• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania marsjańskiego meteorytu dają wskazówki nt. ewolucji planet

    21.04.2010. 18:12
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wyniki nowej analizy marsjańskiego meteorytu ALH84001 pokazały, że ta szeroko omawiana próbka kosmicznej skały ma 4,019 miliardów lat, czyli o 400 milionów lat mniej niż wcześniejsze szacunki. Odkrycia belgijsko-amerykańskiego zespołu, opublikowane w czasopiśmie Science, dostarczają cennych informacji na temat charakteru wnętrza Marsa, co pomoże naukowcom dopracować modele powstawania i ewolucji planety.

    Meteoryt Allan Hills 84001 (ALH84001) jest uznawany za jedną z najstarszych części Układu Słonecznego. Naukowcy są przekonani, że pierwotnie mógł się oderwać od powierzchni Marsa z powodu uderzenia meteorytu, następnie został wysadzony w okresie wzmożonej aktywności wulkanicznej i wyrzucony w kierunku Ziemi. Wyjątkowość meteorytu ALH84001 polega na tym, że jest starszy od innych marsjańskich meteorytów o ponad 2,5 miliarda lat, co sprawia, że jest jedyną próbką materiału tutaj na Ziemi, która powstała we wczesnej historii Marsa.

    Wcześniejsze badania ALH84001 określały jego wiek - który stał się przedmiotem dyskusji - na około 4,5 miliarda lat. Według wyników nowych badań ustalenie prawidłowego wieku skały ma zasadnicze znaczenie dla poznania historii powstawania skorupy i płaszcza Marsa, czasu powstawania kraterów i pojawienia się pola magnetycznego, umożliwiającego planecie odchylanie wiatru słonecznego i innych wysoko naładowanych cząstek, które Mars w znacznej części stracił ponad 4 miliardy lat temu.

    Zespół, pracujący pod kierunkiem dr Toma Lapena z Uniwersytetu w Houston, USA, z pomocą dr Vinciane'a Debaille'a z Université Libre de Bruxelles w Belgii, poddał próbki ALH84001 stosunkowo nowej metodzie zwanej analizą izotopów lutetu i hafnu, na podstawie której był w stanie ustalić, że próbka jest młodsza niż dotąd sądzono. Po wstępnej analizie datowania przeprowadzono dalsze testy, które przyniosły cenne informacje na temat chemii planety.

    "Badaliśmy zmienność w składzie izotopowym minerałów, aby określić wiek i pochodzenie magmy tworzącej skałę" - wyjaśnia dr Lapen. "Odkryliśmy dowód na prawdopodobną aktywność formacji wulkanicznych na Marsie ponad 4 miliardy lat temu. To skojarzenie pozwala na przypuszczenie, że regiony z największymi wulkanami w Układzie Słonecznym mogą posiadać jedne z najbardziej długowiecznych formacji wulkanicznych w tymże układzie."

    Młodszy wiek wskazuje, że pierwotna skorupa Marsa została prawdopodobnie zniszczona przez intensywne bombardowanie 4,25-4,1 miliarda lat temu - czytamy w podsumowaniu artykułu. Wyniki wskazują, że ALH84001 powstał, kiedy na Marsie panowały wilgotne warunki i było pole magnetyczne, sprzyjające rozwojowi prostych form życia. Odkrycia te wskazują, że meteoryt nie jest tak naprawdę pozostałością pierwotnej skorupy Marsa, bowiem potwierdzają, że aktywność wulkaniczna na Marsie utrzymywała się w ciągu znacznej części historii planety.

    "Wyniki tych badań pomagają nam dopracować historię Marsa" - podkreśla kierownik badań, dr Lapen. "Mają ogromny wpływ na naszą wiedzę na temat procesów wulkanicznych zachodzących na Marsie i charakteru głębszych warstw planety, będących źródłem magmy, która stanowi budulec największych wulkanów w Układzie Słonecznym. Dane te służą również do dopracowania modeli początkowych etapów tworzenia się planety i wczesnej ewolucji."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest skałą magmową podobną do diabazu, która powstała 1,3 mld lat temu. Inne meteoryty marsjańskie o takim składzie nazywa się nakhlitami; znanych jest 14 takich meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do grupy meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest wulkaniczną skałą, która powstała 1,2 mld lat temu. Jest jednym z ponad 16 meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Meteoryt Nakhla dał początek nazwie grupy meteorytów kamiennych nakhlity. Allan Hills 84001 (ALH 84001) – meteoryt znaleziony w polu lodowym Allan Hills na Ziemi Wiktorii, około 150 km od stacji McMurdo – głównej placówki naukowej antarktycznego kontynentu, 27 grudnia 1984 przez zespół poszukiwaczy meteorytów w ramach projektu ANSMET. W dniu odkrycia Roberta Score była w siedmioosobowym zespole poszukiwaczy meteorytów. Podobnie jak alpiniści, zespoły badaczy-polarników traktują każde znalezisko jako wynik pracy całej grupy, lecz w tym przypadku sławę zyskała tylko jedna kobieta. Tak jak inne meteoryty grupy SNC (szergotyt, nakhlit, chassignit), ALH 84001 uważany jest za pochodzący z Marsa. W momencie odkrycia masa ALH 84001 wynosiła 1,93 kg.

    Mars Exploration Rover-B (MER-B) (znana również pod nazwą "Opportunity" ) – bezzałogowa misja na Marsa, której celem jest przeprowadzenie badań geologicznych planety. Misja jest realizowana przez JPL NASA. Misja rozpoczęła się w dniu lądowania pojazdu na Marsie, czyli 25 stycznia 2004 roku i została zaplanowana na 90 marsjańskich dni. Została ona wielokrotnie przedłużona i trwa nadal. Do 19 marca 2013 roku pojazd spędził na powierzchni Marsa 3253 marsjańskie dni i przebył dystans 35 625,03 metra. Okres hesperyjski – średni okres w historii geologicznej Marsa. Rozpoczął się ok. 3,7 miliarda lat temu, kiedy zakończyło się Wielkie Bombardowanie i wcześniejszy okres noachijski. Jego długość trwania jest niepewna, jako że absolutne datowanie formacji geologicznych na Marsie jest bardzo trudne - zakończył się prawdopodobnie 3 miliardy lat temu, ale być może trwał aż do 2 miliardów lat temu.

    Okres noachijski – okres w historii geologicznej Marsa, z którego pochodzą najstarsze formacje zachowane na powierzchni planety. Rozpoczął się z powstaniem basenu uderzeniowego Hellas i trwał w czasie Wielkiego Bombardowania, które nawiedziło planety wewnętrzne Układu Słonecznego. Powstanie basenu Hellas miało miejsce pomiędzy 4,1 a 3,8 miliarda lat temu, okresu noachijski zakończył się ok. 3,7 miliarda lat temu. Mars Pathfinder – sonda kosmiczna NASA przeznaczona do badań Marsa. Sonda składała się z dwóch części: lądownika i łazika – sześciokołowego pojazdu o nazwie Sojourner. Był to trzeci amerykański lądownik marsjański, ponadto znajdował się na nim łazik będący pierwszym w historii pojazdem sterowanym z Ziemi poruszającym się po powierzchni innej planety. Przejechał łącznie ok. 100 m. Pathfinder przesłał 16 500 zdjęć z lądownika i 550 zdjęć z łazika. Dokonał także 15 analiz chemicznych skał i zebrał wiele informacji o czynnikach pogodowych panujących na Marsie.

    Okres amazoński – najmłodszy okres w historii geologicznej Marsa, który rozpoczął się prawdopodobnie 3 miliardy lat temu (absolutny wiek powierzchni Marsa jest słabo poznany) i trwa do dziś. Shergottyt – typ meteorytu kamiennego należącego do achondrytów. Jest skałą magmową. Nazwa tej grupy meteorytów pochodzi od meteorytu Shergotty, który spadł 25 sierpnia 1865 roku w miejscowości Shergotty w Indiach. Shergottyty wchodzą w skład podgrupy achondrytów nazywanej też SNC, do której zaliczają się jeszcze nakhlity i chassignity. Badania meteorytów zaliczanych do Shergottytów wykazały, że pochodzą one z powierzchni Marsa i powstały ze skał bazaltowych przeobrażonych pod wpływem uderzenia.

    Mariner 4, Mariner-Mars 1964 – amerykańska sonda kosmiczna wystrzelona 28 listopada 1964 w ramach programu Mariner, która dokonała pierwszego przelotu w niewielkiej odległości (8700 km) od Marsa i przesłała pierwsze w historii zdjęcia innej planety wykonane z głębokiej przestrzeni kosmicznej. Mariner 4 opracowany został z myślą o przeprowadzeniu naukowych obserwacji Marsa i transmisji ich wyników na Ziemię. Zaopatrzony w kamerę oraz inne instrumenty naukowe, badał przestrzeń, którą przebył w kierunku Marsa (pomiary pól i cząstek), oraz samą planetę. Łączność ze statkiem zakończono 21 grudnia 1967.

    Hecates Tholus – wulkan położony w regionie Elysium na Marsie. Obserwacje sondy Mars Express należącej do Europejskiej Agencji Kosmicznej wskazują, że 350 milionów lat temu nastąpiła duża erupcja tego wulkanu. Wybuch utworzył kalderę o średnicy 10 km. Przypuszcza się, że pokłady lodu wypełniły następnie kalderę i przyległe obniżenie. Pomiar ilości kraterów wskazuje, że nastąpiło to od 5 do 20 milionów lat temu. Jednakże z modeli klimatycznych wynika, że lód na Hecates Tholus jest obecnie niestabilny, co wskazuje na postępującą zmianę klimatu. Wykazano, że wiek lodowców odpowiada okresowi zwiększonego nachylenia osi obrotu Marsa.

    Dodano: 21.04.2010. 18:12  


    Najnowsze