• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Przygoda: Mandelbrot pionierem badań w matematyce

    16.10.2011. 14:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Benoit Mandelbrot nie ma na koncie dowodów skomplikowanych twierdzeń, czy teorii, ale był pionierem badań nowego kierunku w matematyce" - powiedział PAP dr Zdzisław Przygoda, matematyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W piątek minęło rok od śmierci Mandelbrota. 

    "W przeciwieństwie do założeń geometrii klasycznej, opisującej twory o regularnym kształcie, jak kule, walce i stożki, Mandelbort dążył do próby matematycznego opisania przedmiotów o kształcie postrzępionym, takich jak linia brzegowa wyspy, chmury, fale morskie, czy drzewa. Za pomocą komputerów odkrył twór, który dziś nazywa się +fraktalem+, bądź +zbiorem Mandelbrota+. Jest to obiekt ekstremalnie skomplikowany, a jednocześnie jego opis matematyczny jest bardzo prosty. I na tym zasadzała się istota jego prac: na twierdzeniu, że proste zasady mogą prowadzić do niezwykle skomplikowanych zachowań. To jest podstawa jego postrzegania świata i matematyki" - wyjaśnił dr Przygoda.

    Zdaniem krakowskiego matematyka, teorie Mandelbrota stworzyły podwaliny pod filozofię, którą następnie propagował w swoich pracach. Mandelbrot przedstawił w nich opis właśnie takich zjawisk: nieregularnych, trudnych do długofalowego prognozowania.

    Do zjawisk o takim charakterze można np. zaliczyć ludzki puls, zachowania kursów giełdowych oraz pogodę.

    Jego prace znalazły zastosowanie nie tylko w czystej matematyce, ale też w praktyce, np. w kompresji i przesyłaniu danych. "To, co nazywamy dziś zoomem cyfrowym, a co jest obecne w każdym aparacie w telefonie komórkowym, bazuje na jego teoriach. Podobnie jest filmowymi efektami specjalnymi. Techniki fraktalne wykorzystano np. przy produkcji efektów specjalnych do +Gwiezdnych Wojen+" - zauważył Przygoda.

    "Miałem okazję spotkać go osobiście, kiedy w 2005 r. został mu przyznany Medal Sierpińskiego. Aby dodatkowo go uhonorować, zaproponowano mu wycieczkę do Krakowa, a ja byłem osobą, która przez dwa dni oprowadzała gościa po tym mieście" - wspominał krakowski matematyk. W jego pamięci Mandelbrot zapisał się jako osoba kontaktowa i ciekawa świata.

    Benoit Mandelbrot urodził się 20 listopada 1924 r. w Warszawie, w rodzinie litewskich Żydów. Zmarł 14 października 2010 r. w Cambridge (Wielka Brytania). Pracował w takich ośrodkach naukowych jak laboratoria IBM i Pacific Northwest National Laboratory. Był wykładowcą m.in. na uniwersytecie w Yale, w Paryżu i w California Institute of Technology. Otrzymał liczne nagrody naukowe: Nagrodę Harveya (1989), Nagrodę Wolfa (1993), Nagrodę Japońską (2003), Medal Franklina. Był kawalerem francuskiej Legii Honorowej, miał także 16 doktoratów honorowych. 

    PAP - Nauka w Polsce

    maz/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zbiór Mandelbrota (żuk Mandelbrota) – podzbiór płaszczyzny zespolonej, którego brzeg jest jednym ze sławniejszych fraktali. Nazwa tego obiektu została wprowadzona dla uhonorowania jego odkrywcy, francuskiego matematyka Benoit Mandelbrota. Trójkąt Sierpińskiego (znany też jako uszczelka Sierpińskiego) – jeden z najprostszych fraktali. Znany był na długo przed powstaniem tego pojęcia (patrz Benoit Mandelbrot). Konstrukcja tego zbioru była podana przez polskiego matematyka Wacława Sierpińskiego w 1915. Benoît B. Mandelbrot (ur. 20 listopada 1924 w Warszawie, zm. 14 października 2010 w Cambridge) – francuski matematyk.

    Paradyzja – wydana w roku 1984 przez wydawnictwo Iskry w ramach serii „Fantastyka-Przygoda” powieść Janusza Zajdla, za którą Autor otrzymał przyznaną pośmiertnie Nagrodę Fandomu Polskiego SFINKS, przemianowaną później na nagrodę jego imienia. Władimir Igoriewicz Arnold, ros. Влади́мир И́горевич Арно́льд (ur. 12 czerwca 1937 w Odessie, zm. 3 czerwca 2010 w Paryżu) – rosyjski matematyk, profesor Instytutu Stiekłowa w Moskwie i Uniwersytetu w Paryżu IX. Znany z prac w teorii katastrof, geometrii algebraicznej, mechaniki klasycznej i topologii. Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody Leninowskiej (1965) i Nagrody Wolfa w matematyce (2001).

    John Griggs Thompson (ur. 13 października 1932 w Ottawa Country, Kansas) – amerykański matematyk, ceniony za pracę w dziedzinie teorii grup skończonych. Laureat Medalu Fieldsa (1970), Medalu Sylvestera (1984), Nagrody Wolfa w matematyce (1992) i Nagrody Abela (2008). Postrzeżenie - bezpośrednie odbicie przedmiotów, zjawisk realnego świata, które oddziałuje na nasze narządy zmysłowe. Podstawę do postrzeżenia stanowi obiektywne i niezależne od świadomości i postrzegania ludzkiego, istnienie przedmiotów. W przeciwieństwie do wrażenia, które odzwierciedla poszczególne własności, jakości przedmiotu. Rolą postrzeżenia jest odbijanie przedmiotu jego cech i przymiotów.

    Théodore Flournoy (ur. 15 sierpnia 1854, zm. 5 listopada 1920) – profesor psychologii fizjologicznej i eksperymentalnej Uniwersytetu Genewskiego. Studiował medycynę i teologię, zajmował się także filozofią nauki i parapsychologią. Jako klinicysta badał zjawiska związane z hipnozą. Rezultatem tego był słynne studium Des Indes à la Planète Mars (Z Indii na planetę Mars) o Hélène Smith, znanym medium, której praktyki zdezawuował z charakterystycznym poczuciem humoru). Jako materialista i racjonalista zaproponował dwie zasady naukowego podejścia do badań religijności. Zasada wyłączania transcendencji mówi o konieczności powstrzymania się od założeń na temat istnienia lub nieistnienia niezależnego bytu religijnego. Zasada interpretacji biologicznej postuluje fizjologiczną podstawę psychologii religii: gdzie to możliwe, powinna odwoływać się do organicznych uwarunkowań zjawisk religijnych, wyjaśniać zjawiska religijne jako uwarunkowane wewnętrznie i zewnętrznie. Ponadto Flournoy uważał psychologię religii za naukę porównawczą (poprzez opis różnic indywidualnych) oraz dynamiczną (życie religijne to proces). Flournoy współpracował z takimi badaczami, jak William James (który cytował materiały z jego badań w Doświadczeniach religijnych), Wilhelm Wundt i Frederick Meyers, zaś jego uczniem był Edouard Claparéde. Siergiej Pietrowicz Nowikow (ros. Сергей Петрович Новиков, ur. 20 marca 1938) – rosyjski matematyk. Profesor Uniwersytetu Moskiewskiego, Instytutu Stiekłowa w Moskwie a także na University of Maryland, College Park. Znany z prac w geometrii, topologii algebraicznej, także teorii solitonów i ogólnej teorii względności. Laureat wielu nagród, w roku 1970 otrzymał medal Fieldsa, a w 2005 dostał Nagrodę Wolfa.

    Lars Valerian Ahlfors (ur. 18 kwietnia 1907, Helsinki, Finlandia, zm. 11 października 1996, Pittsfield, USA) – amerykański matematyk pochodzenia fińskiego. Profesor uniwersytetów w Helsinkach, Zurychu i Uniwersytetu Harvarda. Członek Narodowej Akademii Nauk w Waszyngtonie, w 1936 roku otrzymał Medal Fieldsa za prace z teorii funkcji zespolonych. W 1992 został wyróżniony nagrodą Wolfa z dziedziny matematyki.

    Udo z Aachen lub Mnich Mandelbrota (ang. Mandelbrot monk) - fikcyjna postać średniowiecznego mnicha z klasztoru Sankt Umbertus koło Aachen stworzona w eseju napisanym na prima aprilis 1999 r. przez R. Girvana. Według eseju mnich ten był kopistą, ilustratorem, autorem poematu Fortuna Imperatrix Mundi, będącego częścią dzieła znanego obecnie jako Carmina Burana (wersja orkiestrowa została napisana w latach 30. XX w. przez Carla Orffa).

    Theo Jansen (ur. 14 marca 1948 w Hadze) – holenderski naukowiec i artysta działający w dziedzinie sztuki kinetycznej. Z wykształcenia jest fizykiem, którą ukończył na Uniwersytecie Technicznym w Delft. Znany jest głównie z swoich skomplikowanych mechanizmów, stworzonych z cienkich plastikowych rurek, które poruszają się wykorzystując siłę wiatru. Artysta buduje i rozwija te stworzenia od 1990 roku aż do dziś. Ze względu na to, że działanie swoich mechanizmów testowane jest głównie na plaży, gatunek swoich prac The Jansen nazwał Strandbeest, czyli plażowe stworzenia. Artysta nie skupia się na pięknie swoich prac i nie próbuje naśladować natury, głównie liczy się dla niego funkcja i ruch. Jego marzeniem jest, by w przyszłości swoje prace wyposażyć w mechanizmy pozwalające na samodzielne, niezależne od człowieka życie z własną inteligencją. Na popularność jego prac wpłynęła marka BMW, która wykorzystała jego twórczość w swoim spocie reklamowym. Wiele ze swoich teorii dotyczących życia i ewolucji zawarł w swojej książce: "Great Pretender". Takashi Yamazaki (jap. 山崎貴 Yamazaki Takashi, ur. 12 czerwca 1964 r. w Matsumoto, Nagano) japoński reżyser, scenarzysta, reżyser efektów specjalnych. Pod wpływem "Gwiezdnych wojen" i "Bliskich spotkań trzeciego stopnia" postanowił zająć się efektami specjalnymi. Ukończył Szkołę Sztuk Pięknych i Wzornictwa Asagaya w Tokio (阿佐ヶ谷美術専門学校). Rozpoczął pracę w firmie Shirogumi Inc., gdzie współpracował przy tworzeniu takich filmów jak "Daibyonin" (ang. tytuł The Last Dance lub The Seriously Ill) w 1993 czy "Shizukana seikatsu" (Spokojne życie) w 1995. Debiutował jako reżyser w roku 2000 filmem "Juvenile". W 2006 roku otrzymał nagrodę Japońskiej Akademii za reżyserię i scenariusz filmu "Always Sanchome no Yuhi".

    Falowa teoria światła to teoria, zgodnie z którą światło traktuje się jako falę elektromagnetyczną. Uważa się dziś, że zjawiska charakterystyczne dla fal, jak na przykład interferencję światła można wyjaśnić tylko za jej pomocą. Jednakże w przeciwieństwie do opozycyjnej teorii korpuskularnej teoria falowa nie jest w stanie wyjaśnić innych zjawisk, jak na przykład efektu fotoelektrycznego. Przyjmuje się więc, iż światło ma naturę dualną. Trywialność – w matematyce cecha obiektów (np. grup, czy przestrzeni topologicznych) mających bardzo prostą strukturę; inne znaczenie odnosi się także do prostego aspektu technicznego dowodu lub definicji; oba znaczenia częstokroć opisuje się za pomocą przymiotnika trywialny, za jego synonim (choć niestosowany w matematyce) można uważać wyraz „banalny”.

    Dodano: 16.10.2011. 14:04  


    Najnowsze