• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Aktywność wulkaniczna dostarcza wskazówek na temat (geologicznego) życia na Wenus

    13.04.2010. 17:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Planeta Wenus, najbliższa sąsiadka Ziemi, może być nadal aktywna geologicznie - ogłosiła Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Sonda kosmiczna Venus Express należąca do ESA zidentyfikowała młode wypływy lawy, które świadczą o tym, że na planecie nadal występują erupcje wulkaniczne. Odkrycie wspiera teorię, że za niezwykle gładką powierzchnię planety odpowiadają wulkany. Wyniki badań zostały opublikowane w magazynie Science.

    W odróżnieniu od innych planet Wenus posiada nieliczną i w dużej mierze niezmienioną populację kraterów. Ten fakt wywołał dyskusję wśród naukowców nad tym, czy planeta została pokryta nową powierzchnią w następstwie wyjątkowo katastroficznego zdarzenia czy też stopniowo przez jakiś dłuższy czas. Na przykład, czy można przypisać pokrycie lawą całej powierzchni planety szybkiej i występującej na dużą skalę aktywności wulkanicznej, czy też jest to raczej wynik wolniejszego postępu mniejszych erupcji wulkanicznych?

    W ramach prowadzonych badań, naukowcy zidentyfikowali na Wenus dziewięć wulkanicznych plam gorąca, które mogą być aktywne. Miejsca są podobne do tych na Haiti, gdyż jak się uważa, znajdują się one nad pióropuszami płaszcza (podnoszącymi się masami gorących, roztopionych skał). Różnice w składzie wypływającej lawy zidentyfikowano w trzech miejscach na dziewięciu odkrytych regionach wulkanicznych.

    Zakwalifikowano je na podstawie danych na temat gorąca, które przesłał spektrometr obrazujący w zakresie widzialnym i podczerwonym (VIRTIS) znajdujący się na pokładzie sondy kosmicznej Venus Express krążącej po orbicie planety od kwietnia 2006 r. Spektrometr VIRTIS szacuje emisyjność (tj. zdolności materiału do uwalniania lub promieniowania gorąca) na podstawie rejestracji jaskrawości powierzchni skał. Naukowcy stwierdzili, że w porównaniu do otaczających krajobrazów wypływy lawy w trzech plamach gorąca emitują wyjątkowo duże ilości ciepła.

    W raporcie napisano: "Oceniamy, że wypływy mają mniej niż 2,5 miliona lat, a mogą być nawet znacznie młodsze - przypuszczalnie 250.000 lat lub mniej - co wskazuje, że Wenus aktywnie pokrywa się nową powierzchnią." Odkrycia sugerują, że powierzchnia planety może być wynikiem mniejszych erupcji wulkanicznych, które zachodzą stopniowo na przestrzeni czasu.

    Wenus i Ziemia są podobne pod względem wielkości i wewnętrznej produkcji gorąca. Wyniki ostatnich badań sugerują, że mogą mieć więcej cech wspólnych. Na Ziemi wypływy lawy wchodzą w reakcje z tlenem i innymi pierwiastkami, co powoduje zmiany w składzie materii. Przebieg procesu na Wenus może być podobny, aczkolwiek bardziej intensywny, gdyż atmosfera tej planety jest cieplejsza i gęstsza.

    "Pojawiły się pewne intrygujące modele, w jaki sposób Wenus mogła w krótkim czasie całkowicie pokryć się kilometrami lawy wulkanicznej, ale wymagają one, aby wnętrze Wenus zachowywało się w sposób zasadniczo odmienny od ziemskiego" - wyjaśnia dr Sue Smrekar z Laboratorium Napędu Odrzutowego Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej w USA.

    "Bardziej stopniowy charakter aktywności wulkanicznej wskazywałaby, że wnętrze może zachowywać się w sposób bardziej zbliżony do ziemskiego, niemniej bez płyt tektonicznych" - podsumowuje dr Smrekar.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wenera 1 (ros. Венера, pol. Wenus) – radziecka bezzałogowa sonda kosmiczna przeznaczona do badania planety Wenus. Głównym celem było zbadanie promieniowania korpuskularnego i pola magnetycznego między Ziemią a Wenus oraz w otoczeniu Wenus. Sonda miała zderzyć się z powierzchnią planety, lecz nie doszło do tego. Sonda Magellan – bezzałogowa sonda kosmiczna amerykańskiej agencji kosmicznej NASA, stworzona do badania planety Wenus. 4 maja 1989 roku została wyniesiona na niską orbitę okołoziemską na pokładzie promu Atlantis w misji STS-30. Na trajektorię międzyplanetarną została skierowana przez dodatkowy człon napędowy na paliwo stałe. Po 15 miesiącach podróży dotarła na orbitę Wenus 10 sierpnia 1990 roku. Jej misja trwała do 1994 roku, kiedy to została skierowana w atmosferę planety, gdzie częściowo spłonęła. Przypuszcza się, że niektóre jej fragmenty mogły opaść na powierzchnię. Pioneer Venus 2 (inne nazwy: Pioneer Venus Multiprobe, Pioneer 13) – amerykańska bezzałogowa sonda kosmiczna. Dostarczyła do Wenus próbniki, które przeprowadziły analizę struktury i składu atmosfery planety.

    Wenera 13 – radziecka sonda kosmiczna, która dotarła do Wenus 1 marca 1982. Lądownik sondy opadł na powierzchnię planety w punkcie o współrzędnych 7,5° szerokości południowej i 303° długości wschodniej, na wschód od wyżyny Phoebe Regio. W związku z panującą tam temperaturą 465 °C i ciśnieniem 89,5 atm lądownik nadawał tylko przez ok. 127 minut (znacznie dłużej niż planowane 32 minuty). Zebrał najwięcej informacji o Wenus ze wszystkich do tamtej pory wysłanych sond i wykonał pierwsze w historii kolorowe fotografie jej powierzchni. Moduł przelotowy sondy wszedł na orbitę heliocentryczną. Wenera-D (ros. Венера-Д) – rosyjska sonda międzyplanetarna przeznaczona do badania planety Wenus. Zadaniem misji będzie badanie składu atmosfery oraz powierzchni Wenus w sposób zbliżony do amerykańskiej sondy Magellan z 1990 r., ale z użyciem dużo mocniejszego radaru, a także pierwsze lądowanie na powierzchni planety od 1985 r. Start misji był planowany wstępnie na rok 2016, jednakże później uznano, że złożoność projektu nie pozwala na przygotowanie w takim terminie i start nie odbędzie się przed 2024 r.

    Akatsuki (jap. あかつき – świt) — sonda kosmiczna wystrzelona w ramach japońskiego programu kosmicznego, która miała stać się sztucznym satelitą Wenus. Głównym zadaniem sondy było prowadzenie badań struktury i dynamiki atmosfery planety. Sonda została wystrzelona 20 maja 2010, na orbitę Wenus miała wejść 7 grudnia 2010, lecz, z powodu awarii, wejście na orbitę nie powiodło się. Sonda pozostała jednak w znacznym stopniu sprawna; JAXA planuje ponowić próbę wejścia na orbitę przy następnym zbliżeniu do planety w 2015 roku. Venus Express – pierwsza sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej wysłana w kierunku planety Wenus. Wstępne założenia misji zostały zaproponowane w 2001 roku. Od początku starano się maksymalnie skrócić czas konstrukcji oraz obniżyć koszty. Do budowy pojazdu wykorzystano zapasowe części pozostałe po projektach Mars Express oraz Rosetta. Dzięki temu całkowity koszt budowy zamknął się sumą 260 milionów dolarów, a zmontowanie pojazdu zajęło niecałe cztery lata, co stanowi obecnie rekord, spośród wszystkich misji planetarnych. Użycie części zamiennych sondy Mars Express Orbiter wymagało dokonania wielu modyfikacji, z których główne miały na celu przystosowanie orbitera do odmiennych warunków panujących na orbicie Wenus. Konieczne było pogrubienie izolacji termicznej i radiacyjnej, gdyż znajdując się dwukrotnie bliżej Słońca, Venus Express będzie narażona na czterokrotnie większe nagrzewanie się, a promieniowanie jonizujące będzie znacznie silniejsze, co zwiększy ryzyko uszkodzenia układów elektronicznych. Z drugiej strony większa ilość światła poprawi znacznie efektywność paneli słonecznych.

    Program Wenera (też: Wieniera, ros. Венера) – program lotów radzieckich bezzałogowych sond kosmicznych, których celem było badanie planety Wenus. Sondy programu Wenera były wysyłane od 1961 do 1983 roku i różniły się od siebie pod względem konstrukcji i zadań. Były wśród nich sondy mające badać planetę podczas bliskiego przelotu, lądowniki i orbitery. Sondom programu Wenera zawdzięczamy pierwsze bezpośrednie pomiary struktury i składu atmosfery, fotografie powierzchni planety, analizy składu gruntu oraz mapy radarowe Wenus. 23 Librae b (23 Lib b) – planeta pozasłoneczna orbitująca wokół gwiazdy 23 Librae typu gorący jowisz odkryta w 1999 roku. Temperatura planety zbliżona jest do temperatury Wenus.

    Przejście Wenus na tle tarczy Słońca lub tranzyt Wenus – zjawisko astronomiczne polegające na tym, że planeta Wenus znajduje się pomiędzy Ziemią a Słońcem i jest widoczna na tle tarczy słonecznej. Zjawisko jest w swej istocie podobne do zaćmienia Słońca, z tym że ze względu na dużo mniejsze obserwowane z Ziemi rozmiary kątowe planety w porównaniu z rozmiarami Księżyca, zasłonięta jest tylko niewielka część tarczy słonecznej.

    Wenera 9 (ros. Венера 9) – szósta udana radziecka sonda kosmiczna przeznaczona do badania Wenus. Była to pierwsza sonda nowej generacji (typ 4V-1) programu Wenera, o znacznie większej masie od poprzedników. Sonda posiadała lądownik, który przekazał pierwsze, czarno-białe zdjęcia powierzchni Wenus. Lądownik wyposażony był w aparaturę, dzięki której dokonano pierwszych analiz chemicznych gruntu Wenus. Główna część sondy (orbiter) stała się pierwszym sztucznym satelitą Wenus. Miała ona za zadanie przekazywanie na Ziemię sygnałów z lądownika oraz wykonywanie fotografii i innych pomiarów atmosfery planety.

    Wenera 11 – radziecka sonda planety Wenus i przestrzeni międzyplanetarnej; bliźniaczka Wenery 12. Obie sondy stanowiły część francusko-radzieckiej współpracy naukowej w ramach projektu SIGNE 2. Statki miały za zadanie badanie Wenus za pomocą wielu przyrządów naukowych umieszczonych na pokładzie orbitera i lądownika, oraz utworzenie sieci triangulującej promieniowanie gamma (eksperymenty KONUS i SIGNE). Zond 1 (ros. Зонд 1) – radziecka sonda kosmiczna (typu 3MW-1) wysłana w kierunku planety Wenus. Minęła planetę 14 lipca 1964 w odległości 100 000 km pozostając na orbicie heliocentrycznej. Komunikacja ze statkiem urwała się po 14 maja 1964.

    Dodano: 13.04.2010. 17:12  


    Najnowsze