Rafał Cywicki ''Skąd pomysł na wolną wolę?'' :: Laur Naukowy.pl / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Mobilny świat oczami dzieci, czyli „Moja Pierwsza Komórka” w szkołach

sorry za złamanie zasad administratorze ale nie mam wyboru

[polski] problem wyboru miedzy racjonalizmem, scjentyzmem a

List do kolegi na temat wrażeń z egzaminu i wyboru szkół

Komitet ustala kryteria wyboru rady zarzadzajacej ERC

Wolna wola w najprostszej definicji to: „możliwość podjęcia decyzji w sytuacji wyboru”. Założenie o wolnej woli leży u podstaw ludzkiej etyki, prawodawstwa i człowieczeństwa w ogóle.
Rzadko jednak poddawane jest refleksji, skąd pojęcie wolnej woli w ogóle się pojawiło: Jak ludzie wpadli na to, że posiadają wolną wolę?

Pokażmy to na eksperymencie myślowym: „Adam” jest albo robotem pozbawionym wolnej woli, albo człowiekiem obdarzonym wolną wolą. Obserwujemy Adama na rozstaju dróg A i B. Adam podjął decyzję A. Jeżeli jest człowiekiem ten fakt interpretujemy: „mógł B, ale wybrał A”. Jeżeli nie: „musiał wybrać A”. Interpretacja zależy, więc od oczekiwania.

Pewną pomoc daje powtarzalność zjawisk. Znów załóżmy dwa scenariusze:

1) Adam zawsze chodzi drogą A.
2) Adam czasami chodzi B.

Posługując się potocznym rozumieniem wolnej woli wydaje się, że łatwiej ją przypisać Adamowi z drugiego scenariusza. To oczywisty błąd - oba mogły być wynikiem rzutu monetą przez Adama. Ta metoda kazałaby nam przypisać również pewnym zjawiskom fizycznym.

Nie mamy, więc dobrych narzędzi do sprawdzania wolnej woli innych ludzi. Nie potrafimy też dowieść innym swojej wolności wyboru.

Wydaje się natomiast, że dosyć pewni jesteśmy, że sami osobiście posiadamy wolną wolę. Wynika to stąd, że rozpatrując sytuację wyboru wyobrażamy konsekwencje każdego z nich. Niejako, więc zanim wybór został dokonany postawiliśmy się w sytuacji wyboru A i wyboru B. Na mocy tego przewidywania, mamy „wgląd w oba scenariusze”. Są one jednak tylko naszymi predykcjami, a nie dowodem możliwości wyboru. Znów nie ma sposobu, by udowodnić wolną wolę.

Wiemy na pewno tylko tyle, że wydaje nam się, że posiadamy wybór. Tą zdolność przypisujemy również innym, na zasadzie podobieństwa do nas i obserwacji.

Wydaje się, że to najbardziej prawdopodobny scenariusz, tego jak narodził się pomysł na wolną wolę.

komentuj publikację