• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badaczka gwiazd z Wrocławia współautorką pracy w Science

    12.04.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki badań nad 500 podobnymi do Słońca gwiazdami z konstelacji Lutni i Łabędzia ukazały się 8 kwietnia na łamach miesięcznika "Science". Współautorką artykułu jest dr Joanna Molenda-Żakowicz z Uniwersytetu Wrocławskiego (UWr). Jak informuje na stronie UWr Małgorzata Porada-Labuda z Biura Prasowego uczelni, artykuł jest raportem z badań, które grupa prof. Billa Chaplina - profesora z Uniwersytetu w Birmingham - prowadziła ponad półtora roku. W jej skład wchodzi kilkanaście mniejszych zespołów badawczych. Jednym z nich kieruje dr Joanna Molenda-Żakowicz. Odpowiada za obserwacje naziemne.

    Badania były prowadzone na podstawie danych z należącego do NASA kosmicznego teleskopu Kepler. Wiedza o gwiazdach dostarczana przez ten teleskop pozwoli na zweryfikowanie dotychczas opracowanych modeli Drogi Mlecznej i zaproponowanie nowych, lepiej opisujących budowę naszej galaktyki.

    Na podstawie badań nad pół tysiącem podobnych do Słońca gwiazd, można będzie też poznać przeszłość i przyszłość gwiazdy najbliższej Ziemi. Wystarczy, że wybierze się spośród nich te, które mają masę zbliżoną do masy Słońca i ustawi się je od najmłodszej do najstarszej.

    Jak podaje na swojej stronie UWr, od marca 2009 roku Kepler krąży wokół Słońca, lustrując wybrany obszar w gwiazdozbiorach Lutni i Łabędzia. Mierzy jasność ponad 150 tys. gwiazd naszej galaktyki poszukując pozasłonecznych planet. Zmiany w jasności mogą być bowiem także efektem tranzytu planetarnego, czyli przejścia planety przed tarczą gwiazdy.

    Materiał, który asterosejsmolodzy, czyli badacze gwiazd pulsujących, dostają z NASA, to zapis zmian jasności gwiazd. "Pulsacje starych i statecznych gwiazd zapisywane są w rytmie godzinnym, zmienność młodych i burzliwych rejestruje się co minutę. Wiek ewolucyjny gwiazdy, podobnie jak wiek biologiczny człowieka, zależy nie tylko od +metryki+. Jedni starzeją się szybciej, inni wolniej. Z gwiazdami jest tak, że młodzieńczą energię dłużej zachowują obiekty mniejsze, a duże tracą dynamizm szybciej" - tłumaczy na stronie UWr badaczka.

    Astrolog wyjaśnia, że informacje z NASA nie wystarczą, aby dokładnie opisać wewnętrzne życie gwiazdy. "Potrzebne są dodatkowe informacje, m.in. o jej temperaturze czy składzie chemicznym. Te zdobywamy dzięki obserwacjom z Ziemi, które prowadzę na Sycylii, na La Palmie, a także w obserwatorium naszego Instytutu Astronomicznego w Białkowie" - opowiada.

    "Procesom zachodzącym we wnętrzu gwiazd towarzyszy powstawanie fal akustycznych. Duże gwiazdy, jak duże instrumenty muzyczne, generują niższe dźwięki, a mniejsze - wyższe. Te odgłosy z wnętrza wprawiają w wibracje warstwy gazu przy powierzchni gwiazdy, co Kepler rejestruje jako niewielkie zmiany jasności, podobne do tych, jakie widzimy na falującym morzu" - tłumaczy Molenda-Żakowicz.

    Jak brzmi słoneczna muzyka? "Po przetransponowaniu na dźwięki wyższe, słyszalne przez człowieka, przypominałaby raczej szum ruchliwej ulicy niż Sonatę Księżycową" - żartuje badaczka w rozmowie z Poradą-Labudą.

    "Muzyką" gwiazd dr Joanna Molenda-Żakowicz zajmować się będzie w koordynowanym przez siebie projekcie "Sounding Stars with Kepler". Oprócz Uniwersytetu Wrocławskiego weźmie w nim udział sześć instytucji naukowych z Europy, pięć ze Stanów Zjednoczonych i uniwersytet z Sydney. Projekt, który wystartować na w maju, finansowany jest przez Unię Europejską.

    Pełną rozmowę z dr Joanną Molendą-Żakowicz można znaleźć tutaj.

    PAP - Nauka w Polsce

    lt/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Gwiazdy typu delta Scuti (nazywane też cefeidami karłowatymi) – gwiazdy zmienne typu pulsacyjnego typów widmowych od A do wczesnych F (klasy jasności od III do V). Pulsują radialnie i nieradialnie w modzie p (prawdopodobnie także w modzie g) z okresem pomiędzy 30 minut a 8 godzin. Ich jasność zmienia się o mniej niż 1. Im amplituda zmian jest mniejsza, tym więcej gwiazd tego typu jest znajdowanych. Z dotychczasowych badań wynika, że około 30% gwiazd typów widmowych od A2 do F0, znajdujących się na ciągu głównym diagramu Hertzsprunga-Russella (HR), to gwiazdy pulsujące.

    Gwiazdy typu delta Scuti (nazywane też cefeidami karłowatymi) – gwiazdy zmienne typu pulsacyjnego typów widmowych od A do wczesnych F (klasy jasności od III do V). Pulsują radialnie i nieradialnie w modzie p (prawdopodobnie także w modzie g) z okresem pomiędzy 30 minut a 8 godzin. Ich jasność zmienia się o mniej niż 1. Im amplituda zmian jest mniejsza, tym więcej gwiazd tego typu jest znajdowanych. Z dotychczasowych badań wynika, że około 30% gwiazd typów widmowych od A2 do F0, znajdujących się na ciągu głównym diagramu Hertzsprunga-Russella (HR), to gwiazdy pulsujące.

    Gwiazdy typu delta Scuti (nazywane też cefeidami karłowatymi) – gwiazdy zmienne typu pulsacyjnego typów widmowych od A do wczesnych F (klasy jasności od III do V). Pulsują radialnie i nieradialnie w modzie p (prawdopodobnie także w modzie g) z okresem pomiędzy 30 minut a 8 godzin. Ich jasność zmienia się o mniej niż 1. Im amplituda zmian jest mniejsza, tym więcej gwiazd tego typu jest znajdowanych. Z dotychczasowych badań wynika, że około 30% gwiazd typów widmowych od A2 do F0, znajdujących się na ciągu głównym diagramu Hertzsprunga-Russella (HR), to gwiazdy pulsujące.

    Kepler-37b – planeta pozasłoneczna krążąca wokół gwiazdy Kepler-37. Jest to najmniejsza i krążąca najbliżej macierzystej gwiazdy spośród trzech znanych planet w tym układzie.

    Kepler-9d - planeta pozasłoneczna krążąca wokół gwiazdy Kepler-9. Planeta okrąża gwiazdę co 1,56 dni w odległości 0,0273 AU od Kepler-9. Mimo, że Kepler-9d znajduje się najbliżej gwiazdy, to nosi literę d, ponieważ odkryto wcześniej dwie inne planety tego układu: Kepler-9b i Kepler-9c.

    Lista najjaśniejszych gwiazd według jasności absolutnejPoniższa lista przedstawia jasności absolutne gwiazd. Nie jest ona kompletna, pokazuje tylko przykładowe gwiazdy, by dać wyobrażenie o natężeniu ich promieniowania w porównaniu do Słońca. Niektóre dane mogą być trudne do weryfikacji, gdyż odległość do pewnych gwiazd nie jest znana dokładnie, zatem określenie ich jasności absolutnej (czyli jasności, jaką miałaby gwiazda, znajdując się w odległości 10 pc od Ziemi) może być nieprecyzyjne. Innymi powodami, dla których poniższe dane mogą mieć charakter jedynie poglądowy, są: podwójność gwiazd, które trzeba by czasem traktować indywidualnie, zmienność niektórych gwiazd i różnice w wykonanych pomiarach.

    Paradoksem Algola nazywana jest sytuacja, gdy składniki układu podwójnego wydają się ewoluować inaczej, niż wynikałoby to z teorii ewolucji gwiazd. Cechą tempa ewolucji gwiazd jest zależność od masy gwiazdy. Im większa jest masa gwiazdy, tym szybsze jest tempo ewolucji i tym szybciej odchodzi od ciągu głównego, przechodząc przez fazę podolbrzyma czy olbrzyma. W Algolu i innych podobnych układach stwierdzona została odwrotna relacja między gwiazdami układu: składnik mniej masywny jest już podolbrzymem, a drugi o masie znacznie większej pozostaje na ciągu głównym. Wydaje się to sprzeczne, gdyż gwiazdy układu podwójnego powstają zazwyczaj jednocześnie, zatem gwiazda bardziej masywna powinna być bardziej zaawansowana ewolucyjnie.

    Dodano: 12.04.2011. 00:19  


    Najnowsze