• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Herbaty źródłem naturalnych antyoksydantów

    27.07.2011. 20:02
    opublikowane przez: Gronek Kamil

    Występowanie związków polifenolowych w herbatach sprawia, że posiadają one właściwości przeciwutleniające, czyli antyoksydacyjne. W wielu opracowaniach omówiono działanie farmakologiczne różnych jej gatunków.

    Herbatą nazywamy zarówno napar, który jest popularnym napojem spożywanym w wielu częściach świata, jak i części krzewu z którego jest przyrządzany (liście, pąki). Wszystkie rodzaje herbaty otrzymywane są z krzewów Camellia sinensis lub Assamica sinensis. Najpopularniejsze z nich to kolejno herbata: czarna, zielona, czerwona i biała.

    Różnice w smaku i właściwościach poszczególnych herbat wynikają ze sposobu uprawy rośliny, rodzaju liści i ich przetwarzania. Herbatę zieloną otrzymuje się przez działanie gorącą parą wodną na liście, w wyniku czego dezaktywacji ulega oksydaza polifenolowa. Nie dochodzi do utlenienia polifenoli, dzięki czemu skład herbaty zielonej jest zbliżony do składu świeżych liści. Otrzymywanie herbaty czarnej wymaga procesu utleniania oraz fermentacji, zaś herbata czerwona powstaje podczas krótkiej fermentacji liści.

    Pod względem chemicznym liście krzewu herbacianego zawierają średnio (w suchej masie):
    - 36% polifenoli (głównie katechiny),
    - 25% węglowodanów,
    - 15% białek,
    - 6,5% ligniny,
    - 5% związków popiołowych,
    - 4% aminokwasów,
    - 2% tłuszczów,
    - 1,5% kwasów organicznych,
    - 0,5% chlorofilu,
    - śladowe ilości karotenoidów i substancji lotnych.

    Wszystkie herbaty mają większą lub mniejszą zdolność do wychwytywania i niszczenia wolnych rodników (cząsteczek powstających pod wpływem homolitycznego rozpadu wiązań chemicznych). Różnice w działaniu wynikają z zawartości związków polifenolowych. Szczególnie silne właściwości antyoksydacyjne posiadają katechiny (EGCG, EGC, ECG, EC) oraz teaflawiny. Stwierdzono, że działanie przeciwutleniające katechin jest około 10 razy silniejsze niż α-tokoferolu (jednej z postaci witaminy E).

    Polifenole zawarte w herbatach wytwarzają związki kompleksowe z jonami żelaza. Badania wykazały, że herbata czarna silniej hamuje wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego niż herbata zielona i czerwona.

    Zdolności antyoksydacyjne herbat zmieniają się w następującej kolejności: zielona > czarna > czerwona. Wyniki niektórych badań potwierdzają, że herbata czerwona posiada większe zdolności do wychwytywania rodnika DPPH (2,2-difenylo-1-pikrylohydrazylowego) niż herbaty zielona i czarna.

    Wykazano, że polifenole herbat są odpowiedzialne za hamowanie procesów nowotworowych np. przez modyfikację aktywności enzymów detoksykacyjnych. Napoje herbaciane sprzyjają trawieniu przez pobudzanie wydzielania soków żołądkowych. Ponadto napar z zielonej herbaty posiada odczyn zasadowy, więc chroni organizm przed zakwaszeniem, buforując dietetyczne błędy.

    Herbata nie zastąpi terapii farmakologicznej, jednak może wspomagać organizm w walce z chorobą, łagodzić skutki uboczne radio- i chemioterapii.

    Bibliografia:
    Gazeta farmaceutyczna 1/2008.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Yunnan - handlowa nazwa czarnej i zielonej herbaty, produkowanej z liści krzewów herbacianych uprawianych w chińskiej prowincji Junnan. Zarówno jedna jak i druga herbata zawiera jaśniejsze liście (tzw. tipsy) odpowiednio złociste lub srebrne. Herbaty Yunnan w obu wersjach „kolorystycznych” mają smak mocny, zdecydowany, charakterystyczny dla większości herbat chińskich. Zielona herbata ze złocistymi pączkami daje napar o ostrawym smaku i mocnym aromacie. Herbatę tę należy zalewać wrzątkiem i parzyć 2-3 minuty. Kombucza – napój orzeźwiający ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. grzybek herbaciany, inaczej grzybek japoński. Napój był popularny w Polsce do czasu wprowadzenia Coca-Coli i Pepsi-Coli. Galaretowaty „grzybek” przetwarzający herbatę składa się z pozostających w symbiozie grzybów typu Saccharomyces ludwigii, Saccharomyces apiculatus i bakterii Acetobacter xylinum, Acetobacter xylinoides. Drożdże rozmnażają się drogą wegetatywną przez pączkowanie, tworząc galaretowatą warstwę na powierzchni herbaty. Galareta, zależnie od użytego rodzaju herbaty, zabarwia się od jasnej szarości do ciemnego brązu. Do wyrobu kombuczy najlepiej nadaje się niefermentowana herbata zielona. Pu-erh (chin. 普洱茶, pǔ’ěr chá) – gatunek herbaty, w Polsce zaliczany do herbat czerwonych (w Chinach zaś do "czarnych", gdyż Chińczycy dzielą herbaty według koloru suszu, a nie naparu, jak Europejczycy) uprawiana w Chinach.

    Biała herbata (chiń.: 白茶; pinyin: báichá) – napój przyrządzany z pąków liściowych i młodych listków specjalnej odmiany herbaty chińskiej (Camellia sinensis), zbieranych wczesną wiosna, a następnie suszonych metodą naturalną na słońcu, przez co fermentacja jest minimalna. Listki i pąki liściowe, w odróżnieniu od herbaty zielonej, nie są formowane, zachowując swój naturalny kształt. Zielona herbata – napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej (Camellia sinensis), które poddane zostały w czasie przetwarzania jedynie minimalnej oksydacji. Zielona herbata pochodzi z Chin i jest połączona z wieloma kulturami w Azji: od Japonii po Środkowy Wschód.

    Słynne Herbaty Chin (中国名茶) znane też jako Dziesięć Wielkich Herbat Chin (中国十大名茶) to lista dziesięciu najważniejszych chińskich herbat. Wbrew powszechnym opiniom list ta nie jest stała, a pozycje mogą się różnić zależnie od źródła. Znaczenie ma również okres, w którym dana lista została sporządzona i ówczesne trendy w spożyciu herbaty. Mimo to największe chińskie klasyki takie jak Xi Hu Longjing czy Anxi Tieguanyin, dzięki swojej niemalejącej popularności praktycznie zawsze pojawią się na liście Dziesięciu Wielkich Herbat Chin. Darjeeling - wspólna nazwa dla gatunków herbaty, przeważnie czarnej, pochodzących z prowincji Dardżyling (ang. Darjeeling) i okolic. Uznawane za najlepsze z indyjskich gatunków herbat i jedne z najlepszych na świecie.

    Herbata mrożona – rodzaj herbaty, serwowanej na zimno z lodem. Termin odnosi się zarówno do napoju przygotowanego w domowy sposób, jak i do fabrycznie rozlewanych i produkowanych herbat takich firm jak Lipton czy Nestle (Nestea). Mrożona herbata jest sprzedawana w butelkach o różnej pojemności, puszkach, jak również w kartonikach. Tricetynidyna – organiczny związek chemiczny z grupy 3-dezoksyantocyjanidyn, będący intensywnie czerwonym barwnikiem roślinnym. Tricetynidyna występuję w naparze z czarnej herbaty, gdzie tworzona jest w wyniku oksydacyjnego usunięcia cząsteczki kwasu galusowego z galusanu epigallokatechiny (EGCG).

    Tetley – przedsiębiorstwo należące do koncernu Tata Tea Limited, jest drugim co do wielkości producentem herbaty. Sieć produkcji i dystrybucji należącego do indyjskiego Tata Group, Tetley rozciąga się na 40 krajów i sprzedaje ponad 60 marek herbat. Stanowi ona największą firmę herbacianą w Wielkiej Brytanii i w Kanadzie i drugą z kolei w USA.

    Twinings (pełna nazwa: R. Twining and Company Ltd), firma herbaciana w Londynie, istniejąca od 1706 roku, a od 1964 roku będąca własnością koncernu Associated British Foods. Jej znakiem firmowym jest złoty lew. Oferta herbat Twinings obejmuje zarówno klasyczne czarne i zielone herbaty gatunkowe, jak i herbaty aromatyzowane i mieszanki owocowe i ziołowe. Specjalizuje się w wyszukanych aromatach takich jak Lapsang Souchong, English Breakfast, Lady Grey lub Darjeeling.

    Matcha (jap. 抹茶 matcha)japońska, sproszkowana zielona herbata, używana w ceremonii picia herbaty cha-no-yu (dosł. "gorąca woda na herbatę") oraz jako dodatek do potraw (np. klusek, ciastek, lodów). Bawarka – napój, którego głównymi składnikami są herbata i mleko; określana też jako herbata z mlekiem lub herbata mleczna; przygotowywana przez dodanie do gorącego mleka esencji herbacianej lub odwrotnie przez dolanie gorącego mleka do esencji herbacianej, w proporcjach zależnych od indywidualnych upodobań, a następnie posłodzona cukrem lub miodem. Czasem pije się ją bez dodatku cukru. Jest podawana najczęściej do śniadania i powinno się ją pić, gdy jest jeszcze ciepła, z pianką. Może być przyrządzana z herbaty czarnej lub herbat smakowych. Do sporządzenia wykwintnej postaci bawarki mogą być dodatkowo dodawane żółtka jaj wraz z cukrem pudrem. Bawarka może zostać doprawiona do smaku brandy, rumem, szczyptą cynamonu lub innymi składnikami.

    Herbata chińska (Camellia sinensis (L.) Kuntze) – gatunek rośliny z rodziny herbatowatych. Jej liście i pączki wykorzystywane są do przygotowania napoju - herbaty. Pochodzi prawdopodobnie z gór na pograniczu Chin, Indii i Mjanmy, lecz obecnie jest rośliną uprawną i nie występuje w stanie dzikim.

    Dodano: 27.07.2011. 20:02  


    Najnowsze