• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Atrakcje listopadowego nieba

    01.11.2010. 01:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Atrakcją listopadowych nocy jest aktywność aż trzech ciekawych rojów meteorów oraz dobre warunki do obserwacji Jowisza, Saturna i Wenus - informują astronomowie. W listopadzie dni skracają się coraz bardziej. W Warszawie w dniu Wszystkich Świętych Słońce wzejdzie o godz. 6.31, a zajdzie o godz. 16.07. 30 listopada wschód naszej dziennej gwiazdy będzie można obserwować o godz. 5.21, a zachód o godz. 15.28.

    Kolejność faz Księżyca jest w listopadzie następująca: nów - 6 XI o godz. 5.51, pierwsza kwadra - 13 XI o godz. 17.59, pełnia - 21 XI o godz. 18.27 i ostatnia kwadra - 28 XI o godz. 21.36. Najbliżej naszej planety Srebrny Glob znajdzie się 3 listopada o godz. 18.23 i 30 listopada o godz. 20.10, a najdalej - 15 listopada o godz. 12.48.

    Merkury, Mars oraz Pluton znajdują się na niebie na tyle blisko Słońca, że ich obserwacje w listopadzie są albo bardzo trudne, albo niemożliwe.

    Zaczyna się natomiast sezon na obserwacje Wenus. Planeta pojawia się nad ranem, nisko nad południowo-wschodnim horyzontem. Z czasem warunki do jej obserwacji szybko się poprawiają, dzięki temu pod koniec miesiąca, godzinę przed wschodem Słońca, świeci już 20 stopni nad horyzontem. Przy jej dużym blasku, nie będzie problemów z jej odnalezieniem.

    W pierwszej połowie nocy można obserwować wciąż jasnego, ale oddalającego się od opozycji Jowisza. Planeta znajduje się na granicy konstelacji Wodnika i Ryb. Świeci z dużym blaskiem -2.7 wielkości gwiazdowych, co pozwala na bardzo łatwą identyfikację. Dysponując lunetą lub teleskopem można poobserwować Jowisza. Już przy powiększeniu kilkudziesięciu razy widać wyraźnie galileuszowe księżyce planety, a także jej tarczę z zarysem szczegółów na powierzchni.

    Nad ranem, w konstelacji Panny, świeci Saturn. Warunki do jego obserwacji z czasem się poprawiają. Pod koniec miesiąca, godzinę przed wschodem Słońca, widać go na wysokości 30 stopni nad horyzontem.

    Dla odmiany wieczorem można obserwować Urana i Neptuna. Ten pierwszy, w dobrych warunkach jest widoczny gołym okiem i świeci w gwiazdozbiorze Ryb. Neptuna można odnaleźć w konstelacji Koziorożca.

    W listopadzie w pobliżu opozycji znajduje się planetoida (6) Hebe. Ma ona jasność około 8.5 wielkości gwiazdowych, a więc jest dostrzegalna nawet przez niewielką lornetkę. Można ją odnaleźć w gwiazdozbiorze Wieloryba.

    Listopad to ciekawy miesiąc także ze względu na roje meteorów. Najbardziej znanym i aktywnym listopadowym rojem są Leonidy, które mają już za sobą okres świetności związany z powrotem ich komety macierzystej 55P/Tempel-Tuttle w 1998 roku. Nadal znajdują się one jednak w okresie przejściowym, w którym bardzo trudno szacować ich aktywność. Przez to w maksimum można równie dobrze zobaczyć 20, jak i 50 meteorów w ciągu godziny. Astronomowie spodziewają się owego maksimum 17 listopada o godz. 22.15, a więc w czasie mało korzystnym dla obserwatorów w Polsce.

    Poza tym, można się spodziewać wtórnych maksimów, z których jedno prognozowane jest na godz. 16 naszego czasu, także 17 listopada.

    W listopadzie można też obejrzeć Alfa Monocerotydy. Jest to rój aktywny od 15 do 25 listopada, z maksimum w okolicach nocy 21 listopada, w którym obserwuje się 2-3 meteory na godzinę. Astronomowie zwracają uwagę, że ten rój lubi jednak popisywać się wybuchami aktywności, w których widać nawet kilkaset meteorów na godzinę.

    Przez cały miesiąc można też obserwować meteory z rozległego kompleksu Taurydów Północnych i Południowych związanych z kometą 2P/Encke. Część południowa roju osiąga maksimum 5 listopada, a część północna - 12 listopada. W obu maksimach można się spodziewać około pięciu meteorów na godzinę.

    Taurydy to wolne i często bardzo jasne meteory, które na przykład dwa lata temu dawały nawet kilka bardzo jasnych bolidów na noc. W tym roku do ich obserwacji zachęca korzystny układ faz Księżyca. AOL

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Andromedydy (zwane też Bielidami) – rój meteorów powstały w wyniku rozpadu komety 3D/Biela, której ostatnie przejście przez peryhelium orbity obserwowano 24 września 1852 roku. 27 listopada 1885 roku zaobserwowano w ciągu jednej godziny ok. 75 000 meteorów pochodzących z tego roju. Od tego czasu rój znacznie stracił swoją obfitość, można jednak obserwować jego małą aktywność od połowy listopada. Radiant roju znajduje się w gwiazdozbiorze Andromedy, a jego maksimum przypada na 2 grudnia. delta Erydanidy (DER) – coroczny rój meteorów aktywny od 6 listopada do 29 listopada. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Erydanu. Maksimum roju przypada na 10 listopada, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 2 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju to 31 km/s. alfa Monocerotydy (α Monocerotydy, AMO) – rój meteorów aktywny od 15 do 25 listopada. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Jednorożca. Maksimum roju przypada na 21 listopada, jego aktywność jest nieregularna a obfitość roju zmienna. Prędkość meteorów z roju wynosi 60 km/s. alfa Monocerotydy są rojem pochodzenia kometarnego.

    Północne Taurydy (NTA) – rój meteorów aktywny od 25 września do 25 listopada. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Byka. Maksimum roju przypada na 12 listopada, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 5 meteorów/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 29 km/s. Południowe Taurydy (STA) – rój meteorów wywołany pozostałością materii po przelocie komety Enckego, która wpadając w ziemską atmosferę z prędkościami ok. 27 km/s wywołuje zjawiska meteorów. Rój ten jest aktywny od 25 września do 25 listopada a jego maksimum przypada na 5 listopada. Radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Byka, na południe od Plejad. Stosunkowo niewielką aktywność roju określaną jako średnia oraz obfitość rzędu 5 meteorów/h, rekompensuje duża jasność meteorów z tego roju. Niewielka obfitość roju może być skutkiem wpływu grawitacji Jowisza, powodującego perturbacje ruchu cząstek wyrzucanych z komety i mocno rozpraszającego ich trajektorie.

    Monocerotydy (MON) – rój meteorów aktywny od 27 listopada do 17 grudnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Jednorożca. Maksimum roju przypada na 12 grudnia, jego aktywność jest niska, a obfitość wynosi 2 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów z roju jest średnia i wynosi 42 km/s. Wybory do parlamentu Republiki Czeskiej 1992 odbyły się w piątek 5 czerwca 1992 r. od godz. 8 do godz. 22 i w sobotę 6 czerwca 1992 r. od godz. 8 do godz. 14. O 200 miejsc w czeskim parlamencie walczyły 42 zarejestrowane komitety. Frekwencja wyniosła 85,08%.

    chi Orionidy (χ Orionidy, XOR) – rój meteorów aktywny od 25 listopada do 31 grudnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Oriona, w pobliżu gwiazdy χ Oriona. Maksimum roju przypada na 2 grudnia, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 28 km/s. zeta Puppidy (ZPU) – coroczny rój meteorów aktywny od 2 listopada do 20 grudnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Rufy. Maksimum roju przypada na 4 grudnia, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest średnia (41 km/s).

    Akwarydy – trzy roje meteorów związane z kometą Halleya (m.in. Eta Akwarydy widoczne między 24 IV a 20 V). Radiant roju znajduje się w konstelacji Wodnika. Pozostałe dwa roje można obserwować pomiędzy 24 VII a 6 VIII, maksimum przypada w 28 VII.

    Ursydy (URS) – rój meteorów związany z kometą 8P/Tuttle, który możemy obserwować od 17 do 26 grudnia. Maksimum roju przypada na 22-23 grudnia. Obfitość roju wynosi ok. 10 zjawisk na godzinę a jego radiant znajduje się w Małej Niedźwiedzicy w pobliżu gwiazdy β UMi. Prędkość meteorów z roju wynosi 34 km/s. Dwukrotnie, w 1945 i 1986 roku, odnotowano wysoką aktywności tego roju, wówczas jego obfitość sięgała 100 meteorów w ciągu godziny.

    alfa Bootydy (ABO) – coroczny rój meteorów aktywny od 14 kwietnia do 12 maja. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wolarza (w maksimum aktywności roju położony jest niedaleko na wschód od gwiazdy Arktur). Maksimum roju przypada na 28 kwietnia, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 2 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów alfa Bootyd to 20 km/s. Leonidy, LEO – rój meteorów aktywny od 10 do 23 listopada, którego maksimum przypada na 17/18 listopada każdego roku. Radiant roju znajduje się w pobliżu gwiazdy poczwórnej Gamma Leonis o jasności 2,01.

    kappa Akwarydy (KAQ) – rój meteorów aktywny od 8 do 30 września. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika. Maksimum roju przypada na 20 września, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest bardzo wolna (16 km/s). epsilon Geminidy (ε Geminidy, EGE) – rój meteorów aktywny od 14 do 27 października. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Bliźniąt. Maksimum roju przypada na 18 października, jego aktywność jest średnia, a obfitość roju wynosi 2 meteory na godzinę. Prędkość meteorów z roju jest wysoka i wynosi 70 km/s. Zmienna aktywność roju powodowała, że rój ten bywał pomijany w obserwacjach i badaniach. Stosunkowa duża zmienność położenia radiantu roju wskazuje, że jest to stosunkowo młody strumień.

    Lipcowe Pegazydy (JPE) – stosunkowo młody rój meteorów aktywny od 7 do 13 lipca, choć aktywność roju może być dłuższa. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Pegaza. Maksimum roju przypada na 9 lipca, jego aktywność jest średnia, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość w armosferze meteorów z roju jest bardzo szybka i wynosi 70 km/s. Lipcowe Pegazydy są rojem związanym prawdopodobnie z kometą C/1979 Y1 (Bradfield). Lirydy (LYR) – rój meteorów. Jego radiant znajduje się w okolicach Wegi w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum roju przypada na 22 kwietnia, około 15 meteorów na godzinę. Ich prędkość wynosi 48 km/s. Związany jest z Kometą Thatchera (C/1861 G1). W 1982 roku zaobserwowano 90 meteorów na godzinę, choć czasami ZHR może nawet wzrosnąć do 100.

    Leo Minorydy (LMI) – rój meteorów aktywny od 19 do 27 października. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Małego Lwa. Maksimum roju przypada na 23 października, jego aktywność jest niska, a obfitość wynosi 2 meteory na godzinę. Prędkość meteorów z roju jest wysoka i wynosi 62 km/s.

    Dodano: 01.11.2010. 01:04  


    Najnowsze