• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zmienność IQ w okresie młodzieńczym

    26.10.2011. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Okres młodzieńczy to wiele zmian rozwojowych, hormonalnych i stresów. Ale to nie wszystko. Wyniki nowych badań przeprowadzonych w Wlk. Brytanii pokazują, jak iloraz inteligencji (IQ), wynik uzyskiwany na podstawie jednego z kilku różnych znormalizowanych testów do oceny inteligencji, może ulegać znaczącemu wzrostowi lub spadkowi w czasie dojrzewania. Zmiany te są powiązane ze zmianami w strukturze mózgu człowieka. Odkrycia, zaprezentowane w czasopiśmie Nature, mogą mieć znaczenie w kontekście testów i podziału dzieci na grupy w procesie edukacji szkolnej.

    W większości ludzie są przekonani, że zdolności intelektualne są stałym czynnikiem w ciągu naszego życia. Wyniki IQ od dawna są wykorzystywane do prognozowania osiągnięć edukacyjnych dzieci i ich przyszłych perspektyw zatrudnienia. Aczkolwiek naukowcy z Wellcome Trust Centre for Neuroimaging przy University College London i Laboratorium Neurokognitywistyki Rozwojowej przy Uniwersytecie w Londynie w Wlk. Brytanii zaobserwowali, że nasze IQ nie ma stałej wartości.

    Naukowcy, pracujący pod kierunkiem profesor Cathy Price z Wellcome Trust Centre for Neuroimaging, zbadali w 2004 r. 33 osoby. Wszystkie były zdrowymi nastolatkami w wieku od 12 do 16 lat. Badani zostali ponownie poddani testom w 2008 r., kiedy osiągnęli wiek od 15 do 20 lat. Na obydwu etapach zespół wykorzystał rezonans magnetyczny (MRI) do wykonania skanów struktury mózgu badanych.

    Odkrycia pokazują, że wyniki IQ uzyskane w drugim teście różniły się znacząco od wyników sprzed czterech lat. Niektórzy badani poprawili swój wynik w stosunku do rówieśników aż o 20 punktów na znormalizowanej skali IQ. U innych odnotowano spadek o podobną wartość.

    Zespół przeanalizował również skany MRI w celu ustalenia, czy istnieje korelacja ze zmianami w budowie mózgu osób badanych. Wyniki badań pozwolą zdaniem naukowców wyjaśnić, czy zmiany te mają istotne znaczenie.

    "Odkryliśmy znaczące zmiany w wynikach testów IQ uzyskiwanych przez badanych w 2008 r. w porównaniu z tymi otrzymanymi cztery lata wcześniej" - zauważa autorka naczelna Sue Ramsden, również z Wellcome Trust Centre for Neuroimaging. "Niektórzy badani poradzili sobie wyraźnie lepiej, a inni znacznie gorzej. Odkryliśmy oczywiste powiązanie między tą zmianą wyników a zmianami w budowie mózgu, co pozwala nam stwierdzić z niemal pewnością, że te zmiany w IQ są realne."

    Zmierzono również IQ werbalne każdego badanego, jak również ich zdolności w zakresie języka i arytmetyki oraz pamięć i wiedzę ogólną. Jeżeli chodzi o IQ niewerbalne, to zespół poprosił badanych o wskazanie brakujących elementów na obrazku lub rozwiązanie łamigłówki wizualnej. Naukowcy znaleźli wyraźną korelację z konkretnymi obszarami mózgu.

    Wyższy wynik IQ werbalnego był skorelowany z wyższą gęstością istoty szarej w obszarze lewej kory motorycznej mózgu, która aktywuje się w momencie artykulacji słownej. Wyższy wynik IQ niewerbalnego wiązał się z wyższą gęstością istoty szarej w płacie przednim móżdżku, który ma wpływ na ruchy rąk. Niemniej wyższe IQ werbalne nie pozostawało w korelacji z wyższym IQ niewerbalnym.

    Chociaż nie ma ostatecznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego IQ się zmienia i dlaczego wyniki badanych poprawiły się lub pogorszyły, naukowcy sugerują, że różnice są wywoływane przez wczesny lub późny rozwój badanych. Edukacja również może oddziaływać na zmieniające się IQ, co z kolei może mieć znaczenie zdaniem zespołu dla sposobu oceny dzieci w wieku szkolnym.

    "Mamy tendencję do oceniania dzieci i ustalania ich ścieżki edukacyjnej na stosunkowo wczesnym etapie życia, niemniej wykazaliśmy, że ich inteligencja najprawdopodobniej nadal się rozwija" - zauważa profesor Prince. "Musimy postępować ostrożnie, by nie spisywać na straty słabiej radzących sobie na wczesnym etapie, kiedy tak naprawdę ich IQ może ulec znaczącej poprawie w ciągu kilku kolejnych lat. Podobnie jak ze sprawnością fizyczną - wysportowany czternastolatek może być mniej sprawny w wieku 18 lat, jeżeli porzuci ćwiczenia fizyczne. I na odwrót nastolatek w słabiej kondycji może zdobyć znacznie większą sprawność dzięki gimnastyce."

    Wypowiadając się na temat wyników badań, dr John Williams, kierownik Neuroscience and Mental Health przy Wellcome Trust stwierdził: "Te interesujące badania podkreślają, jak 'plastyczny' jest mózg człowieka. Interesującym byłoby sprawdzić, czy zmiany strukturalne następujące wraz z dorastaniem i rozwojem obejmują poza IQ inne funkcje kognitywne. Badania te mobilizują nas do myślenia o tych spostrzeżeniach i ich wykorzystaniu do pozyskiwania wiedzy o tym, co może się dziać w momencie pojawiania się choroby psychicznej."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pojemność czaszki – mierzona (najczęściej) w centymetrach sześciennych średnia objętość mózgoczaszki, w przybliżeniu określająca rozmiar mózgu. Relacja między wielkością mózgu, a rozmiarem ciała wskazuje na potencjalną inteligencję organizmu, według ogólnej zasady, że im większy mózg, tym wyższy iloraz inteligencji. W rzeczywistości jednak pojemniejsza czaszka nie zawsze oznacza większą inteligencję, ważny jest także stosunek objętości mózgu do masy ciała osobnika (współczynnik encefalizacji); ponadto nawet u osobników o zbliżonej masie mogą istnieć nie wpływające na poziom inteligencji znaczące różnice w wielkości mózgu, co wynika z faktu, że większy mózg może być konieczny do kontroli bardziej umięśnionego ciała, albo jako element przystosowania do życia w zimnym klimacie. Instrukcja maskująca: Podczas eksperymentu prowadzonego w naukach społecznych konieczne jest niekiedy wprowadzenie osób badanych w błąd, ponieważ wiedza co do rzeczywistego celu eksperymentu mogłaby w istotny w sposób wpłynąć na zachowania badanych i zniekształcić wyniki lub zupełnie uniemożliwić przeprowadzenie badania. Na przykład gdyby osoby badane wiedziały, że eksperyment dotyczy ich posłuszeństwa, mogłyby celowo i nienaturalnie zachowywać się jak indywidualiści. Transaction Processing Performance Council (TPC) jest organizacją typu non-profit założoną w 1985 w celu zdefiniowania testów wydajnościowych w dziedzinie przetwarzania danych. Organizacja ta publikuje wyniki testów, które dzięki dobrze zdefiniowanej metodyce są uważane za obiektywne i weryfikowalne. Wyniki testów TPC są powszechnie stosowane dla porównywania wydajności systemów przetwarzania danych. Specyficzną cechą tych testów jest podawanie wyników, nie tylko w ilości transakcji w jednostce czasu, ale też obliczanie kosztu pojedynczych transakcji bazując na cenie katalogowej użytego systemu. Testy wydajnościowe TPC są stale rozwijane by uzyskać wyniki w sytuacjach zbliżonych do tych, w jakich pracują systemy podczas komercyjnego stosowania przez organizacje zajmujące się przetwarzaniem danych. Stąd na przykład wprowadzenie testów w podziale według kategorii "wielkość bazy danych", gdy eksperci stwierdzili, że liczba rekordów w bazie danych może istotnie wpływać na uzyskiwane wyniki wydajnościowe.

    Hełm Boga (ang. God helmet) – urządzenie wykorzystywane przez Michaela Persingera w badaniach eksperymentalnych z dziedziny neuroteologii. Badania te miały za zadanie udowodnić, że wszelkiego rodzaju doświadczenia duchowe mogą zostać sztucznie wywołane w laboratorium, poprzez stymulację odpowiednich części mózgu. W tym celu stosowano właśnie Hełm Boga. Urządzenie umieszczone na głowie osoby badanej stymuluje mózg przy pomocy pola elektromagnetycznego. W eksperymentach przeprowadzonych przez Michaela Persingera część osób badanych opisywało swoje doświadczenia, z toku procedury eksperymentalnej, posługując się terminami stosowanymi zwykle do opisu doświadczeń duchowych np. poczucie bliskości Boga, lub zmarłej osoby, wrażenie "jedności" z otoczeniem. Wstrząśnienie mózgu – zaburzenie czynności pnia mózgu, będące wynikiem urazu lub zniesienia czynności komórek zwojowych mózgu bez znaczących zmian anatomicznych.

    Projekt poznania ludzkiego cognomu (ang. Human Cognome Project) – zespół projektów badawczych mających na celu rozszyfrowanie działania ludzkiego mózgu. Nazwa cognom bierze się od łacińskiego cogito (myślę) i nawiązuje do nazwy genom. Cognom oznacza zespół cech określających sposób myślenia człowieka. Podstawowym założeniem projektu jest próba zrozumienia mózgu ludzkiego jako bardzo skomplikowanej maszyny. Naukowcy chcą odszyfrować sposób działania naszego umysłu podobnie, jak to się udało w Projekcie poznania ludzkiego genomu. Efekt pseudopewności określa ludzką tendencję do unikania ryzyka, gdy oczekiwany wynik jest pozytywny, przy jednoczesnym dążeniu do ryzyka, gdy oczekiwany wynik jest negatywny. Powoduje to, że preferowany wybór może zależeć wyłącznie od odpowiedniego sformułowania problemu, bez zmiany żadnych jego parametrów.

    Zespół Hornera – choroba spowodowana przerwaniem współczulnego unerwienia oka pomiędzy ośrodkiem w pniu mózgu, a samym okiem. Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy pień współczulny jest uciśnięty przez guz płuca) lub po przełączniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej). U dzieci zespół Hornera może prowadzić do heterochromii. Zespół został nazwany od szwajcarskiego okulisty Johanna Friedricha Hornera, który jako pierwszy opisał zespół w 1869. Leukoarajoza (ang. leukoaraiosis) – opisowe pojęcie radiologiczne określające rozlane zmiany w istocie białej mózgu, zlokalizowane głównie wokół komór mózgu i wykrywane w badaniach obrazowych jako zmiany hipodensyjne w KT oraz hiperintensywne w sekwencji T2 oraz FLAIR w MRI. Częstość leukoarajozy jest większa u ludzi starszych. Jako czynnik patogenetyczny leukoarajozy proponuje się przewlekły proces niedokrwienny. Leukoarajoza może objawiać się drobnymi deficytami neurologicznymi i łagodnymi zaburzeniami poznawczymi albo poważnymi deficytami powodującymi głęboką niepełnosprawność i otępienie.

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny.

    Kora mózgu - struktura mózgu, w części kresomózgowia, zbudowana z istoty szarej, którą stanowią komórki neuronów. Jest największą częścią płaszcza, pokrywa obydwie półkule kresomózgowia. Tworzy ją około 10 mld komórek nerwowych ułożonych w sześciu warstwach o różnej grubości. Dominują w niej komórki piramidalne (najbardziej charakterystyczne dla kory), gwiaździste (głównie w czwartej warstwie) oraz wrzecionowate (w najgłębszej warstwie kory). Kora mózgu osiąga grubość do 4,5 mm. Jest bardzo silnie pofałdowana, dzięki czemu przy mniejszej objętości posiada większą powierzchnię czynną - 2 500 cm u człowieka , co odpowiada powierzchni kuli o średnicy 28 cm.

    Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia (ang. Acute Disseminated Encephalomyelitis ADEM) – autoimmunologiczna demielinizacyjna choroba mózgu bardzo podobna do stwardnienia rozsianego (SM), które zazwyczaj jest chroniczną nawracającą i cofającą się chorobą młodych dorosłych, podczas gdy ADEM jest zazwyczaj jednofazową chorobą dzieci. Nieprawidłowe wyniki badań immunoglobulin w płynie mózgowo-rdzeniowym są znacznie rzadsze w ADEM niż w SM. W ADEM występuje uszkodzenie mózgu, które jest rzadkie w stwardnieniu rozsianym. ADEM zwykle występuje po zakażeniu z gorączką albo szczepieniu. U części chorych z początkowym rozpoznaniem ADEM, diagnozuje się później jednak stwardnienie rozsiane. Śmiertelność wynosi 5% i większość przeżywających posiada co najmniej małą niepełnosprawność. Geniusz – w ujęciu psychologicznym jest to potoczne określenie osoby posiadającej wybitnie ponadprzeciętne zdolności intelektualne. Pojęcie to jest ściśle powiązane z pojęciem ilorazu inteligencji (tzw. IQ). Równie często określa się tzw. próg genialności, czyli najmniejsza wartość IQ, dzięki której osobę ją posiadającą można zaliczyć do miana geniusza. Określenie to nie jest w sposób formalny ściśle określone, ponadto zależy od przyjętego modelu rozkładu normalnego Gaussa, a mianowicie od odchylenia standardowego (tzw. SD) populacji - stąd wynika niejednoznaczność pojmowania progu genialności. W rzeczywistości istnieje wiele takich progów, wśród których wyróżnia się 3 najbardziej znane i mające największe zastosowanie w praktyce: próg Mensy - umożliwiający wstąpienie do Mensy, próg Einsteina - oszacowana wartość IQ Alberta Einsteina, a także próg absolutny - wartość IQ, która teoretycznie zgodnie z rozkładem normalnym Gaussa przypada na mniej niż 1 osobę w całej populacji ziemskiej, która wynosi 7 miliardów. Najczęściej mianem geniuszy określa się osoby, których IQ, badane na podstawie rozwiązywanych przez te osoby specjalistycznych testów psychometrycznych, jest nie mniejsze od przyjętego progu genialności. Ponadto mianem tym określa się także tych, którzy wykazywali wyjątkowe zdolności intelektualne w dzieciństwie, a w szczególności w pierwszych latach życia, tzw. genialne dzieci, jak również te osoby, które w znacznym stopniu przyczyniły się do kształtowania obecnego świata, m. in. poprzez wyjątkowe odkrycia, wynalazki, sformułowane prawa, twierdzenia itp., tzw. wybitne jednostki.

    Test Kategorii - test ten jest najważniejszym składnikiem Baterii Testowej Halsteada-Reitana. Składa się z 208 rysunków, które pokazuje się badanemu. Rysunki te są pogrupowane w siedem serii. Przed badanym umieszcza się cztery przyciski. Zadaniem badanego jest dobranie i naciśnięcie jednego z czterech, właściwego bodźcowi przycisku. Prawidłowe wykonanie tego testu wymaga odgadnięcia lub wykrycia na podstawie prób i błędów zmiennych reguł stanowiących rozwiązanie poszczególnych serii. W czasie danej ekspozycji wolno nacis­nąć tylko jeden z przycisków. Wynik testowy stanowi suma błędnych odpowiedzi. Przekroczenie określonej ilości odpowiedzi błędnych odpowiedzi wskazuje na organiczne uszkodzenie mózgu, w tym głównie na uszkodzenie płatów czołowych mózgu ludzkiego.

    Dodano: 26.10.2011. 16:49  


    Najnowsze