• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 20 lat teleskopu Hubble'a w Centrum Hewelianum

    22.04.2010. 09:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Budowanie modelu teleskopu Hubble'a, wystawa jego modeli, poznawanie Układu Słonecznego - to tylko część atrakcji popularnonaukowej akcji, która odbędzie się 24 kwietnia w gdańskim Centrum Hewelianum. Akcję "20-tka teleskopu Hubble'a" zorganizowano dokładnie w 20. rocznicę umieszczenia na orbicie okołoziemskiej teleskopu Hubble'a.

    "Dwudziesta rocznica wystrzelenia teleskopu Hubble'a nie może przejść bez echa w Centrum Hewelianum, które - z racji chociażby patrona - jest szczególnie zainteresowane rozwojem astronomii i kosmosem" - wyjaśniają organizatorzy.

    W rocznicę wyniesienia teleskopu na orbitę okołoziemską goście Centrum będą mogli odwiedzić wystawę "Energia, Niebo i Słońce" (w godz. 10-17).

    Wszyscy zainteresowani będą też mogli skorzystać z interaktywnych warsztatów, podczas których poznają budowę Układu Słonecznego, rodzaje galaktyk oraz budowę samego teleskopu Hubble'a. Będzie można również zbudować model słynnego teleskopu, a na najaktywniejszych uczestników czekają upominki astronomiczne.

    W programie akcji znalazła się również wystawa modeli teleskopu Hubble'a, wykonanych przez uczniów szkół gimnazjalnych i średnich. Zwiedzający będą mogli wybrać najładniejszy i najlepiej wykonany model, a jego autorzy otrzymają nagrodę specjalną.

    W dniu akcji - 24 kwietnia - będą obowiązywały bilety promocyjne. Osoby w wieku lat 20 oraz wszyscy urodzeni 24 kwietnia dowolnego roku będą mogły wejść na wystawę bezpłatnie.

    Szczegółowe informacje na temat wydarzenia są dostępne na stronie: www.hewelianum.pl

    Patron teleskopu, Edwin Hubble był jednym z najwybitniejszych amerykańskich astronomów. To on odkrył, że widoczne na niebie obiekty, uważane za mgławice w obrębie naszej galaktyki, faktycznie są innymi galaktykami i oddalają się od siebie, a ich względna prędkość jest tym większa, im większa dzieli je odległość.

    Nazwany imieniem naukowca teleskop - po wyeliminowaniu problemów technicznych - również dokonał znaczących odkryć kosmicznych i zaczął dostarczać astronomom materiały, które niejednokrotnie zmieniały poglądy na budowę i ewolucję wszechświata.

    Na orbitę okołoziemską został wyniesiony przez prom kosmiczny Discovery, dokładnie 24 kwietnia 1990 roku. Od tego momentu stał się jednym z najważniejszych narzędzi w historii astronomii.

    Kosmiczna służba teleskopu Hubble'a jednak pomału dobiega końca. Technologia z końca XX wieku zastępowana jest nowocześniejszymi rozwiązaniami. Na orbitę są wynoszone urządzenia bardziej wyspecjalizowane, nastawione na badanie konkretnych zjawisk czy obiektów w kosmosie. Obecnie trwają prace nad jego następcą - teleskopem Jamesa Webba.

    Teleskop Hubble'a znajduje się na orbicie okołoziemskiej na wysokości ok. 600 kilometrów, po której pędzi z prędkością 27 tys. kilometrów na godzinę. Okrąża naszą planetę w ciągu 97 minut. Ma 13,2 metra długości, maksymalną średnicę 4,4 metra i masę 11.100 kilogramów. Wymiarami przypomina amerykański szkolny autobus. Jego budowa kosztowała półtora miliarda dolarów. EKR

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope (ATLAST) – projektowany teleskop kosmiczny o aperturze od 8 do 16,8 metra. Propozycję budowy tego urządzenia przedstawił Space Telescope Science Institute, centrum operacji naukowych Kosmicznego Teleskopu Hubble’a (HST). ATLAST byłby prawdziwym następcą teleskopu Hubble’a, mającym możliwość uzyskiwania obrazów i danych spektroskopowych w zakresie ultrafioletu, światła widzialnego i podczerwieni, ale o znacznie lepszej rozdzielczości niż HST lub budowany Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST). Podobnie jak JWST, ATLAST ma być umieszczony w punkcie L2 układu Ziemia-Słońce. Suzaku (początkowo Astro E-2) – japoński teleskop kosmiczny używany do obserwacji z dziedziny astronomii rentgenowskiej, powstały w celu zastąpienia utraconego w 2000 roku teleskopu Astro-E. Wystrzelony w 2005 rakietą M-5-6 stał się piątym japońskim teleskopem rentgenowskim na orbicie okołoziemskiej. Nazwa teleskopu pochodzi od mitycznego chińskiego ptaka. STS-103 – misja serwisowa amerykańskiego wahadłowca Discovery do Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Równocześnie był to dwudziesty siódmy lot promu kosmicznego Discovery i dziewięćdziesiąty szósty programu lotów wahadłowców.

    STS-82 – misja serwisowa promu Discovery do Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, która trwała 9 dni i 23 godziny. Start odbył się z przylądka Canaveral 11 lutego 1997 roku. Była to dwudziesta druga misja wahadłowca Discovery i osiemdziesiąta druga programu lotów wahadłowców. STS-61 – piąta misja wahadłowca kosmicznego Endeavour związana z serwisem Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Był to pięćdziesiąty dziewiąty lot programu lotów wahadłowca

    Montaż azymutalny: Montaż azymutalny - sposób instalacji teleskopu, w którym teleskop obraca się wokół osi pionowej i poziomej. Jest to najprostsze technicznie rozwiązanie, ale w celu śledzenia ciała niebieskiego należy regulować ustawienie teleskopu w obu płaszczyznach. Wady tej nie ma montaż paralaktyczny. We współczesnych dużych teleskopach, gdzie opłacalne jest stosowanie precyzyjnych silników sterowanych komputerowo, wykorzystuje się montaż azymutalny, a śledzenie ciała niebieskiego jest realizowane za pomocą komputerowego sterowania nastawianiem teleskopu. Misja New Worlds – projekt planujący budowę dużego okultera w przestrzeni kosmicznej stworzony do blokowania światła w pobliżu gwiazd, w celu obserwowania na ich orbitach planet. Obserwacje mogłyby być podjęte z istniejącego teleskopu kosmicznego, prawdopodobnie z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który jest w fazie projektu i budowy, lub specjalnie stworzonego do tego celu teleskopu światła widzialnego, mającego na celu tylko znajdowanie planet. Program w latach 2004-2008 finansowany był przez NASA Institute for Advanced Concepts (NIAC), i kierowany przez dr. Webstera Casha z University of Colorado w Boulder, we współpracy z Ball Aerospace & Technologies Corp., Northrop Grumman, Southwest Research Institute i innymi. W 2010 r. projekt szukał wsparcia finansowego w NASA i w innych źródłach w wysokości 3 mld dolarów, wskutek czego rozpoczęcie projektu mogłoby być możliwe w 2011 r. (projekt został wymieniony przez NASA w planach strategicznych na rok 2011), a teleskop mógłby zostać uruchomiony w 2019 r., a starshade w 2020 r., natomiast rozpoczęcie badań naukowych nastąpiłoby w 2020 r.

    Helioskop (helios - słońce, skopein - oglądać) – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji tarczy słonecznej. Jest to ekran umieszczony w odpowiedniej odległości za okularem teleskopu (obserwacja polega na skierowaniu teleskopu na Słońce i rzutowaniu jego obrazu na ekran). Przy prowadzeniu obserwacji pomocny może być heliostat. Teleskop Newtona – przyrząd optyczny typu teleskopu zwierciadlanego, wynalezionego przez Izaaka Newtona. Składa się z głównego zwierciadła wklęsłego i płaskiego, ustawionego pod kątem lustra wtórnego. Zwierciadło płaskie wyprowadza poza tubus wiązkę światła odbitego od zwierciadła głównego. Pierwszy teleskop Newtona został ukończony w 1668 roku i jest pierwszym znanym działającym teleskopem reflektorowym (zwierciadlanym). Prostota teleskopu Newtona uczyniła go instrumentem bardzo łatwym do zbudowania przez amatorów.

    Darwin – był planowaną przez Europejską Agencję Kosmiczną na 2016 rok (lub nieco później) misją, której celem byłoby poszukiwanie planet pozasłonecznych wielkością zbliżonych do Ziemi. Misja została anulowana w 2007 roku. Czułość instrumentu pozwalałaby dodatkowo dokonywać analiz składu atmosfer odkrytych obiektów. Zakładana szczegółowość dostarczanych obrazów byłaby 10 do 100 razy większa od planowanych możliwości Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.

    Fomalhaut b – planeta pozasłoneczna krążąca po orbicie gwiazdy Fomalhaut, odkryta w 2008 przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a, znajdująca się około 25 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Ryby Południowej. Planeta Fomalhaut b została uznana za pierwszą planetę pozasłoneczną odkrytą przez bezpośrednią obserwację (oprócz planet przy gwieździe HR 8799, których odkrycie ogłoszono równocześnie), ale późniejsze analizy wskazały, że w rzeczywistości zaobserwowano obłok pyłowy otaczający ten obiekt, zatem wykrycie planety nie było bezpośrednie.

    Soczewka Barlowa - soczewka achromatyczna bądź apochromatyczna, rozpraszająca, umieszczana przed okularem teleskopu. Zwiększa efektywną ogniskową, a tym samym powiększenie teleskopu. Najczęściej spotykane na rynku są soczewki o krotności 2x, 3x i 5x. W fotografii odpowiednikiem soczewki Barlowa jest telekonwerter. SN 1996cr – nietypowa supernowa odkryta w 2001 przez Franza Bauera za pomocą teleskopu rentgenowskiego Chandra. Znajduje się w galaktyce spiralnej Circinus. Analiza archiwalnych zdjęć z teleskopu AAT sugeruje, że supernowa eksplodowała pomiędzy 28 stycznia 1995, a 15 marca 1996. Od momentu odkrycia ilość promieniowania rentgenowskiego pochodzącego ze źródła tej supernowej stale wzrasta. SN 1996cr to jedna z najjaśniejszych supernowych w paśmie radiowym i rentgenowskim oraz jednocześnie to jedna z pięciu najbliższych supernowych, której niezauważono wkrótce po wybuchu. Wykazuje ona wiele podobieństw do SN 1987A.

    Laurent Cassegrain francuski ksiądz (ur. ok. 1629 r, zm. 31 sierpnia 1693 r). Do samej śmierci pracował w Wyższej Szkole w Chartres wykładając fizykę. Istnieją dowody na to, że był twórcą teleskopu zwierciadlanego Cassegraina, którego konstrukcja okazała się lepsza od teleskopu Newtona. Teleskop ten składa się z dwóch zwierciadeł, przy czym osie optyczne obu leżą na jednej prostej. Teleskopy zwierciadlane odgrywają do dzisiaj dużą rolę w astronomii, ponieważ eliminują aberrację chromatyczną występującą w teleskopach soczewkowych. Montaż paralaktyczny (równikowy) - w astronomii, sposób mocowania teleskopu zapewniający jego obrót wokół dwóch, prostopadłych do siebie osi, z których jedna wskazuje na biegun niebieski.

    ClG J02182-05102 – prawdopodobnie najstarsza gromada galaktyk odkryta we wczesnej fazie rozwoju. Gromada ta, mimo młodego wieku w jakim została zaobserwowana, wygląda zaskakująco współcześnie. ClG J02182-05102 jest zdominowana przez stare, masywne, dojrzałe galaktyki, typowe dla współczesnych gromad, które jednak miały kilka miliardów lat więcej czasu na osiągnięcie obecnego kształtu. Została odkryta w przeglądzie SPIRE (Spitzer Wide-area InfraRed Extragalactic) przy wykorzystaniu teleskopu Spitzera. Teleskop Korscha – rodzaj teleskopu Cassegraina z dużym polem widzenia, wykorzystujący odpowiednie ustawienie trzech luster wobec siebie, dzięki któremu niewiele rozproszonych promieni świetlnych dociera do ogniskowej układu.

    Apertura – otwór ograniczający przestrzeń, przez którą przechodzą fale elektromagnetyczne. W przypadku instrumentu optycznego jest to efektywna średnica otworu (np. teleskopu, lunety), przez który wpada światło lub też soczewki lub lustra zapoczątkowującego dany układ optyczny, mierzona jako rozwartość układu, czyli jako kąt pomiędzy promieniami świetlnymi wpadającymi do układu z najbardziej odmiennych kierunków. Apertura wzrasta ze średnicą układu, a maleje z jego długością. Im większa apertura układu, tym czulszy instrument. W przypadku anten, zarówno odbiorczych jak i nadawczych, jest to odpowiednio pole powierzchni odbierającej lub promieniującej energię. Orbita geostacjonarna to orbita okołoziemska, która zapewnia krążącemu po niej satelicie zachowanie stałej pozycji nad wybranym punktem równika Ziemi. Orbita geostacjonarna jest orbitą kołową zawartą w płaszczyźnie równika. Przebiega na wysokości 35 786 km nad równikiem (42 160 km od środka Ziemi). Prędkość ciała na orbicie geostacjonarnej wynosi około 3,08 km/s, a czas okrążenia przez niego Ziemi jest równy 23 godziny 56 minut i 4 sekundy, czyli dokładnie tyle, ile trwa doba gwiazdowa.

    Dodano: 22.04.2010. 09:17  


    Najnowsze