• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Astronomowie zbadali olbrzymią burzę na Saturnie

    23.05.2011. 07:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Astronomowie szczegółowo zbadali wielką burzę na Saturnie. Użyli do tego amerykańsko-europejskiej sondy kosmicznej Cassini oraz naziemnego teleskopu VLT, należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO).

    Atmosfera Saturna wygląda zwykle na cichą i spokojną. Jednak raz na niecałe 30 ziemskich lat (tyle trwa obieg Saturna wokół Słońca), gdy nadchodzi saturniańska wiosna, może rozpętać się olbrzymia burza, o efektach odczuwalnych w skali całej planety. Najnowsza taka burza została wykryta pod koniec 2010 roku i jest to dopiero szósta z wielkich burz zaobserwowanych w atmosferze Saturna od 1876 roku.

    Najpierw dostrzeżono ją za pomocą badań radiowych i obserwacji plazmy. Potem była obserwowana nie tylko przez zawodowych astronomów, ale i przez miłośników astronomii (w grudniu 2010 roku). Na początku 2011 roku naukowcom udało się połączyć siły dwóch zaawansowanych instrumentów obserwacyjnych do szczegółowego zbadania tego zaburzenia w atmosferze.

    Międzynarodowy zespół astronomów z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii skorzystał z podczerwonej kamery pracującej na Bardzo Dużym Teleskopie VLT. Jednocześnie naukowcy prowadzili obserwacje przy pomocy spektrometru podczerwonego sondy Cassini, znajdującej się na orbicie wokół Saturna.

    Poprzednie badania tego typu burz opierały się jedynie na analizach odbitego światła słonecznego. Dzięki nowym obserwacjom w zakresie promieniowania termicznego w podczerwieni naukowcy mogli dokładniej zbadać atmosferę i zmierzyć zmiany temperatury.

    "Nasze nowe obserwacje pokazują, że burza miała duży wpływ na atmosferę, transportując energię i materiał na wielkie odległości, modyfikując wiatry atmosferyczne - tworząc meandrujące strumienie i formując gigantyczne wiry - zakłócając powolną ewolucję pór roku na Saturnie" - mówi członek zespołu badawczego Glenn Orton z Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie w Stanach Zjednoczonych.

    Burza mogła zostać zapoczątkowana w głębokich chmurach wodnych, w których powstał obszar konwektywny z masami gazu kierującymi się w górę i przebijającymi się do górnej części atmosfery. Oddziaływanie burzy sięga wysoko w atmosferę - naukowcy zanotowali zmiany temperatury na wysokości aż 250-300 km nad wierzchołkami chmur. Temperatura tego obszaru stratosfery Saturna wynosi o tej porze roku zwykle około minus 130 stopni Celsjusza. Obszary związane z burzą, nazwane latarniami stratosferycznymi, były o 15-20 stopni cieplejsze.

    Latarni stratosferycznych nie widać w zakresie widzialnym, ale w promieniowaniu termicznej podczerwieni ich emisja może przekraczać emisję od reszty planety (co wyraźnie widać na zdjęciu). Nigdy wcześniej nie obserwowano tego rodzaju zjawiska, więc nie wiadomo, czy jest ono typowe przy burzach na Saturnie, czy wyjątkowe.

    Wyniki badań zespołu kierowanego przez Leigha N. Fletchera z Uniwersytetu Oksfordzkiego w Wielkiej Brytanii zostały opublikowane w czasopiśmie "Science" w wydaniu z 19 maja.

    PAP - Nauka w Polsce

    cza/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    S/2004 S 6 – tymczasowe oznaczenie przypuszczalnego księżyca Saturna. Na zdjęciach zrobionych z sondy Cassini w październiku 2004 r. zaobserwowano zagęszczenie materii, bardzo blisko pierścienia F Saturna. Naukowcy podejrzewają, że w jego centrum znajdował się niewielki księżyc, choć mogła to być jedynie chmura pyłu.

    Ziemski błysk gamma lub atmosferyczny błysk gamma (ang. Terrestrial gamma-ray flash, w skrócie TGF) – krótki (o czasie trwania rzędu milisekundy) rozbłysk promieniowania gamma, którego źródłem jest atmosfera ziemska. Zjawisko zostało odkryte w roku 1994 i jest łączone z aktywnością burzową w atmosferze.

    Ziemski błysk gamma lub atmosferyczny błysk gamma (ang. Terrestrial gamma-ray flash, w skrócie TGF) – krótki (o czasie trwania rzędu milisekundy) rozbłysk promieniowania gamma, którego źródłem jest atmosfera ziemska. Zjawisko zostało odkryte w roku 1994 i jest łączone z aktywnością burzową w atmosferze.

    Derecho – rozległa i długotrwała burza wiatrowa, która swoim zasięgiem może objąć bardzo duży obszar (np. powierzchnie kilku krajów). Burza ta jest związana z linią szkwałową bądź ze zjawiskami Bow Echo, które tworzą się w silnie rozwiniętych burzach wielokomórkowych (MCS).

    Piorun – w meteorologii bardzo silne wyładowanie elektrostatyczne w atmosferze powstające naturalnie, zwykle towarzyszące burzom. Piorunowi często towarzyszy grom dźwiękowy oraz zjawisko świetlne zwane błyskawicą. Może ono przybierać rozmaite kształty i rozciągłości, tworzyć linie proste lub rozgałęziać się do góry lub w dół. Występują błyskawice, które widoczne są jedynie jako rozjaśnienie powierzchni chmury, inne znów w ciągu ułamka sekundy przypominają swym kształtem świecący sznur pereł.

    Piorun – w meteorologii bardzo silne wyładowanie elektrostatyczne w atmosferze powstające naturalnie, zwykle towarzyszące burzom. Piorunowi często towarzyszy grom dźwiękowy oraz zjawisko świetlne zwane błyskawicą. Może ono przybierać rozmaite kształty i rozciągłości, tworzyć linie proste lub rozgałęziać się do góry lub w dół. Występują błyskawice, które widoczne są jedynie jako rozjaśnienie powierzchni chmury, inne znów w ciągu ułamka sekundy przypominają swym kształtem świecący sznur pereł.

    Piorun – w meteorologii bardzo silne wyładowanie elektrostatyczne w atmosferze powstające naturalnie, zwykle towarzyszące burzom. Piorunowi często towarzyszy grom dźwiękowy oraz zjawisko świetlne zwane błyskawicą. Może ono przybierać rozmaite kształty i rozciągłości, tworzyć linie proste lub rozgałęziać się do góry lub w dół. Występują błyskawice, które widoczne są jedynie jako rozjaśnienie powierzchni chmury, inne znów w ciągu ułamka sekundy przypominają swym kształtem świecący sznur pereł.

    Dodano: 23.05.2011. 07:04  


    Najnowsze