Saturn i wirująca, potężna burza :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Kronika potężnej burzy na Saturnie na zdjęciach z sondy Cassini

Słońce się burzy, ale eksperci uspokajają - Ziemi nic nie grozi

Cassini Scientist for a Day 2011 - konkurs NASA dla uczniów

Astronomowie zbadali olbrzymią burzę na Saturnie

W czerwcu dobre warunki do obserwacji Jowisza i Saturna

Nowa technika sondy fluorescencyjnej daje nadzieję chorym na płuca

Od grudnia 2010 r. astronomowie przyglądają się potężnej burzy okalającej Saturna, planetę znaną ze swoich pierścieni, która jest 10 razy większa od Ziemi. Według ekspertów atmosfera Saturna jest stosunkowo spokojna. Jednak mniej więcej co 30 lat ta gigantyczna planeta dostaje się pod wpływ wiru tak głębokiego, że wywołuje on znaczne anomalie. Naukowcy z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) i NASA zmierzyli skutki burzy docierające na wysokość 600 kilometrów (km) w stratosferze. Odkrycia opublikowano w magazynie Science.

Na początku, tj. pięć miesięcy temu astronomowie wykorzystali sondę Cassini NASA, za pomocą której wykryli burzę, a następnie matrycę Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) ESO w Chile wraz z instrumentem CIRS (Kompozytowym Spektrometrem Podczerwieni) sondy Cassini do ujawnienia szczegółów szybko poruszającej się burzy na półkuli północnej. Burze z piorunami na Ziemi nie okrążają naszej planety i raczej nigdy nie przekraczają 20 km. Należy zauważyć, że astronomowie amatorzy również zaobserwowali burzę w grudniu ubiegłego roku.

Astronomowie twierdzą, że to szósta masowa burza dostrzeżona od 1876 r. i pierwsza badana w podczerwieni termicznej, pozwalającej monitorować zmiany temperatury burzy na Saturnie. To również pierwsza burza zaobserwowana przez sondę na orbicie.

"To zakłócenie na północnej półkuli Saturna wywołało gigantyczną, gwałtowną i złożoną erupcję jasnego materiału tworzącego chmurę, który się rozprzestrzenił, obejmując całą planetę" - mówi naczelny autor Leigh Fletcher z Uniwersytetu Oksfordzkiego w Wlk. Brytanii. "Badanie burzy jednocześnie za pomocą teleskopu VLT i sondy Cassini daje nam ogromną szansę na umieszczenie obserwacji sondy Cassini w kontekście. W ramach wcześniejszych badań burz istniała jedynie możliwość wykorzystania odbitego światła słonecznego, ale teraz, dzięki obserwowaniu po raz pierwszy podczerwieni termicznej, możemy ujawnić ukryte regiony atmosfery i zmierzyć naprawdę zasadnicze zmiany w temperaturze i wietrze powiązane z tym zjawiskiem."

Zespół przypuszcza, że burza powstała głęboko w chmurach wodnych, gdzie zjawisko podobne do burzy z piorunami przyczyniło się do pojawienia się ogromnej chmury konwekcyjnej. To znaczy masa gazu podniosła się i przebiła się przez zwykle spokojną górną warstwę atmosfery Saturna. Według astronomów zakłócenia te poruszają się na wschód i zachód mieszając się z cyrkulującymi wiatrami, co wywołuje znaczące zmiany w temperaturze atmosfery.

"Nasze nowe obserwacje pokazują, że burza ma znaczący wpływ na atmosferę poprzez przenoszenie energii i materiału na ogromne odległości, zmianę wiatrów atmosferycznych - tworząc meandrowe nawałnice wysokościowe i formując gigantyczne wiry - oraz poprzez zakłócanie powolnej ewolucji sezonowej Saturna" - mówi Glenn Orton z Laboratorium Napędu Odrzutowego w USA, współautor artykułu.

Dr Fletcher podsumowuje: "Mamy szczęście, że nasza seria obserwacji została zaplanowana na początek 2011 r. dzięki zgodzie ESO na jej przyspieszenie, abyśmy mieli możliwość obserwowania burzy możliwie jak najszybciej. Kolejnym łutem szczęścia była możliwość jednoczesnego wykorzystania instrumentu CIRIS sondy Cassini do obserwacji burzy, zatem mogliśmy porównać obrazowanie za pomocą teleskopu VLT i spektroskopię z sondy Cassini. Prowadzimy dalsze obserwacje tego zjawiska, które zdarza się raz na pokolenie."

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

S/2004 S 6 - tymczasowe oznaczenie przypuszczalnego księżyca Saturna. Na zdjęciach zrobionych z sondy Cassini w październiku 2004 r. zaobserwowano zagęszczenie materii, bardzo blisko pierścienia F Saturna. Naukowcy podejrzewają, że w jego centrum znajdował się niewielki księżyc, choć mogła to być jedynie chmura pyłu. pełny tekst

Daphnis (Saturn XXXV) - jeden z małych wewnętrznych księżyców Saturna, odkryty przez sondę Cassini. Krąży w obrębie pierścienia A, w obrębie przerwy Keelera. pełny tekst

S/2009 S 1 mały księżyc Saturna, zaobserwowany na zdjęciach zrobionych przez sondę Cassini w 2009 roku, krążący w zewnętrznej części pierścienia B. Nie jest ciałem dostatecznie dużym, aby jego przyciąganie otworzyło przerwę w pierścieniu. pełny tekst

Methone (Saturn XXXII) - księżyc Saturna, odkryty wraz z Pallene na zdjęciach przesłanych przez sondę Cassini latem 2004 roku. Odkrycia dokonał zespół astronomów (S. Charnoz, A Brahic) pod przewodnictwem C.C. Porco. pełny tekst

Polideukes (Saturn XXXIV) księżyc Saturna, odkryty 24 października 2004 roku na zdjęciach przesłanych przez sondę Cassini. Jego nazwa pochodzi od imienia Polideukesa, który był herosem i bliźniaczym bratem Kastora w mitologii greckiej. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".