• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Galaktyczne Zoo na 20. urodziny Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

    10.06.2010. 01:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polscy internauci mogą już korzystać z najnowszego serwisu projektu "Galaktycznego Zoo". Tym razem astronomowie proszą użytkowników globalnej sieci o pomoc w klasyfikacji galaktyk sfotografowanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. To oznacza, że na ekrany komputerów "galaktycznych zoologów" po raz pierwszy trafią zdjęcia wykonane nie z powierzchni Ziemi, a z kosmosu.

    "Hubble" to kolejna odsłona międzynarodowego społecznościowego projektu naukowego "Galaktyczne Zoo", w którym udział wzięło już 300 tys. internautów, w tym ponad 25 tys. Polaków. Najnowsza wersja serwisu pozwala klasyfikować obiekty bardziej odległe i zaobserwowane wcześniej niż te pochodzące z przeglądu SDSS, na którym bazował serwis oryginalnego "Galaktycznego Zoo".

    "Galaktyczni zoolodzy" zyskują dostęp do fotografii z Kosmicznego Teleskop Hubble'a w momencie, w którym cały "astronomiczny świat" świętuje 20 lat działania słynnego orbitalnego obserwatorium, a jednocześnie powoli się z nim żegna. Wysłużony instrument, dzięki któremu udało się zajrzeć we wszechświat dużo głębiej niż kiedykolwiek wcześniej, ma zostać wkrótce zastąpiony przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.

    W "Galaktycznym Zoo Hubble" zadaniem internatów jest klasyfikacja galaktyk o przesunięciu ku czerwieni (ang. redshift) równemu ok. 1, co oznacza, że są to obiekty sprzed 6-7 miliardów lat. Obiekty przeglądu SDSS były z kolei galaktykami tzw. lokalnego wszechświata.

    Podobnie jak podczas pierwszej i drugiej fazy oryginalnego "Galaktycznego Zoo", dzięki zaangażowaniu internatów astronomom będzie łatwiej tworzyć mapy kosmosu i odkrywać prawa rządzące ewolucją galaktyk. Stąd właśnie "zoo" w nazwie projektu - jego społeczność bada gatunki galaktyk, podobnie jak zoolodzy badają gatunki zwierząt. "Hubble" jest dostępny dla wszystkich zainteresowanych, w polskiej wersji językowej, pod adresem http://www.galaxyzoo.org.

    Więcej informacji o projektach Zooniverse, w tym o "Galaktycznym Zoo" można znaleźć na stronach polskich partnerów Citizen Science Alliance (konsorcjum powołanego przez kilka czołowych brytyjskich i amerykańskich uniwersytetów, które koncentruje swoje działania na rozwoju społecznościowych projektów naukowych) - projektu Hands-On Universe, Europe (http://www.pl.euhou.net) i portalu Astronomia.pl (http://www.astronomia.pl).

    Na stronach EU-HOU jest dostępne również dedykowane forum dyskusyjne, na którym uczestnicy projektów mogą wymieniać się doświadczeniami. W przypadku wątpliwości, na pytania użytkowników odpowiada polski zespół ekspertów - pod adresem: galaktycznezoo@astronomia.pl.

    PAP - Nauka w Polsce, Jan Pomierny

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Moon Zoo – jeden z ogólnodostępnych internetowych projektów astronomicznych, zapoczątkowanych projektem Galaxy Zoo. Z tego projektu wywodzi się zakrojona na szeroką skalę inicjatywa nazwana "Zooniverse", do której należą również takie zoo-projekty jak: Galaxy Zoo Mergers, Galaxy Zoo Supernovae, Solar Stormwatch, Galaxy Zoo Hubble i inne. Celem "Zooniverse" jest stworzenie miejsca dla całego pakietu projektów, które pozwolą każdemu, kto ma dostęp do internetu, przyczynić się do rozwoju nauki. Wszystkie z nich wykorzystują możliwości internetu poprzez udział internautów w badaniach naukowych, wspierających projekty badawcze opracowane przez astronomów, a które wymagają udziału dużej liczby uczestników. Są to badania, które wymagają szczególnie inteligencji oraz spostrzegawczości człowieka (wykorzystanie komputerów nie daje w tych badaniach oczekiwanych rezultatów). Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope (ATLAST) – projektowany teleskop kosmiczny o aperturze od 8 do 16,8 metra. Propozycję budowy tego urządzenia przedstawił Space Telescope Science Institute, centrum operacji naukowych Kosmicznego Teleskopu Hubble’a (HST). ATLAST byłby prawdziwym następcą teleskopu Hubble’a, mającym możliwość uzyskiwania obrazów i danych spektroskopowych w zakresie ultrafioletu, światła widzialnego i podczerwieni, ale o znacznie lepszej rozdzielczości niż HST lub budowany Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST). Podobnie jak JWST, ATLAST ma być umieszczony w punkcie L2 układu Ziemia-Słońce. Galaxy Zoo – jeden z ogólnodostępnych internetowych projektów astronomicznych rozpoczęty w 2007 roku, w którym uczestnicy klasyfikują galaktyki na podstawie zdjęć wykonanych automatycznie przez 2,5-metrowy teleskop Sloan Digital Sky Survey, znajdujący się w Apache Point Observatory w stanie Nowy Meksyk. Został zainspirowany projektem Stardust@home, w którym internauci zostali poproszeni przez NASA o znalezienie śladów pyłu kosmicznego na zdjęciach z misji Stardust. Galaxy Zoo jest wspólnym projektem uniwersytetów Oxford, Portsmouth oraz organizacji Fingerprint Digital Media z Belfastu.

    Sloan Digital Sky Survey (SDSS) – jeden z najważniejszych przeglądów nieba w historii astronomii. Nazwa projektu jest związana z Fundacją im. Alfreda P. Sloana. Program obserwacyjny został rozpoczęty w roku 2000 i do chwili obecnej przyniósł odkrycie m.in. 930 tysięcy galaktyk oraz ponad 120 tysięcy kwazarów po przejrzeniu ponad 1/4 całego nieba. Program będzie kontynuowany do roku 2014. ClG J02182-05102 – prawdopodobnie najstarsza gromada galaktyk odkryta we wczesnej fazie rozwoju. Gromada ta, mimo młodego wieku w jakim została zaobserwowana, wygląda zaskakująco współcześnie. ClG J02182-05102 jest zdominowana przez stare, masywne, dojrzałe galaktyki, typowe dla współczesnych gromad, które jednak miały kilka miliardów lat więcej czasu na osiągnięcie obecnego kształtu. Została odkryta w przeglądzie SPIRE (Spitzer Wide-area InfraRed Extragalactic) przy wykorzystaniu teleskopu Spitzera.

    W astronomii włókna są jednymi z największych struktur Wszechświata. Włókna wyglądają jak ogromne nici, ciągnące się na przestrzeni od 70 do 150 megaparseków, tworząc granice pomiędzy ogromnymi pustkami. Włókna są skupiskiem gromad i supergromad galaktyk. Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych. W odróżnieniu od teleskopu optycznego, który pozwala na badanie wyłącznie światła docierającego do Ziemi, radioteleskop umożliwia odbiór szerszego zakresu sygnałów. Wiele obiektów astronomicznych przesłania pył, który jednak nie pochłania fal radiowych. Jednocześnie radioteleskopy mogą być łączone w większe układy, dzięki czemu ich czułość i rozdzielczość kątowa wzrasta.

    Kosmiczny Teleskop Spitzera (ang. SST Spitzer Space Telescope, wcześniej znany jako Space Infrared Telescope Facility) – należący do NASA teleskop kosmiczny, przeznaczony do obserwacji kosmosu w zakresie promieniowania podczerwonego. Projekt GLORIA (skrót od GLObal Robotic-telescopes Intelligent Array) – społecznościowo-naukowy projekt badawczy kierowany przez Universidad Politécnica de Madrid, którego celem jest uruchomienie pierwszej na świecie darmowej i ogólnodostępnej sieci zautomatyzowanych teleskopów. Jest jednym z ogólnodostępnych internetowych projektów z dostępem dla wolontariuszy chętnych pomóc naukowcom w ich pracy. Warunkiem uczestnictwa w projekcie jest posiadanie przez uczestnika połączenia z Internetem oraz przeglądarki internetowej.

    Crowdfunding – forma finansowania różnego rodzaju projektów przez społeczności, które są wokół tych projektów zorganizowane. Przedsięwzięcie jest w takim przypadku finansowane poprzez dużą liczbę drobnych, jednorazowych wpłat dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem. Upowszechnienie się internetu pozwala na łatwe informowanie o projektach i tworzenie wokół nich społeczności, co przyczyniło się do rozwoju zjawiska crowdfundingu. Określenie to jest zwykle używane w odniesieniu do zbiórek prowadzonych na stworzonych w tym celu platformach internetowych, rzadziej także przy pomocy serwisów społecznościowych lub blogów.

    nk.pl (dawniej nasza-klasa.pl) – polski serwis społecznościowy, który został uruchomiony 11 listopada 2006. Jego pierwotnym celem było umożliwienie użytkownikom odnalezienia osób ze swoich szkolnych lat i odnowienie z nimi kontaktu. Aktualnie serwis nabrał charakteru wielopoziomowej platformy komunikacji dla polskich użytkowników internetu. Właścicielem 70% udziałów jest zarejestrowana na Cyprze spółka Excolimp (prowadzona przez wcześniejszych udziałowców przedsiębiorstwa Forticom, które było niegdyś właścicielem większości udziałów serwisu), pozostałe udziały należą do polskich założycieli serwisu.

    Facebook – serwis społecznościowy, w ramach którego zarejestrowani użytkownicy mogą tworzyć sieci i grupy, dzielić się wiadomościami i zdjęciami oraz korzystać z aplikacji, będących własnością Facebook, Inc. z siedzibą w Menlo Park. W październiku 2012 liczba użytkowników na całym świecie wynosiła ponad 1 miliard, a co miesiąc wgrywany jest ponad 1 mld zdjęć oraz 10 mln filmów, których obecnie jest 265 miliardów. Średni wiek użytkownika serwisu to 22 lata. Dane zgromadzone na Facebooku to ponad 180 petabajtów, co 24 godziny przybywa ponad 0,5 petabajta. Misja New Worlds – projekt planujący budowę dużego okultera w przestrzeni kosmicznej stworzony do blokowania światła w pobliżu gwiazd, w celu obserwowania na ich orbitach planet. Obserwacje mogłyby być podjęte z istniejącego teleskopu kosmicznego, prawdopodobnie z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który jest w fazie projektu i budowy, lub specjalnie stworzonego do tego celu teleskopu światła widzialnego, mającego na celu tylko znajdowanie planet. Program w latach 2004-2008 finansowany był przez NASA Institute for Advanced Concepts (NIAC), i kierowany przez dr. Webstera Casha z University of Colorado w Boulder, we współpracy z Ball Aerospace & Technologies Corp., Northrop Grumman, Southwest Research Institute i innymi. W 2010 r. projekt szukał wsparcia finansowego w NASA i w innych źródłach w wysokości 3 mld dolarów, wskutek czego rozpoczęcie projektu mogłoby być możliwe w 2011 r. (projekt został wymieniony przez NASA w planach strategicznych na rok 2011), a teleskop mógłby zostać uruchomiony w 2019 r., a starshade w 2020 r., natomiast rozpoczęcie badań naukowych nastąpiłoby w 2020 r.

    Komitet sterujący – jest organem wspierającym kierownictwo przedsiębiorstwa w jego działaniu. Dotyczy to głównie podejmowania strategicznych decyzji w zakresie przyszłej realizacji projektów inwestycyjnych podmiotu. Podejmuje on decyzje o tym, który z przedstawionych w danym momencie projektów ma być wcielony w życie, a który nie. Jest odpowiedzialny za długoterminowe zarządzanie projektem i jego monitoring. Oznacza to kontrolę realizacji projektu na poziomie strategicznym, weryfikacji zgodności projektu z przyjętymi wcześniej celami i utrzymaniem założonych ram: zakresu, kosztów i terminów czasowych. W przypadku jakichkolwiek zmian w projekcie, muszą one być najpierw przedstawione komitetowi, a potem przez niego zatwierdzone. Tylko wtedy można je uwzględnić w projekcie. Komitet sterujący ocenia i akceptuje, na zasadzie konsensusu, zaproponowane przez zespół projektowy działania dla realizacji projektu. Zajmuje się także ich koordynacją i spójnością z innymi realizowanymi projektami. Komitet sterujący powołuje grupy robocze i wybiera ekspertów, z którymi przedsiębiorstwo będzie współpracować przy projekcie. Przed komitetem odpowiada kierownik projektu (bądź dyrektor – w zależności od wielkości i działalności jednostki gospodarczej).

    Dodano: 10.06.2010. 01:17  


    Najnowsze