• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Brązowe karły? Filiżanka zimnej herbaty

    08.04.2011. 10:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy z Francji, Kanady i USA odkryli, że najciemniejsza i najzimniejsza gwiazda w kosmosie jest tak ciepła, jak świeżo zaparzona herbata. Odkrycia opisane w najbliższym wydaniu czasopisma Astrophysical Journal pokazują, że brązowa gwiazda w układzie podwójnym jest mniej więcej wielkości Jupitera. Z kolei temperatura powierzchni mniejszej, dalszej gwiazdy wynosi 100°C. Chociaż dla ludzi taka temperatura jest wysoka, to jak na powierzchnię gwiazdy jest bardzo niska.

    W istocie brązowe karły są nieudanymi gwiazdami. Astronomowie twierdzą, że karły nie mają wystarczającej masy, aby grawitacja wygenerowała reakcje jądrowe, które zapewniają gwiazdom ich blask. Dzięki wykorzystaniu Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) Europejskiego Obserwatorium Południowego i dwóch innych teleskopów - teleskopu Keck II z optyką adaptywną z laserową gwiazdą prowadzącą (LGS) w amerykańskim stanie Hawaje oraz teleskopu kanadyjsko-fransuko-hawajskiego - zespół zidentyfikował brązowego karła jako CFBDSIR 1458+10B, najciemniejszego członka układu podwójnego brązowego karła około 75 lat świetlnych od Ziemi. Naukowcy wykorzystali spektrograf X-shooter teleskopu VLT, by zobaczyć, że złożony obiekt był bardzo zimny jak na standardy brązowych karłów.

    Do tej pory najzimniejszym, odnotowanym układem podwójnym brązowych karłów był CFBDSIR 1458+10.

    "Ogromnie ucieszyliśmy się, kiedy zobaczyliśmy obiekt o tak niskiej temperaturze, ale żadną miarą nie mogliśmy domyślić się, że okaże się nim być układ podwójny o jeszcze bardziej interesującym i jeszcze zimniejszym komponencie" - wyjaśnia Philippe Delorme z Institut de Planétologie et d'Astrophysique de Grenoble (CNRS/Université Joseph Fourier), współautor artykułu.

    "W takich temperaturach spodziewaliśmy się, że brązowy karzeł będzie mieć właściwości odmienne od wcześniej poznanych brązowych karłów i bardziej zbliżone do gigantycznych egzoplanet - mógł mieć nawet chmury wodne w swojej atmosferze" - zauważa naczelny autor Michael Liu z Instytutu Astronomii Uniwersytetu Hawajskiego (USA), który jest naczelnym autorem artykułu opisującego te nowe prace. "Tak naprawdę, kiedy w najbliższej przyszłości rozpoczniemy robienie zdjęć gigantycznych planet gazowych wokół gwiazd podobnych do Słońca, spodziewam się, że wiele z nich będzie wyglądać jak CFBDSIR 1458+10B."

    Astronomowie kontynuują poszukiwania zimnych obiektów. Naukowcy wykorzystali ostatnio kosmiczny teleskop Spitzera do identyfikacji dwóch innych bardzo słabych obiektów, jako potencjalnych kandydatów na najzimniejsze spośród znanych brązowych karłów. Niemniej nie byli w stanie dokładnie zmierzyć ich temperatury.

    Zespół jest przekonany, że dalsze obserwacje pomogą naukowcom porównać te obiekty z CFBDSIR 1458+10B. Naukowcy stawiają sobie za cel ponowną ocenę CFBDSIR 1458+10B, aby lepiej ustalić jego właściwości i rozpocząć mapowanie orbity układu podwójnego, która jak twierdzą po mniej więcej dekadzie monitorowania, powinna umożliwić astronomom ustalenie masy układu podwójnego.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    PPl 15 – układ podwójny składający się z brązowych karłów położony w gromadzie otwartej Plejady. W momencie jego odkrycia był to pierwszy obiekt kosmiczny potwierdzony spektroskopowo w tzw. teście litowym jako brązowy karzeł. W późniejszym czasie odkryto, że PPl 15 jest układem podwójnym składającym się z dwóch brązowych karłów. Oznaczenie obiektu zostało mu nadane w ramach przeglądu nieba Palomar Pleiades survey (PPl), był on 15. obiektem skatalogowanym w czasie tego programu.

    Brązowy podkarzeł (ang. sub-brown dwarf) – obiekt astronomiczny o masie mniejszej niż minimalna masa brązowego karła (około 13 mas Jowisza), który utworzył się w wyniku zagęszczenia obłoku pyłowo-gazowego, czyli jak gwiazda, a nie jak planeta. W odróżnieniu od brązowych karłów, podkarły nie mają wystarczającej masy, aby doszło w nich do fuzji deuteru. Jako że astronomowie najczęściej obserwują obiekty już ukształtowane, różnica pomiędzy brązowym podkarłem a planetą nie jest według tej definicji oczywista.

    Oph 162225-240515 (Oph1622) – para brązowych karłów tworzących układ podwójny, niezwiązany z żadną gwiazdą. Obiekty te krążą wokół wspólnego środka masy. Większy z nich Oph1622A został pozytywnie zidentyfikowany jako brązowy karzeł o masie wynoszącej około 17,5 razy masy Jowisza, mniejszy Oph1622B ma masę około 15,5 masy Jowisza. Obiekty te są oddalone od siebie o około 240 ja, co czyni ten układ wysoce niestabilnym; bardzo mała gwiazda lub inny brązowy karzeł poruszający się w pobliżu, może zakłócić wzajemny ruch tych ciał i rozbić ich unikatowy system.

    Nowa karłowata (DN, ang. Dwarf Nova) – gwiazda zmienna wybuchowa, w rzeczywistości ciasny układ podwójny złożony z gwiazdy podobnej do Słońca i białego karła, ściągającego grawitacyjnie materię ze swojej towarzyszki. Nowe karłowate charakteryzują się wielokrotnymi wybuchami, w trakcie których ich jasność wzrasta przeciętnie w zakresie od 2 do 5 wielkości gwiazdowych.

    Gwiazdy zmienne typu SU Ursae Maioris (SU UMa) – grupa gwiazd zmiennych będących układami podwójnymi złożonymi z gwiazdy ciągu głównego i białego karła. Są one typem nowych karłowatych.

    Pan-STARRS (Panoramic Survey Telescope And Rapid Response System) – program systematycznej i ciągłej obserwacji nieba. Za jego pomocą od roku 2010 naukowcy odkryli wiele nowych komet, planetoid (głównego pasa planetoid, pasa Kuipera oraz innych obiektów transneptunowych), gwiazd zmiennych oraz wielu innych obiektów (np. brązowych i czerwonych karłów).

    Typ widmowy M – typ widmowy obejmujący najliczniejsze gwiazdy, o czerwonej barwie powierzchni (fotosfery), oraz niektóre brązowe karły. Temperatura efektywna tych ciał mieści się w zakresie od ok. 3800 K (M0) do ok. 2300 K (M9). Gwiazdy typu widmowego M są bardzo różnorodne, należą do niego niewielkie czerwone karły, gwiazdy ciągu głównego, oraz czerwone olbrzymy i nadolbrzymy, które opuściły ciąg główny.

    Dodano: 08.04.2011. 10:17  


    Najnowsze