• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chemiczny Nobel 2008 za świecące białko

    09.10.2008. 23:07
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Osamu Shimomura, Martin Chalfie i Roger Y. Tsien. Uhonorowano ich za odkrycie zielonego białka fluoryzującego (GFP) oraz za badania nad nim. Nagroda wynosi 10 mln koron szwedzkich (ok. 3,5 mln zł).

    Żywy organizm tworzą dziesiątki tysięcy współdziałających ze sobą białek o najróżniejszych właściwościach - od twardej keratyny tworzącej paznokcie, rogi czy kopyta, do przezroczystej krystaliny soczewki oka, elastycznej elastyny, czy odpowiedzialnych za procesy życiowe enzymów. Jeśli jakieś białka źle spełniają swoje funkcje, dochodzi do choroby. Dlatego tak ważne jest poznanie właściwości i roli ich wszystkich. Jednak pod zwykłym mikroskopem większość białek jest do siebie podobna - widać białawą masę. Tym, co je różni, jest kolejność aminokwasów w łańcuchu białka, jego długość i sposób zwinięcia.

    Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii przyznano za odkrycie nietypowego, świecącego białka GFP, wytwarzanego przez żyjącą u zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej meduzę Aequorea victoria, czego dokonał w roku 1962 Osamu Shimomura oraz dalsze prace nad tym białkiem Martina Chalfie oraz Rogera Y.Tsiena.

    Martin Chalfie wykazał, że świecące intensywnie na zielono pod wpływem ultrafioletu, złożone z 238 aminokwasów, białko GFP jest niezwykle wygodnym znacznikiem, a odpowiednia modyfikacja DNA pozwala wiązać je z innymi, dotychczas niewidocznymi białkami. Pierwszym zwierzęciem na jakim Chalfie wypróbował swój pomysł był mały przezroczysty nicień - Cenorhabditis elegans. Później pojawiły się świecące rybki, myszy, koty, psy, a nawet świnie.

    Dzięki znakowaniu GFP można obserwować umiejscowienie, przemieszczanie i działanie znakowanych białek. GFP pozwoliło na przykład śledzić los komórek nerwowych uszkodzonych przez chorobę Alzheimera, wzrost chorobotwórczych bakterii czy powstawanie wytwarzających insulinę komórek beta w trzustce rozwijającego się zarodka. Można nawet śledzić procesy zachodzące wewnątrz żywej komórki.

    Świecących białek używają obecnie tysiące badaczy na całym świecie. Podczas jednego z najbardziej efektownych eksperymentów udało się oznaczyć różne komórki mózgu myszy wieloma różnymi kolorami - to zasługa Rogera Y. Tsiena, który wyjaśnił mechanizm fluorescencji GFP i otrzymał białka świecące barwami innymi niż zielona, w tym w kolorze czerwonym, śliwkowym, cytrynowym i pomarańczowym.

    Oprócz badań naukowych, świecące białka zastosowano również przy wykrywaniu zanieczyszczeń wody metalami ciężkimi, takimi jak arsen czy kadm, oraz materiałów wybuchowych. Są także barwione tymi białkami świecące zabawki. Eduardo Kac, artysta urodzony w Brazylii stworzył nawet transgenicznego, świecącego na zielono królika Albę - jedno z najbardziej znanych dzieł "bio artu".

    PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Białka fibrylarne (białka włókniste, włókienkowe lub włókiennikowe, skleroproteiny, skleroproteidy, albuminoidy) - białka proste o strukturze włókienkowej stanowiące podstawowy materiał budulcowy organizmów zwierzęcych. Białoruskie Towarzystwo Naukowe (biał. Беларускае навуковае таварыства) – białoruska instytucja naukowa działająca w okresie międzywojennym, reaktywowana podczas niemieckiej okupacji. Białorutenizacja − proces nadawania cech kultury białoruskiej osobom lub zbiorowościom funkcjonującym wcześniej w ramach innych kultur, umacniania pozycji kultury i języka białoruskiego w danej dziedzinie lub na określonym obszarze. W latach 20. XX wieku stanowiła ona część oficjalnej polityki władz Białoruskiej SRR. Współcześnie, zdaniem niektórych polskich badaczy, białorutenizacja objawia się określaniem elementów i dziedzictwa kultur nie-białoruskich na Białorusi jako elementy kultury białoruskiej.

    Białka fuzyjne (białka chimeryczne) – białka powstające z połączenia 2 lub większej liczby genów, które pierwotnie były odpowiedzialne za produkcję niezależnych białek. Produktem genu fuzyjnego jest białko (polipeptyd), którego funkcja jest w pewnym stopniu pochodną funkcji białek kodowanych przez geny wchodzące w skład takiego połączenia. Formacja objęcia bessy: Jedna z formacji świec japońskich zapowiadająca zmianę trendu na rynku. Ma silne znaczenie jeśli występuje na poziomie oporu. Formacja składa się z dwóch świec - białej i czarnej; czarna świeca występująca po białej musi ją zakryć w całości.

    α-, β- i γ-krystaliny są głównymi składnikami białkowymi soczewki oka kręgowców. Stosunek stężeń poszczególnych klas krystalin w soczewce różni się pomiędzy gatunkami. Krystaliny, aby móc spełniać swoje funkcje optyczne, muszą być przede wszystkim rozpuszczalne oraz stabilne. Ponadto wszystkie krystaliny są białkami niezwykle konserwatywnymi, wiąże się to z ich kluczową funkcją w prawidłowym funkcjonowaniu oka. TGF-β (ang. Transforming Growth Factor beta, pol. transformujący czynnik wzrostu) – białko, składające się z 3 izoform: TGF-β1, TGF-β2, TGF-β3. Należy do większej rodziny białek zwanej nadrodziną transformującego czynnika wzrostu, która zawiera m.in. inhibinę, aktywinę, AMH, białka morfogenetyczne kości. TGF-β kontroluje proliferację oraz różnicowanie w większości typów komórek. Ma działanie przeciwzapalne.

    Mioglobina (oznaczana również: Mb) – złożone białko globularne biorące udział w magazynowaniu tlenu. Jest pojedynczym łańcuchem białkowym, o masie cząsteczkowej 17053 Da, zbudowanym ze 153 reszt aminokwasowych. Jej budowa drugorzędowa i trzeciorzędowa jest bardzo podobna do budowy podjednostki β w hemoglobinie. W 1958 roku John Kendrew i współpracownicy wyznaczyli dokładną strukturę mioglobiny stosując rentgenografię strukturalną. Była to pierwsza poznana struktura białka. Za odkrycie Kendrew otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w roku 1962, dzieląc ją z Maxem Perutzem. Białka Opa – zestaw zewnętrznych białek błonowych będących czynnikami zjadliwości. Umożliwiają one przyleganie do komórek gospodarza i wykazują właściwości antyfagocytarne.

    Demografia Białorusi rozumiana jest w niniejszym artykule przede wszystkim jako procesy i zjawiska demograficzne, które zachodziły we współczesnych granicach państwa białoruskiego, a więc zarówno w okresie Białoruskiej SRR, jak i niepodległej Republiki Białorusi.

    Drogi na Białorusi – sieć dróg krajowych, republikańskich oraz lokalnych na terenie Białorusi przeznaczonych dla ruchu samochodowego. Zarządcą większości dróg jest Bieławtodor (biał. Белавтодор) podlegający pod Ministerstwo Transportu i Komunikacji Republiki Białoruś (biał. Міністэрство транспарта і камунікацый Рэспублікі Беларусь).

    Białoruskie Towarzystwo Historyczne- zarejestrowane zostało w 1993 r. Celem towarzystwa jest rozwijanie aktywności naukowej, kulturotwórczej oraz społecznej. działanie na rzecz zdobywania i upowszechniania wiedzy historycznej o Białorusinach oraz poszanowania tradycji narodowych, propagowanie postaw tolerancji narodowej, sprzyjających kształtowaniu przyjaznych stosunków pomiędzy Białorusinami a Polakami oraz innymi narodowościami w RP. Towarzystwo zorganizowało wiele seminariów i konferencji. dotyczących historii Białorusinów na Białostocczyźnie. Historia Białorusi – obejmuje dzieje białoruskiego państwa, narodu oraz ziem wchodzących dziś w skład Republiki Białorusi od czasów pierwszych migracji słowiańskich na te ziemie po XXI wiek.

    Białka złożone (proteidy) - związki białkowe zawierające w swojej strukturze oprócz podstawowego łańcucha białkowego (białko proste) także inne grupy, tzw. grupy prostetyczne.

    Dodano: 09.10.2008. 23:07  


    Najnowsze