• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Być może zaobserwowano układ planetarny w trakcie powstawania

    28.02.2011. 00:53
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Astronomowie korzystający z teleskopów Europejskiego Obserwatorium Południowego ESO zbadali dysk materii wokół młodej gwiazdy. Wykryli w nim przerwę, a w niej niewielki obiekt, być może planetę torującą sobie drogę w dysku protoplanetarnym.

    Naukowcy zbadali gwiazdę T Chamaeleontis (T Cha) położoną w odległości około 330 lat świetlnych od Ziemi. Gwiazda ta jest bardzo młoda, ma zaledwie około 7 milionów lat. Na niebie widoczna jest w konstelacji Kameleona.

    Celem dokładnych analiz był dysk otaczający gwiazdę. Aby móc zbadać jego strukturę, potrzebny był Bardzo Duży Teleskop VLT, złożony z czterech 8,2-metrowych teleskopów. Stosowany jest w nich zaawansowany system optyki adaptywnej oraz mogą pracować jako interferometr, co znacząco zwiększa zdolność rozdzielczą.

    Naukowcy prowadzili obserwacje w dwóch trybach: zwykłej interferometrii, łączącej światło z kilku teleskopów oraz za pomocą specjalnej techniki zwanej "luźnym maskowaniem apertury", która łączy światło z kilku części zwierciadła jednego teleskopu. Pierwsza z metod posłużyła do zbadania struktury wewnętrznego dysku, a druga jest szczególnie czuła na wykrywanie słabych obiektów (np. planety) położonych bardzo blisko jasnych (np. gwiazdy).

    Okazało się, że dysk otaczający gwiazdę nie jest jednorodny. Część materii uformowała wąski pyłowy pierścień w odległości około 20 milionów kilometrów od gwiazdy. Następnie znajduje się przerwa, a za nią zewnętrzny dysk rozciągający się od 1,1 miliarda kilometrów od gwiazdy.

    W przerwie, w odległości około 1 miliarda kilometrów od gwiazdy naukowcy wykryli słaby obiekt, znacznie mniejszy niż gwiazda. Obiekt ten jest prawdopodobnie przyczyną powstania przerwy w dysku. Towarzysz gwiazdy jest albo brązowym karłem otoczonym przez pył, albo właśnie uformowaną planetą.

    PAP - Nauka w Polsce

    cza/ krf/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Gwiazdy zmienne typu Z Camelopardalis (Z Cam) – gwiazdowe układy kataklizmiczne typu nowe karłowate, u których zdarzają się długie przerwy pomiędzy okresami dość regularnych wybuchów. Przerwy mogą trwać od kilku dni do 1000 dni. Przerwa przeważnie zaczyna się pod koniec wybuchu i gwiazda przechodzi na dłuższy czas w stan stałej jasności, ok. 1 magnitudo poniżej maksymalnej jasności w czasie wybuchu. Uważa się, że przerwy te są wynikiem okresowych sytuacji, w których przepływ materii z towarzysza do dysku akrecyjnego jest na tyle duży, że uniemożliwia zachodzenie normalnych wybuchów.

    Elektra (17 Tauri) – to gwiazda w gwiazdozbiorze Byka, trzecia (po Alkione i Atlas) pod względem jasności gwiazda gromady otwartej Plejad, których nazwy zaczerpnięto od siedmiu sióstr z mitologii greckiej. Elektra to błękitny podolbrzym, którego jasność naukowcy oceniają na około +3.72 , jest zaliczana do typu widmowego B6 IIIe. Szacowana odległośc gwiazdy od Słońca wynosi około 371 lat świetlnych. Prędkość obrotu gwiazdy wokół własnej osi wynosi około 181 km/s. Gwiazda jest okresowo zasłonięta przez Księżyc, a czasem przez inne planety w naszym Układzie Słonecznym.

    Pas Goulda – pierścień gwiazd złożony z gwiazd typów widmowych O i B znajdujący się w otoczeniu kilkuset parseków od Ziemi. Pas ten jest znany już od XIX wieku. Nachylenie Pasa Goulda względem płaszczyzny dysku Drogi Mlecznej wynosi około 20°.

    Biegunowa galaktyka pierścieniowa – rzadko spotykany typ galaktyki, której gwiazdy, gaz oraz pył rotują wokół jądra po pierścieniach rozciągających się prostopadle do płaszczyzny jej dysku. Taki układ może być spowodowany przypadkowym wychwyceniem materii przez biegunową galaktykę pierścieniową z innej galaktyki, która zbliżyła w taki sposób, że wchłonięte gwiazdy oraz gaz i pył między gwiezdny ułożyły się w rotujące pierścienie.

    Dysk protoplanetarny – zagęszczenie pyłów i gazów wokół młodej gwiazdy w kształcie dysku. Zaczyna powstawać jeszcze przed rozpoczęciem reakcji jądrowej w centrum układu (protogwiazdy). Materia, z której się składa, pochodzi z obłoku wokół gwiazdy.

    Dysk protoplanetarny – zagęszczenie pyłów i gazów wokół młodej gwiazdy w kształcie dysku. Zaczyna powstawać jeszcze przed rozpoczęciem reakcji jądrowej w centrum układu (protogwiazdy). Materia, z której się składa, pochodzi z obłoku wokół gwiazdy.

    WASP-12 b – planeta pozasłoneczna typu gorący jowisz odkryta w 2008 w ramach programu WASP, znajdująca się w odległości ok. 1200 lat świetlnych od Ziemi. Orbituje wokół gwiazdy macierzystej w odległości zaledwie 0,0208 j.a. (1/50 odległości Ziemi od Słońca). Jeden "rok" (okres orbitalny) wynosi 1,09 ziemskiego dnia. Temperatura na powierzchni planety wynosi ok. 2500K. Tak mała odległość planety od jej gwiazdy powoduje że jest ona zniekształcana i niszczona przez swoją gwiazdę. Planeta ta ma masę wynoszącą 1,4 masy Jowisza i średnicę 1,8 średnicy Jowisza. Objętość WASP-12 b jest sześciokrotnie większa od Jowisza. Mechanizmem prowadzącym do "nadęcia" planety do tak nieoczekiwanych wymiarów są siły pływowe wywołane grawitacją gwiazdy macierzystej.

    Dodano: 28.02.2011. 00:53  


    Najnowsze