rosnące dostawy czystej energii mogły powodować głębsze redukcje w wykorzystaniu paliw kopalnych. Jeśli konsumpcja energii będzie rosła zbyt szybko, rozwój energii odnawialnej nie nadąży, by osiągnąć ten cel. Analogicznie, jeśli źródła czystej energii nie staną się powszechnie dostępne, spowolniony wzrost popytu w niewystarczającym stopniu przełoży się na ograniczenie całkowitych emisji węgla; potrzebne jest także zmniejszenie udziału węgla w źródłach energii. W związku z tym zrównoważona polityka energetyczna wymaga większych zobowiązań zarówno w odniesieniu do wydajności jak i źródeł odnawialnych. Europejski System Handlu Emisjami (UE ETS), — znany także jako "wspólnotowy rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2)" lub system ETS. Jest pierwszym i największym systemem handlu emisjami CO2 na świecie. UE ETS jest dzisiaj jedynym rynkiem emisji CO2 opartym na wiążącym krajowym i regionalnym ustawodawstwie (dyrektywa ETS Unii Europejskiej). Od reformy strukturalnej dyrektywy ETS, przyjętej w Pakiecie Energetyczno-Klimatycznym 12 grudnia 2008 przez kraje Unii Europejskiej, obowiązuje zakup uprawnień do emisji CO2 (EUA) na giełdzie przez firmy przemysłu energochłonnego i wytwarzania energii elektrycznej po wykorzystaniu przyznanej puli uprawnień przyznanym Państwom Członkowskim UE.Od 2012, handel uprawnieniami do emisjami CO2 (EUA) odbywa się głównie na giełdzie ICE w Londynie i EEX we Frankfurcie. Unia Europejska jak i Państwa Członkowskie wprowadzają nowe uprawnienia na rynek emisji CO2 przez aukcje na giełdach ICE i EEX na podstawie rozporządzeń przyjetych przez Komisję Europejską. W Polsce, rejestr uprawnień do emisji CO2 jest prowadzony przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE) podlegający Ministrowi Środowiska.

    BS EN 16001 - System Zarządzania Energią. Pierwszego lipca 2009 British Standards Institution (BSI) opublikowało nowy standard. Dotyczy on Systemu Zarządzania Energią. Treść EN 16001 zawiera przewodnik oraz wymagania zgodności z systemem zarządzania energią, wśród których są m.in. konieczność wprowadzenia polityki energetycznej, identyfikacja obecnego oraz planowanego zużycia energii, wprowadzenie systemu monitorowania oraz mierzenia zużycia energii. Wszystko to owocuje poprawą efektywności energetycznej oraz redukcji zużycia energii, redukcją emisji gazów cieplarnianych, zmianami behawioralnymi w organizacji. Wprowadzony, certyfikowany i nadzorowany system zapewnia także zgodność z wymogami prawnymi, lokalnymi, krajowymi a także dyrektywami UE o Usługach Energetycznych i Redukcji Emisji Gazów Cieplarnianych. Podejście systemowe jest analogiczne jak w innych systemach, oparte na metodologii Plan-Do-Check-Act -Cykl Deminga. Prace nad standardem przeprowadzone zostały w Wielkiej Brytanii przez komitet CEN (Europejski Komitet dla Standaryzacji) wraz z komitetem Zarządzania Energią BSI. BS EN 16001 jest podstawą międzynarodowego draftu standardu ISO (Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna) Systemu Zarządzania Energią ISO 50001. Draft tego standardu został opublikowany do publicznego komentarza jako ISO/DIS 50001, natomiast jego ostateczna wersja standardu zostanie opublikowana w pierwszej połowie 2011 roku. British Standards Institution zapewnia, że transfer certyfikacji na ISO 50001 odbędzie się płynnie i bezproblemowo. World Values Survey - projekt badawczy o zasięgu globalnym, którego głównym przedmiotem zainteresowania są wartości i przekonania, ich zmiany zachodzące w czasie i wpływ, jaki wywierają na życie społeczne i polityczne. Badania prowadzone są przez sieć naukowców działających na całym świecie, która od 1981 r. przeprowadziła szereg badań w niemal 100 krajach. Obecnie World Values Survey pozostaje głównym źródłem danych empirycznych na temat postaw, w tym wyznawanych wartości i przekonań, blisko 90% światowej populacji.

    Hiperurbanizacja to gwałtowny wzrost liczby ludności miast w krajach słabo rozwiniętych, obserwowany w II połowie XX wieku, stan nierównowagi pomiędzy wzrostem liczby ludności miejskiej a wolnym tempem rozwoju gospodarczego. Polityka naukowa definiowana jest jako działalność państwa oraz innych instytucji publicznych mająca na celu takie wpływanie na naukę, które w sposób optymalny przyczyni się do wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego przy jak najlepszym wykorzystaniu środków na badania naukowe. Często do szeroko rozumianej polityki naukowej zalicza się także politykę innowacyjną, której zadaniem jest wprowadzanie wyników badań naukowych, wynalazków i usprawnień do praktyki gospodarczej. Jest to jedna z najmłodszych dziedzin polityki gospodarczej, ukształtowała się dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Przełomową datą jest rok 1935, kiedy to wydano pracę J.D.Bernala pt. "The Social Function of Science"("Społeczna funkcja nauki"), ujmującą całościowo problemy nauki we współczesnym świecie. W 1967r. we Frascati(Włochy) odbyła się konferencja przedstawicieli krajów skupionych w OECD, w trakcie której wypracowano wiele zaleceń i definicji dotyczących polityki naukowej, będących podstawą obecnego rozwoju tej dziedziny. Dzięki ustaleniom z 1967r. w wielu krajach, także w krajach rozwijających się, utworzono organy decyzyjne a szczeblu rządowym odpowiedzialne za politykę naukową.

    Handel emisjami zanieczyszczeń — rynkowa metoda ograniczania kosztów zewnętrznych, takich jak społeczne koszty zanieczyszczeń powietrza. Opiera się o obowiązkowe zezwolenia uprawniające do emisji określonej ilości danej substancji, które mogą być kupowane i sprzedawane na zasadach rynkowych. Ilość zezwoleń wprowadzanych na rynek jest stopniowo ograniczana, co powoduje wzrost popytu na nie, a co za tym idzie wzrost ceny. W rezultacie zwiększa się motywacja przedsiębiorstw stosujących wysokoemisyjne technologie do inwestowania w ich unowocześnienie. Metoda ta w wielu przypadkach doprowadziła do ograniczenia emisji znacznie szybciej i mniejszym kosztem w porównaniu do ścisłej regulacji. Uprawnienie do emisji zostało zdefiniowane w ustawie o handlu uprawnieniami cieplarnianych i innych substancji z 22 grudnia 2004 roku jako uprawnienie do wprowadzania do powietrza ekwiwalentów gazów cieplarnianych (lub innych wymienionych w ustawie), które może być sprzedane, przeniesione lub umorzone (art.3 pkt.15).

    Postulat 100% energii odnawialnej pojawił się w związku z globalnym ociepleniem i innymi problemami ekologicznymi (np. zanieczyszczeniem powietrza) oraz gospodarczymi (np. wyczerpywanie się energetycznych surowców nieodnawialnych). Wzrost wykorzystywania odnawialnych źródeł energii następuje znacznie szybciej, niż ktokolwiek to przewidywał. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu stwierdził, że jest niewiele technologicznych granic integracji portfela technologii odnawialnych źródeł energii, aby zapewnić z nich większość całkowitego światowego zapotrzebowania na energię. Mark Z. Jacobson twierdzi, że rozpoczęcie produkcji całej nowej energii tylko z wiatru, energii słonecznej oraz energii wodnej jest możliwe w 2030 r., a istniejący system dostaw energii może zostać zastąpiony całkowicie do 2050 r. Przeszkody w realizacji planu 100% energii odnawialnej są postrzegane jako "przede wszystkim społeczne i polityczne, a nie technologiczne lub ekonomiczne". Jacobson wskazuje, że koszty energii z wiatru, słońca, wody powinny być podobne do dzisiejszych kosztów energii. Europejska Rada ds. Energii Odnawialnej (EREC) wskzuje, że Unia Europejska może do 2050 zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych o ponad 90% jeśli cała produkcję energii przestawi na źródła odnawialne.

    Mikroewolucja – procesy polegające na różnicowaniu genetycznym wewnątrz populacji powodowane przez mutacje, dryf genetyczny i selekcję naturalną warunkowaną lokalnymi czynnikami środowiska. W wyniku różnicowania genetycznego na poziomie populacji dojść może do wyodrębnienia linii rozwojowej obejmującej organizmy klasyfikowane do odrębnych taksonów (odmian lub nawet gatunków). Proces mikroewolucji zachodzić może w stosunkowo krótkim czasie (kilkudziesięciu pokoleń) i sprowadza się do zmiany częstości cech fenotypowych i części alleli w populacji. Do zmian mikroewolucyjnych można zaliczyć np. melanizm przemysłowy. Jest to zwiększenie występowania ciemnych mutantów, przede wszystkim owadów, na terenach uprzemysłowionych. Na terenach tych dobór naturalny (kierunkowy) faworyzuje odmiany ciemne, które są mniej widoczne dla drapieżników.

    Ludność Łańcuta - w roku 1980 liczba ludności miasta wynosiła 14864 osób. Łańcut było po Rzeszowie i Mielcu trzecim co do wielkości miastem ówczesnego województwa rzeszowskiego. W latach 1980–1986 dynamika wzrostu ludności była wysoka. Liczba mieszkańców Łańcuta powiększała się rocznie średnio o ok. 300 osób. Było to wynikiem dużego przyrostu naturalnego i wyraźnie dodatniego salda migracji. W okresie tym pomyślnie rozwijało się budownictwo mieszkalne. W dzielnicy Podzwierzyniec wzniesiono wówczas składające się z pięciu bloków osiedle mieszkaniowe. Kilka wielorodzinnych budynków mieszkalnych oddano do użytku również na obszarze dzielnic Przedmieście i Grabskie i Południe. Powstałe budynki przeznaczone były przede wszystkim dla pracujących w miejscowych zakładach pracy. W 1979 roku ukończono budowę fili krakowskiej Vistuli. Fakt powstania nowego zakładu pracy miał wpływ na rozwój liczby ludności miasta także w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych. W latach następnych, aż do roku 1991 nastąpił spadek dynamiki wzrostu ludności miasta. W okresie tym liczba mieszkańców Łańcuta wzrastała rocznie już tylko o około 150 osób. Powodem zaistniałej tendencji było stopniowe obniżenie się poziomu przyrostu naturalnego i znacznie niższe wartości salda migracji (w latach 1987–88 saldo było ujemne). Wynikało to z pogorszenia się kondycji miejscowych zakładów przemysłowych, a w szczególności spadku ilości tworzonych przez nie miejsc pracy. W okresie tym zbudowano również wyraźnie mniej wielorodzinnych budynków mieszkalnych. W latach 1992–99 odnotowano w dalszym ciągu powolny, ale stopniowy spadek wzrostu liczby mieszkańców Łańcuta. Roczny wzrost ludności utrzymywał się w tym okresie na poziomie poniżej 100 osób. Konsekwencja tego był minimalny spadek liczby mieszkańców w roku 1998 (-7 osób w porównaniu z 1997). Było to związane z ciągłym spadkiem przyrostu naturalnego na obszarze miasta, bezrobociem oraz upadkiem niektórych przedsiębiorstw. Wyjątkiem są lata 1996 i 1997, w ciągu których wzrost liczby ludności był wyższy. Spowodowany był on wyraźnie dodatnimi wówczas wartościami salda migracji. KASHUE: KASHUE – Krajowy Administrator Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji, instytucja inwentaryzująca emisje gazów cieplarnianych w Polsce zgodnie z zobowiązaniami Polski wobec UNFCCC i UE na zlecenie Ministra Środowiska. Umiejscowiona w Instytucie Ochrony Środowiska w Warszawie.

    Urbanizacja – proces koncentracji ludności w punktach przestrzeni geograficznej, głównie na obszarach miejskich, określający także wzrost liczby ludności miejskiej i jej udziału w liczbie ludności danego obszaru, dzięki czynnikom społeczno-kulturowym, demograficznym i ekonomicznym. Urbanizacja oznacza także przestrzenny rozwój miast oraz zmianę stylu życia na miejski. Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (ang: United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC lub FCCC) – umowa międzynarodowa określająca założenia międzynarodowej współpracy dotyczącej ograniczenia emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zjawisko globalnego ocieplenia. Konwencja podpisana została podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju popularnie zwanej Szczytem Ziemi w 1992 w Rio de Janeiro.

    Kraje nowo uprzemysłowione to grupa krajów rozwijających się, które cechują się dynamicznym rozwojem przemysłów zaawansowanych technologii, ogromnymi zasobami taniej siły roboczej, korzystną polityką podatkową dla obcych inwestorów oraz bardzo dużym tempem wzrostu PKB. Do tej grupy krajów należą m.in. Meksyk, Brazylia, RPA, Turcja, Indie, Chiny, Tajlandia, Malezja, Filipiny. Część socjologów do tej grupy zalicza również „azjatyckie tygrysy”, inni klasyfikują je w odrębnej grupie państw nowo uprzemysłowionych. Kraje o średnim poziomie rozwoju cechują się mniej nowoczesnym (niż KWR) potencjałem produkcyjnym, przewagą działów produkcji materialnej w strukturze tworzenia PKB, stosunkowo dużym zatrudnieniem w I i II sektorze gospodarki, średnim standardem życia ludności. Efekt założyciela – szczególny przypadek dryfu genetycznego występujący, gdy populacja w przeszłości przeszła przez stadium z bardzo niewielką liczbą osobników wskutek migracji niewielkiej liczby osobników na izolowaną wyspę. Przypadek spowoduje, że taka populacja będzie miała drastycznie odmienną i zubożoną pulę genetyczną w stosunku do populacji wyjściowej. Do podobnego efektu może dochodzić także wskutek gwałtownej redukcji liczby osobników w populacji, na przykład na skutek tępienia przez człowieka, katastrof sztucznych, czy też naturalnych (efekt wąskiego gardła). Pozostaje wtedy bardzo mała liczba osobników, które krzyżują się między sobą. Następnie dochodzi do wzrostu homozygotyczności, ujawniają się niekorzystne allele recesywne i defekty genetyczne. Populacja może odbudować swą pierwotną liczbę osobników, ale pod względem genetycznym nie będzie to już ta sama populacja.

    Dodano: 18.10.2010. 10:49  


    Najnowsze