• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Inauguracja Roku Jana Heweliusza

    31.01.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Otwarciem wystawy astronomicznej pt. "Era nowych odkryć. 50 lata NASA" zainaugurowano 28 stycznia w Ratuszu Głównego Miasta w Gdańsku Rok Jana Heweliusza. Otwarcie ekspozycji odbyło się dokładnie w 400-setną rocznicę urodzin gdańskiego astronoma.



    "Heweliusz to postać wymiaru europejskiego i światowego. Obok Lecha Wałęsy jest bez wątpienia najbardziej znaną na świecie postacią związaną z Gdańskiem" - powiedział na uroczystości Sławomir Nowak minister w kancelarii prezydenta Bronisława Komorowskiego, pod którego honorowym patronatem obchodzony jest Rok Heweliusza.

    Obecny także w gdańskim Ratuszu marszałek Senatu Bogdan Borusewicz, przypomniał z kolei, że Heweliusz był nie tylko dobrym naukowcem, ale też obywatelem (astronom przez wiele lat był miejskim rajcą). "To bardzo dobrze, że kontynuujemy pamięć Heweliusza i budujemy na tej postaci naszą wspólną tożsamość. To człowiek, który świetnie się do tego nadaje" - powiedział marszałek.

    Na otwartą w piątek ekspozycję pt. "Era nowych odkryć. 50 lata NASA" składają się m.in. zdjęcia z Programu Apollo i misji amerykańskich wahadłowców oraz zdjęcia z teleskopu Hubble´a a także modele stacji i rakiet kosmicznych. Zwiedzający mogą zobaczyć także meteoryty oraz fragmenty pojazdów kosmicznych (w tym wycinek spadochronu kapsuły Sojuz, niewielkie fragmenty folii i płytki izolacyjnej promu kosmicznego). Częścią ekspozycji jest model lądownika księżycowego z symulatorem lotu i lądowania pojazdu na Księżycu.

    Inauguracji Roku Heweliusza towarzyszyła prezentacja znaczka pocztowego przygotowanego specjalnie na tę okazję przez Pocztę Polską oraz ogłoszenie wyników dwóch konkursów związanych z postacią astronoma. W rywalizacji o ufundowane przez Uniwersytet Gdański granty na badania poświęcone Heweliuszowi wygrali dwaj pracownicy tej uczelni: dr Mariusz Brodnicki oraz dr Marcin Kaleciński. Z kolei drugą nagrodę (pierwszej nie przyznano) w zorganizowanym przez Teatr Wybrzeże konkursie na dramat poświęcony astronomowi zdobył Krzysztof Prus za utwór pt. "Selenografia".

    W piątek w Ratuszu Staromiejskim zostaną jeszcze rozdane Nagrody Naukowe Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza. W tym roku otrzymają je: prof. Jan Burnewicz (za stworzenie szkoły ekonomicznych badań porównawczych i podstaw ekonomii innowacji oraz za wkład w tworzenie programów rozwoju polskiego systemu transportowego) i prof. Janusz Rachoń (za badania nad mechanizmami reakcji i nowymi metodami syntezy organicznej oraz opracowanie technologii leków przeciw osteoporozie).

    Po gali wręczenia nagród na skwerze przed Ratuszem odbędzie się happening z udziałem osób, które wcielą się w postaci współczesne Heweliuszowi: pojawi się m.in. król Jan III Sobieski z królową Marysieńką, gdańscy naukowcy, radni i włodarze miasta. Punktem kulminacyjnym zabawy będzie wypuszczenie w niebo 400 lampionów.

    Po happeningu, w kościele św. Katarzyny, z którym związany był Jan Heweliusz, odbędzie się nabożeństwo ekumeniczne (z udziałem luteran, któremu to wyznaniu hołdował też Heweliusz) i odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej astronomowi.

    W niedzielę w Polskiej Filharmonii Bałtyckiej na Ołowiance w ramach obchodów będzie miała miejsce występ jednej z najwybitniejszych współczesnych wokalistek jazzowych - Cassandry Wilson.

    Gdański astronom, piwowar, grafik, drukarz i wydawca, Jan Heweliusz urodził się 28 stycznia 1611 r. w Gdańsku, a zmarł - także w tym mieście, w dniu swoich 76. urodzin 28 stycznia 1687 r.

    Heweliusz pochodził z rodziny browarników. W młodości studiował prawo, matematykę, astronomię i rysunek na uczelniach w Holandii, Anglii i Francji. Po powrocie do Gdańska w 1634 roku przez wiele lat prowadził intensywne obserwacje astronomiczne, korzystając przy tym z wielu samodzielnie zbudowanych, unikalnych przyrządów. W 1664 r. Heweliusz został członkiem Królewskiej Akademii Nauk w Londynie.

    Heweliusz stworzył ponad 20 wielkich dzieł oraz atlas 54 gwiazdozbiorów, z których 12 opisano po raz pierwszy. Jest również twórcą prototypu zegara wahadłowego i peryskopu.

    Rok 2011 został ustanowiony Rokiem Heweliusza przez polski Sejm. Posłowie podjęli taką decyzję na wniosek gdańskiego samorządu.

    PAP - Nauka w Polsce, Anna Kisicka 

    ls/ bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza - nagroda przyznawana przez Prezydenta Miasta Gdańska za wybitne osiągnięcia naukowe. Nagrodę, ustanowioną w 1987 roku, początkowo przyznawano jednej osobie rocznie. Od 2001 wprowadzono podział na nagrodę w kategorii nauk ścisłych i przyrodniczych oraz w kategorii nauk humanistycznych. Pomysłodawcami nagrody byli prezydent miasta Kazimierz Rynkowski oraz prof. Robert Szewalski. Uroczystość wręczenia Nagrody odbywa się rokrocznie 28 stycznia w rocznicę urodzin Jana Heweliusza

    Pomniki Jana Heweliusza – dwa pomniki polskiego astronoma Jana Heweliusza na gdańskim Starym Mieście i jeden na osiedlu Przymorze Małe.

    Piotr Krüger (1580-1639) – gdański astronom i matematyk. Urodził się w Królewcu i tam pobierał pierwsze nauki. Następnie kontynuował je w Gdańsku. W 1600 roku wyjechał do Pragi celem nawiązania kontaktów z Tychonem Brahem. Tam spotkał się z Keplerem, z którym prowadził korespondencję. Kolejne studia odbył w Lipsku i Wittenberdze. W 1606 roku uzyskał tytuł magistra filozofii. Po powrocie w 1609 roku nauczał matematyki i poetyki w Gdańskim Gimnazjum Akademickim; nauczyciel Jana Heweliusza. Autor rozpraw z astronomii i trygonometrii i konstruktor przyrządów astronomicznych. Był jednym z pierwszych astronomów w Polsce, którzy otwarcie opowiedzieli się za heliocentryczną teorią Kopernika.

    Tarcza Sobieskiego (lub po prostu Tarcza, łac. Scutum Sobiescianum albo Scutum, dop. Scuti, skrót Sct) – mały gwiazdozbiór nieba południowego, leżący w pobliżu równika niebieskiego. Wprowadzony przez Jana Heweliusza w 1683 roku dla upamiętnienia najmożniejszego protektora gdańskiego astronoma, króla Jana III Sobieskiego, po jego słynnej wiedeńskiej wiktorii. Nazwał go wtedy Scutum Sobiescianum. Opublikowany w 1690 roku, w pośmiertnie wydanym atlasie Firmamentum Sobiescianum, trzeciej części zadedykowanego w całości królowi dzieła Heweliusza Prodromus Astronomiae. Jest to jeden z 88 współcześnie rozróżnianych gwiazdozbiorów. W Polsce widoczny latem. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20.

    Peryskop – przyrząd optyczny służący do obserwacji przedmiotów znajdujących się poza polem widzenia obserwatora lub zakrytych przeszkodami. Pierwotna koncepcja opierała się na systemie luster umocowanych na wysięgniku, później lustra lub pryzmaty umieszczano w obudowie. Wynalazcą peryskopu był gdański astronom Jan Heweliusz.

    Jan Heweliusz, łac. Johannes Hevelius, niem. Johann Hewelcke, inne formy nazwiska: Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke (ur. 28 stycznia 1611 w Gdańsku, zm. 28 stycznia 1687 tamże) – gdański astronom, matematyk i konstruktor instrumentów naukowych.

    Jan Heweliusz, łac. Johannes Hevelius, niem. Johann Hewelcke, inne formy nazwiska: Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke (ur. 28 stycznia 1611 w Gdańsku, zm. 28 stycznia 1687 tamże) – gdański astronom, matematyk i konstruktor instrumentów naukowych.

    Dodano: 31.01.2011. 00:11  


    Najnowsze