• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Chemik o nagrodzie za metody syntezy związków organicznych

    06.10.2010. 14:53
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dyrektor Instytutu Chemii Organicznej PAN prof. Marek Chmielewski o nagrodzie Nobla dla Richarda F. Hecka, Ei-ichi Negishi i Akiry Suzuki za opracowanie metody tworzenia wiązań między atomami węgla.

    "W tej chwili metody te to już standard w chemii organicznej. To jest sposób tworzenia połączeń węgiel-węgiel w sytuacjach, w których wcześniej takich wiązań nie można było utworzyć. Chodzi o to, że halogenki arylowe, czyli związki aromatyczne powstałe z połączenia np. pierścienia benzenowego z chlorem lub z bromem to są bardzo nieaktywne związki. W obecności palladu tworzy się wszelako kompleks, który jest reaktywny i który może reagować z innymi związkami organicznymi, łącząc się z nimi poprzez wiązanie między atomami węgla.

    Reakcja Suzuki pozwala na reakcję kompleksu z kwasem boronowym, to jest jej generalna zasada. Reakcja Negishi z kolei też polega na aktywacji halogenków arylowych za pomocą palladu, ale pozwala na ich reakcję z tzw. związkami cynkoorganicznymi. Charakterystyczną cechą reakcji Hecka jest aktywacja związku aromatycznego i przyłączenie go do związku z grupy węglowodorów nienasyconych.

    Jest jeszcze reakcja Sonogashiry, także należąca do tej grupy, ale ponieważ czterech uczonych nie można nagrodzić Noblem, to ograniczono się do tych najbardziej znanych.

    To są bardzo przydatne reakcje. Nie znając tych metod nie można było wytworzyć połączeń węgiel-węgiel w takich okolicznościach, a teraz te reakcje przebiegają z dużą wydajnością. Reakcje z użyciem kompleksu palladowego mają zastosowanie w procesach przemysłowych. Na ogół jest to synteza związków o aktywności biologicznej, czyli leków." ULA

    PAP - Nauka w Polsce

    tot/ jbr/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Reakcja Suzukiego (sprzęganie Suzukiego, reakcja/sprzęganie Suzukiego-Miyaury) – reakcja tworzenia wiązania węgiel-węgiel zachodząca pomiędzy związkami boroorganicznymi zawierającymi ligand nienasycony (Ar−BY2, R2C=CH−BY2, RC≡C−BY2) a halogenkami arylowymi lub winylowymi. Katalizowana jest przez kompleksy palladu na stopniu utlenienia (0). Reakcja Hecka – reakcja chemiczna substytucji polegająca na przyłączeniu nienasyconego związku organicznego (halogenku, pochodnej triflatowej lub silanowej) do alkenu z utworzeniem nowego wiązania węgiel-węgiel lub węgiel-azot. Reakcja ta zachodzi w silnie zasadowych warunkach i wymaga katalizy metaloorganicznej. Najczęściej katalizatorami są kompleksy palladu i rodu. Reakcja Michaela - reakcja chemiczna, której kluczowym etapem jest addycja nukleofilowa karboanionu do α,β-nienasyconych związków karbonylowych. Jest katalizowana zasadowo. Reakcja Michaela prowadzi do utworzenia nowego wiązania węgiel-węgiel, można ją stosować do wielu różnorodnych substratów, często wymaga jednak bezwodnego środowiska.

    Reakcja pericykliczna – typ reakcji chemicznej, podczas której stan przejściowy ma geometrię cykliczną, a sama reakcja przebiega w sposób uzgodniony (nazywany także skoordynowanym). Zwykle tego rodzaju reakcje mają miejsce w przypadku związków organicznych. Istnieje wiele rodzajów tych reakcji, w zależności od dokładnego mechanizmu można je podzielić w następujący sposób: Dienofile – grupa organicznych związków chemicznych, które zawierają podwójne wiązanie węgiel-węgiel mogące wejść w reakcje cykloaddycji Dielsa-Aldera.

    Reakcja biuretowa (reakcja Piotrowskiego) – charakterystyczna reakcja chemiczna pozwalająca na wykrywanie wiązań peptydowych w rozmaitych związkach organicznych, głównie w białkach i peptydach. Warunkiem koniecznym dla pozytywnego wyniku próby jest występowanie co najmniej dwóch wiązań peptydowych bezpośrednio obok siebie lub przedzielonych nie więcej niż jednym atomem węgla. Nazwa testu pochodzi od najprostszego związku, który ulega tej reakcji, a mianowicie biuretu, czyli dimeru mocznika (NH2CONHCONH2). Chemia organiczna – dziedzina chemii zajmująca się badaniem budowy, właściwości oraz reakcji związków chemicznych zawierających węgiel, a także opracowywaniem różnorodnych metod syntezy tych połączeń. Ponadto związki organiczne zawierać mogą atomy innych pierwiastków, takich jak wodór, tlen, azot, fosfor, krzem oraz siarka.

    Mianem kompleksu acetylenowego opatruje się w chemii metaloorganicznej trzy rodzaje związków chemicznych, których wspólną cechą jest występowanie w nich ligandów zawierających w swojej strukturze wiązanie potrójne węgiel-węgiel: Eiichi Negishi (jap. 根岸英一 Negishi Eiichi, ur. 14 lipca 1935 w Xinjing)japoński chemik, przez większość kariery związany z Purdue University. Opisał reakcję znaną obecnie jako reakcja (sprzęganie) Negishiego. Uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii w 2010 roku za reakcje sprzęgania przy użyciu katalizatorów palladowych w syntezie organicznej, wspólnie z Richardem F. Heckiem i Akirą Suzuki.

    Addycja (przyłączenie) - rodzaj reakcji chemicznej, polegającej na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt bez żadnych produktów ubocznych. W chemii organicznej addycja przebiega zwykle z rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Istnieją jednak proste reakcje addycji, które zachodzą bez zrywania wiązań wielokrotnych takie jak np. rekombinacja rodników.

    Reakcja charakterystyczna – w chemii analitycznej reakcja chemiczna umożliwiająca łatwą identyfikację określonego indywiduum chemicznego (atomu, jonu, grupy funkcyjnej, grupy związków chemicznych). Reakcje charakterystyczne prowadzą zwykle do zmiany barwy roztworu lub jego zmętnienia.

    Reakcja Wurtza-Fittiga, reakcja Fittiga – odmiana reakcji Wurtza pozwalająca na wprowadzanie podstawników alkilowych do związków aromatycznych oraz syntezę symetrycznych związków biarylowych: Chemiczna analiza jakościowa, to zespół technik umożliwiających poznanie składu chemicznego badanych mieszanin związków chemicznych. Zazwyczaj wykorzystuje się charakterystyczne reakcje chemiczne dla poszczególnych grup związków.

    Dodano: 06.10.2010. 14:53  


    Najnowsze