• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kosmiczne diamenty w Muzeum w Koszalinie

    21.06.2010. 00:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wielbiciele tajemnic kosmosu powinni odwiedzić Muzeum w Koszalinie. Do końca czerwca można tam zobaczyć ekspozycję meteorytów "Diamenty z Kosmosu". Na wystawie, organizowanej przez Instytut Mechatroniki, Nanotechnologii i Techniki Próżniowej Politechniki Koszalińskiej wraz z Muzeum, można zobaczyć m.in. meteoryty z Marsa, Księżyca, fragmenty komety, Pallasyty, okazy spadku Sikhote-Alin.

    Prezentowane okazy to materiał ze spadków meteorytów znalezionych na całym świecie od Gór Sikhote-Alin na wschodzie Syberii po Argentynę. Uważni mogą dojrzeć w meteorytach diamenty rodem z kosmosu.

    "Największym okazem jest meteoryt Campo Del Cielo (Niebiańskie Pole) ważący 64 kg. Każdy ze zwiedzających może go dotknąć!" - mówi PAP Tomasz Jakubowski z Instytutu Mechatroniki, Nanotechnologii i Techniki Próżniowej PK.

    Dodaje, że eksponaty pochodzą z jego zbiorów oraz ze zbiorów prof. Stanisława Mitury.

    Jakubowski zaczął zbierać meteoryty niemal 9 lat temu - na studiach geologicznych. Teraz pracuje nad doktoratem w Instytucie Mechatroniki, Nanotechnologii i Techniki Próżniowej Politechniki Koszalińskiej, gdzie zajmuje się badaniami węgla w meteorytach i przy okazji, zawartymi w nich diamentami (odmiana alotropowa węgla).

    Jak wyjaśnia doktorant, meteoryty pochodzą głównie z Pasa Planetoid, który znajduje się pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. Mogą pochodzić również z Marsa oraz Księżyca (Meteoryty Planetarne - grupa Achondrytów). Te pierwsze pochodzą z małych planetek zwanych Planetoidami (stad nazwa Pas Planetoid). Powstały w tym samym czasie kiedy formował się Układ Słoneczny czyli 4,5 mld lat temu.

    Część z meteorytów zawiera diamenty. "Znane są trzy typy meteorytów, w których zostały odnalezione diamenty: chondryty węgliste mają najmniejsze diamenty; nanodiamenty często nazywane przedsłonecznymi lub presolarnymi z uwagi na ich wiek - są starsze od naszego układu planetarnego; urelity - grupa meteorytów o dosyć enigmatycznym pochodzeniu zawierająca nie tylko diamenty, ale wszystkie odmiany alotropowe węgla (grafit oraz czaoit); meteoryty żelazne - głównie Canyon Diablo zawiera diamenty powstałe, gdy meteoryt ten uderzył w Ziemię" - opisuje Jakubowski.

    Diamenty zawarte w meteorytach nie mają dużych rozmiarów - zwykle od 1 cm do 1 nm a czasem poniżej nanometra.

    Jedynie niewielka część kolekcji, wystawianej w Muzeum w Koszalinie zawiera diamenty, ale meteoryty same w sobie są ciekawe i tajemnicze. Jak mówi Jakubowski, w chondrytach węglistych występują nanodiamenty, które pochodzą z rozpadu supernowej. Z kolei diamenty z ureilitów powstały najprawdopodobniej pod wpływem wysokich ciśnień i wysokich temperatur, gdy w planetoidę uderzył inny obiekt kosmiczny.

    PAP - Nauka w Polsce, Małgorzata Nowak

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Meteoryty marsjańskie – grupa (klan) meteorytów kamiennych należących do achondrytów, które pochodzą z Marsa. Są to skały, które zostały wyrzucone w przestrzeń kosmiczną przez uderzenia planetoid lub komet, a następnie po podróży przez Układ Słoneczny trafiły na Ziemię. Według stanu na 13 kwietnia 2014 roku znane są 132 meteoryty marsjańskie. Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest skałą magmową podobną do diabazu, która powstała 1,3 mld lat temu. Inne meteoryty marsjańskie o takim składzie nazywa się nakhlitami; znanych jest 14 takich meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Meteorytyka – nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach. Jej przedmiotem jest określanie składu chemicznego i budowy fizycznej meteorytów i klasyfikowanie ich na tej podstawie. Zajmuje się również określaniem wieku meteorytów i ich pochodzeniem. W kręgu jej zainteresowań leży również badanie okoliczności upadku meteorytów na podstawie pozostawionych przez nie kraterów uderzeniowych. Jednym z głównych problemów tej nauki jest pozyskiwanie materiału do badań. Rzadko udaje się odnaleźć meteoryt tuż po upadku. Najczęściej odnajdowane są meteoryty, które spadły setki lub tysiące lat temu. Dlatego do jednego z ważniejszych zadań meteorytyki należy rozpoznawanie meteorytów i odróżnianie ich od ziemskich minerałów.

    Diamenty Macha (również znane jako dyski macha lub tańczące diamenty) – formacja stojących fal, które pojawiają się podczas naddźwiękowego przepływu spalin w silnikach odrzutowych, rakietowych i naddźwiękowych. Dyski te są widoczne podczas zapalenia zwiększonej ilości paliwa. Zjawisko to jest dobrze widoczne, gdy silnik włącza dopalacz. Nazywane są diamentami Macha na cześć fizyka, który je opisał – Ernsta Macha. Elipsa rozsiania – powierzchnia spadku deszczu meteorytów pochodzących z rozpadu większego meteoroidu w atmosferze. Obszar upadku deszczu meteorytów ma kształ elipsy. W poszczególnych wypadkach w zależności od rozmiarów pierwotnego obiektu i wysokości na której nastąpił rozpad ciała, długość osi wielkiej elipsy rozsiania może wynosić kilka, kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt kilometrów. W wypadku meteorytu Sikhote-Alin był to obszar 4 km na 12 km.

    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do grupy meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest wulkaniczną skałą, która powstała 1,2 mld lat temu. Jest jednym z ponad 16 meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Meteoryt Nakhla dał początek nazwie grupy meteorytów kamiennych nakhlity. Syderofiry – według klasyfikacji grupa meteorytów należąca do meteorytów żelazno-kamiennych. Syderofir wyglądem przypomina pallasyty, ale stop żelazowo-niklowy nadziewany jest piroksenem a nie oliwinem. Klasyfikowany jest też jako anomalny meteoryt żelazny.

    Acapulcoity (akapulczycy) – meteoryty należące do bardzo rzadko występującej grupy pierwotnych achondrytów. Nazwa pochodzi od meteorytu tego typu o wadze 1914 g., który spadł w Acapulco w prowincji Guerrero w Meksyku 11 sierpnia 1976 roku. Meteoryty tego typu są pośrednim typem meteorytów między chondrytami zwyczajnymi i achondrytami. Acapulcoity składają się z pierwotnej materii chondrytowej i bardziej urozmaiconych skał. Mają skład chemiczny chondrytów zwyczajnych i budowę achondrytową. Lodranity (Łodranity) – według klasyfikacji grupa meteorytów należąca do meteorytów żelazno-kamiennych. W swoim składzie posiadają ziarna oliwinu i piroksenu podobnie jak urelity, ale z domieszką około 20% okruchów metalu. Meteoryty tej grupy są rzadko spotykane. Nazwę tej grupie dał meteoryt, który spadł 1 października 1868 w miejscowości Lordan na terenie dzisiejszego Pakistanu.

    Shirley Bassey, właściwie Dama Shirley Veronica Bassey DBE (ur. 8 stycznia 1937 w Cardiff) – walijska piosenkarka, znana głównie z wykonania piosenek tytułowych do filmów o Jamesie Bondzie: Goldfinger (1964), Diamenty są wieczne (1971) oraz Moonraker (1979).

    Schreibersyt, niem. Schreibersit – minerał występujący w meteorytach żelaznych. Fosforek żelaza, niklu i kobaltu. Twardszy od żelaza, ale bardzo kruchy. Na oszlifowanej powierzchni meteorytu tworzy podłużne struktury o matowym połysku. Schreibersyt został po raz pierwszy zidentyfikowany w meteorycie Magura w 1847 roku przez W. Haidingera. Nazwa minerału upamiętnia badacza meteorytów Karla von Schreibersa (1775-1852), jednego z twórców pokaźnej kolekcji meteorytów w cesarsko-królewskim gabinecie mineralogicznym w Wiedniu. Schreibersyt, podobnie jak cohenit, jest minerałem silnie magnesującym.

    Denise Perrier (ur. 1935 Francja) - została wybrana na Miss World w 1953. Wystąpiła w filmie Diamenty są wieczne o przygodach Jamesa Bonda. Była jedną z jurorek konkursu Miss World 2005. Kopalnia diamentów Ekati w północnej Kanadzie. Wydobywane są tam diamenty metodą odkrywkową. Oficjalnie otwarta została 14 października 1998 roku, jej wydajność to około jednego karata diamentów z tony surowca. Do wywożenia materiału z terenów odkrywkowych używanych jest 13 specjalnych ciężarówek wyprodukowanych przez firmę Caterpillar, ciężarówka nazywana jest "The Cat". Do załadunku ciężarówek służą dwie 700 tonowe koparki Demag. Niedawno rozpoczęto wydobycie za pomocą nowej technologii. Dalsze wydobywanie tradycyjną metodą powoli przestaje być opłacalne. Nowa metoda polega na wykopaniu tunelu z powierzchni na sam spód kimberlitowego komina, w którym znajdują się diamenty. Komin ten jest w kształcie leja, górna część tego leja (nazywana Lisią Jamą) zawierająca kimberlit, została w większości wykopana tradycyjnymi metodami – za pomocą sprzętu ciężkiego. W tunelu tym poprowadzony został taśmociąg transportujący kimberlit do hangarów, w których diamenty oddzielane są od skał.

    Meteoryty HED – grupa (klan) meteorytów kamiennych należących do achondrytów, do której zaliczają się howardyty, eukryty i diogenity. Skrót HED pochodzi właśnie od ich nazw. Są one bardzo pospolite, ok. 3/4 achondrytów należy do meteorytów HED. Skały te zostały zidentyfikowane jako fragmenty planetoidy (4) Westa, wyrzucone przez impakty. Allan Hills 84001 (ALH 84001) – meteoryt znaleziony w polu lodowym Allan Hills na Ziemi Wiktorii, około 150 km od stacji McMurdo – głównej placówki naukowej antarktycznego kontynentu, 27 grudnia 1984 przez zespół poszukiwaczy meteorytów w ramach projektu ANSMET. W dniu odkrycia Roberta Score była w siedmioosobowym zespole poszukiwaczy meteorytów. Podobnie jak alpiniści, zespoły badaczy-polarników traktują każde znalezisko jako wynik pracy całej grupy, lecz w tym przypadku sławę zyskała tylko jedna kobieta. Tak jak inne meteoryty grupy SNC (szergotyt, nakhlit, chassignit), ALH 84001 uważany jest za pochodzący z Marsa. W momencie odkrycia masa ALH 84001 wynosiła 1,93 kg.

    Meteoryt żelazno-kamienny – jeden z trzech podstawowych typów meteorytów. Meteoryty żelazno-kamienne dzielimy jeszcze na mezosyderyty i pallasyty. Są zbudowane z metalicznego żelaza oraz minerałów krzemianowych. Shergottyt – typ meteorytu kamiennego należącego do achondrytów. Jest skałą magmową. Nazwa tej grupy meteorytów pochodzi od meteorytu Shergotty, który spadł 25 sierpnia 1865 roku w miejscowości Shergotty w Indiach. Shergottyty wchodzą w skład podgrupy achondrytów nazywanej też SNC, do której zaliczają się jeszcze nakhlity i chassignity. Badania meteorytów zaliczanych do Shergottytów wykazały, że pochodzą one z powierzchni Marsa i powstały ze skał bazaltowych przeobrażonych pod wpływem uderzenia.

    Dodano: 21.06.2010. 00:17  


    Najnowsze