• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy przebadali największe w Polsce cmentarzysko z wczesnej epoki brązu

    21.10.2010. 00:48
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Grób przedstawiciela miejscowej elity z 1 poł. II tysiąclecia wyposażony w siekierkę i sztylet z brązu - to najważniejsze znalezisko dokonane podczas badań prowadzonych w Śmiardowie Krajeńskim w Wielkopolsce. To największe w Polsce cmentarzysko z wczesnej epoki brązu funkcjonowało między XVIII a XVI wiekiem p.n.e.

    Pracami od 2003 roku na terenie stanowiska kieruje dr Jarosław Rola z Muzeum Okręgowego w Pile.

    Cmentarzysko odkryto już w 1932 roku i w kolejnych latach badania wykopaliskowe przeprowadził dr Friedrich Holter z ówczesnego Landesmuseum Schneidemhl. Przebadał łącznie 90 grobów. Na publikację wyników badań przyszło czekać aż do 1987 roku, ale zabytki bezpowrotnie zaginęły podczas zawieruchy w czasach II wojny światowej. W latach 70. XX wieku na stanowisko powrócili archeolodzy, ale nie udało im się odnaleźć żadnego grobu z epoki brązu. Natomiast odsłonięto pozostałości późnoneolitycznego grobowca kultury amfor kulistych.

    Podczas badań prowadzonych w ostatnich latach archeolodzy odsłonili cztery groby i kilka pozostałości związanych zapewne z funkcjonującym cmentarzyskiem. Jednym z interesujących pochówków jest ten należący do zmarłego mężczyzny w wieku ok. 25-40 lat.

    "Szkielet znaleźliśmy ułożony na prawym boku z silnie podkurczonymi nogami z głową skierowaną na południe, a nogami na północ. Taka orientacja charakterystyczna jest dla niemal wszystkich grobów na cmentarzysku" - wspomina dr Jarosław Rola Jednak uwagę badaczy zwróciło wyposażenie: brązowa siekierka i brązowy sztylet.

    "Analizy antropologiczne wykazały, że zmarły nie zajmował się typową pracą fizyczną - rolą czy pasterstwem, ale był jeźdźcem - co wraz z prestiżowym wyposażeniem może sugerować, że był przedstawicielem miejscowej elity" - dodaje dr Rola.

    Archeolodzy przypuszczają, że na powstanie cmentarzyska mogła mieć wpływ ludność, która przybyła tutaj z terenów obecnego pogranicza czesko-niemieckiego, z kręgu kultury zwanej przez archeologów unietycką. Na terenie Polski najlepiej znanymi stanowiskami wiązanymi z kulturą unietycką są Łęki Małe i Bruszczewo.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Brąchnówko (cmentarzysko) – cmentarzysko ludności kultury pomorskiej z od ok. IV wieku p.n.e. oraz Gotów i Gepidów z I-III wieku. Na cmentarzysku były kręgi kamienne i inne konstrukcje kamienne. Wydobyte jednak z ziemi zabytki należą w lwiej części do ludności kultury pomorskiej. Bardzo trudno zlokalizować miejsce gdzie kiedyś było cmentarzysko. Mówią o tym dzisiaj sporządzone kiedyś przez archeologa plany. Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy - stanowisko archeologiczne położone ok. 3 km na północ od wsi Grzybnica, niedaleko Koszalina, pochodzące z I-III wieku. Na porośniętym lasem terenie widoczne są kręgi kamienne i kurhany. Odkryte przez archeologów przedmioty z wyposażenia grobów należą do kultury wielbarskiej.

    Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej. Carrowmore (irl. An Cheathrú Mhór) – jedno z 4 dużych cmentarzysk megalitycznych z grobami korytarzowymi w Irlandii. Pozostałe cmentarzyska to: cmentarzysko w dolinie rzeki Boyne (Newgrange, Knowth i Dowth), Loughcrew i Carrowkeel. Carrowmore charakteryzuje się największą koncentracją grobów, chociaż tutejsze groby są mniejsze i prostsze w konstrukcji niż znane z innych irlandzkich miejsc. Cmentarzysko zajmuje obszar ponad 1 km². Część grobów stoi na prywatnych gruntach. Obecnie około 30 różnie zachowanych grobów jest rozmieszczonych wokół grobowca centralnego (nr 51). Groby zostały ponumerowane przez George’a Petriego podczas tworzenia pierwszego "Ordnance Survey of Britain and Ireland" w 1837 r. W tamtym czasie musiało istnieć więcej grobów (przynajmniej 25), a obecne luki w numeracji wskazują, że część z nich uległa zniszczeniu. System numeracji Petriego jest używany do dziś.

    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Kompleks stanowisk archeologicznych w Hallstatt – cmentarzysko i kopalnia soli w miasteczku Hallstatt, położonym nad jeziorem o takiej samej nazwie, w Górnej Austrii. Stanowisko to jest eponimem dla kultury halsztackiej z wczesnej epoki żelaza.

    Żyzne ziemie lessowe, łagodny klimat, umiarkowane opady, krótkie zaleganie pokrywy śnieżnej, zawsze sprzyjały rolnictwu. Jego ślady, zarówno na Dolnym Śląsku, jak i w okolicach Chojnowa sięgają bardzo odległych czasów. W neolicie, na 4000 do 1800 lat przed naszą erą, plemiona koczownicze znalazły tu warunki do osiedlenia się i zmiany trybu życia na osiadły. Rozwijała się hodowla, prymitywna uprawa roślin, garncarstwo, tkactwo i prymitywne górnictwo. Świadczą o tym kamienie i toporki oraz ułamki naczyń odkryte przez archeologów w okolicach Chojnowa i Rokitek. Za czasów kultury unietyckiej (1700-1450 p.n.e.) pochodzi m.in. miedziana spiralna bransoleta, wyorana w 1926 roku na polu położonym na wschód od miasta. Ciągłość osadniczą potwierdzają również inne odkrycia archeologiczne. Kulturę łużycką (1300-400 p.n.e. dokumentują tzw. Halsztackie Groby z Chojnowa – najbogatsze tego typu znalezisko na terenie Śląska Środkowego. W 1968 r. odkryto koło Czernikowic cmentarzysko z 65 zespołami grobowymi z młodszego (ok. 1000-800 p.n.e.) i najmłodszego (ok. 800-650 p.n.e.) okresu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. Stanowisko archeologiczne w Lăpuş – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe.

    Stanowisko archeologiczne w Lăpuș – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe.

    Groby Królewskie w Ur – grobowce odkryte przez Charlesa Leonarda Woolleya podczas prowadzonych w latach 1922-1934 prac wykopaliskowych na stanowisku Tall al-Mukajjar (starożytne Ur) w południowej Mezopotamii. Odsłonięto wówczas cmentarzysko użytkowane od okresu ubajdzkiego (ok. 5000 lat p.n.e.) po okres akadyjski (2334-2112 p.n.e.).

    Kultura Monteoru – kultura archeologiczna epoki brązu. Jej nazwa pochodzi od stanowiska w miejscowości Sărata Monteoru w okręgu Buzău w Rumunii. Badania archeologiczne przeprowadzone tam w latach 1955 - 1956 przez Iona Nestora i Eugenię Zaharia doprowadziły do odkrycia cmentarzyska datowanego na przełom VI i VII wieku. Odkryto tutaj ponad tysiąc grobów ciałopalnych. Kultura straubińska (niem. Straubinger Kultur) – kultura archeologiczna wczesnej epoki brązu związana z kręgiem kultury unietyckiej. Jej nazwa pochodzi od stanowiska archeologicznego w miejscowości Straubing w Bawarii.

    Oskowo (kaszb. Òskowò, niem. Wutzkow) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, w gminie Cewice przy trasie drogi wojewódzkiej nr 212. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego. Przez miejscowość przepływa rzeka Bukowina, która jest jednym z głównych dopływów rzeki Łupawa. W centrum wsi położony jest dwór, zbudowany prawdopodobnie w XIX wieku, który w chwili obecnej stanowi własność prywatną. W lassie, przy drodze z Oskowa do Siemirowic, położone jest cmentarzysko kultury łużyckiej z okresu XII-VII w p.n.e. Na cmentarzysko, które zajmuje obszar 1500 m na 500 m, skalda się 12 mogił, które zostały naruszone jeszcze w czasach nowożytnych. Na podstawie wydobytych na cmentarzysku wyrobów metalowych oraz ceramiki, kurhany datowane są na IV okres epoki brązu (1000-800 r. p.n.e.) oraz początki V okresu tej epoki (ok. 700 r. p.n.e.). Zaliczane są do grupy wschodniopomorskiej (kaszubskiej) kultury łużyckiej. Południowoniemiecka kultura pól popielnicowych – kultura archeologiczna środkowej i młodszej epoki brązu. Należy do kręgu kultur pól popielnicowych. Eponimem dla niej, oprócz obszaru, na którym występują jej stanowiska, są typowe dla niej rozległe cmentarzyska ciałopalne popielnicowe.

    Cmentarzysko to termin w archeologii oznaczający pozostałość po miejscu, gdzie ludność chowała swoich zmarłych (nazywane tak w odróżnieniu od dzisiejszych cmentarzy). Groby na cmentarzyskach mogą być np. szkieletowe lub ciałopalne- jamowe lub popielnicowe, płaskie lub kurhanowe. Grupa jordanowska - ugrupowanie kultury lendzielsko-polgarskiej nad górną i środkową Odrą powstałe w II połowie IV tysiąclecia p.n.e. wyróżnione na podstawie odkryć na osadzie i cmentarzysku w Jordanowie Śląskim.

    Dodano: 21.10.2010. 00:48  


    Najnowsze