• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kronika potężnej burzy na Saturnie na zdjęciach z sondy Cassini

    24.11.2011. 18:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Choć i na Ziemi gwałtowne burze mogą od czasu do czasu siać spustoszenie, to jednak nasz glob nie doświadcza tego co Saturn - przez planetę przetoczyło się pasmo burz trwające 200 dni. Największy od ponad 20 lat, rekordowy sezon burzowy został uchwycony na zdjęciach i filmach animowanych przez sondę Cassini w czasie misji Cassini-Huygens, która odkrywa tajemnice znanej planety opasanej pierścieniami.

    Zdjęcia i animacje o jaskrawych kolorach zawierają zapis narodzin burzy, rozciągającej się na około 15.000 kilometrów z północy na południe. Oprócz wykonania początkowych zdjęć, sonda Cassini wykryła również aktywność elektryczną burzy dzięki wykorzystaniu instrumentu odbierającego fale radiowe i plazmowe. Na podstawie tych informacji naukowcy z Europy i USA odkryli, że aktywność elektryczna była burzą konwekcyjną. Choć faza konwekcyjna osiągnęła kulminację w czerwcu tego roku, atmosfera planety nadal jest przepełniona niestabilnymi chmurami.

    Ostatnia burza takich rozmiarów nawiedziła Saturn w 1903 r. i trwała wówczas 150 dni.

    "Burza na Saturnie bardziej przypomina wulkan niż ziemski system pogodowy" - wyjaśnia Andrew Ingersoll z Kalifornijskiego Instytutu Technologii w USA, członek zespołu ds. obrazowania sondy Cassini. "Zanim burza wybuchnie, narasta przez wiele lat ciśnienie. Zagadka polega na tym, że nie ma skały, które mogłaby się oprzeć temu ciśnieniu i opóźnić erupcję o tak wiele lat."

    Setki zdjęć burzy wykonanych przez sondę Cassini zostanie posegregowanych w ramach misji "Obserwacja burzy na Saturnie" zespołu ds. obrazowania. Zdjęcia są wykorzystywane do oceny burzy obok innych zaplanowanych obserwacji Saturna lub jego pierścieni i księżyców.

    Naukowcy mogą ustalić na podstawie tych najnowszych zdjęć subtelne zmiany na planecie, które poprzedziły tworzenie się burzy i rzucić nowe światło na jej rozwój. Zdjęcia i animacje dostarczają również informacji na temat prędkości wiatru i wysokości, na jakich zachodzą zmiany - jak donoszą naukowcy.

    Burza po raz pierwszy pojawiła się około 35° szerokości północnej Saturna, by całkowicie ogarnąć planetę, rozciągając się na obszarze 5 mld kilometrów kwadratowych.

    "Ta nowa burza jest całkowicie odmiennym typem bestii w porównaniu do tego, co dotychczas obserwowaliśmy na Saturnie za pośrednictwem sondy Cassini" - mówi Kunio Sayanagi z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, USA, również członek zespołu ds. obrazowania. "Fakt, że takie wybuchy są epizodyczne i występują na Saturnie mniej więcej co 20 - 30 lat mówi nam coś o głębokim wnętrzu planety, tylko nie odkryliśmy jeszcze, co to jest."

    Więcej nowych i ekscytujących wiadomości może do nas dotrzeć z tego rejonu w przyszłości. Naukowcy zamierzają pracować nad tą kampanią przez kolejne sześć lat. Kierownik zespołu ds. obrazowania sondy Cassini, Carolyn Porco, naukowiec z Space Science Institute w USA powiedziała: "Siedem lat korzystania z takich możliwości już sprawiły, że sonda Cassini jest jedną z najwydajniejszych naukowo misji planetarnych kiedykolwiek wyniesionych w kosmos."

    Wspólnie w ramach misji Cassini-Huygens pracują Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA), Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) i Włoska Agencja Kosmiczna (ASI).

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    S/2004 S 6 – tymczasowe oznaczenie przypuszczalnego księżyca Saturna. Na zdjęciach zrobionych z sondy Cassini w październiku 2004 r. zaobserwowano zagęszczenie materii, bardzo blisko pierścienia F Saturna. Naukowcy podejrzewają, że w jego centrum znajdował się niewielki księżyc, choć mogła to być jedynie chmura pyłu. Cassini-Huygens – misja bezzałogowej sondy kosmicznej przeznaczonej do wykonania badań Saturna, jego pierścieni, księżyców i magnetosfery. Jest ona wspólnym przedsięwzięciem trzech agencji kosmicznych: amerykańskiej NASA, europejskiej ESA i włoskiej ASI. Sonda została wystrzelona w październiku 1997 roku. W lipcu 2004 Cassini stał się pierwszym sztucznym satelitą Saturna, a odłączony od sondy próbnik Huygens w styczniu 2005 wylądował na powierzchni Tytana. S/2004 S 4 – tymczasowe oznaczenie przypuszczalnego księżyca Saturna, zaobserwowanego na zdjęciach zrobionych przez sondę Cassini.

    S/2004 S 3 – tymczasowe oznaczenie przypuszczalnego księżyca Saturna, zaobserwowanego na zdjęciach zrobionych przez sondę Cassini. S/2009 S 1 – mały księżyc Saturna, zaobserwowany na zdjęciach zrobionych przez sondę Cassini w 2009 roku, krążący w zewnętrznej części pierścienia B. Nie jest ciałem dostatecznie dużym, aby jego przyciąganie otworzyło przerwę w pierścieniu.

    Labtayt Sulci – system głębokich pęknięć na powierzchni Enceladusaksiężyca Saturna. Labtayt Sulci po raz pierwszy została zaobserwowana w niskiej rozdzielczości, na zdjęciach wykonanych przez sondę Voyager 1. Bardziej szczegółowe obserwacje wykonano w lutym 2005 roku w trakcie przelotu sondy Cassini obok Enceladusa. Labtayt Sulci znajduje się na 27,69° szerokości południowej oraz 286,08° długości geograficznej zachodniej. Bruzda ta ma około 162 km długości, 4 km szerokości i 1 km głębokości. Methone (Saturn XXXII) – mały księżyc krążący wokół Saturna, odkryty wraz z Pallene na zdjęciach przesłanych przez sondę Cassini latem 2004 roku. Odkrycia dokonał zespół astronomów (S. Charnoz, A Brahic) pod przewodnictwem C.C. Porco.

    Hipotetyczny układ pierścieni planetarnych wokół księżyca Saturna, Rei, którego istnienie miało tłumaczyć występowanie symetrycznego obszaru obniżonej ilości elektronów, wykrytego przez sondę kosmiczną Cassini podczas jej przelotu w pobliżu Rei w 2005 roku. Gdyby istnienie tego systemu pierścieni zostało potwierdzone, Rea byłaby pierwszym księżycem, wokół którego odkryto ich występowanie. Aegaeon (Ajgajon) – niewielki księżyc Saturna, zaobserwowany na zdjęciach zrobionych przez sondę Cassini w 2008 roku. Jego nazwa pochodzi od Ajgajona, jednego z hekatonchejrów w mitologii greckiej. Przed nadaniem nazwy księżyc ten posiadał oznaczenie tymczasowe S/2008 S 1.

    Polideukes (Saturn XXXIV) – księżyc Saturna, odkryty 24 października 2004 roku na zdjęciach przesłanych przez sondę Cassini. Jego nazwa pochodzi od imienia Polideukesa, który był herosem i bliźniaczym bratem Kastora w mitologii greckiej.

    Pallene (Saturn XXXIII) - księżyc Saturna, odkryty wraz z Methone na zdjęciach przesłanych przez sondę Cassini latem 2004 roku.

    Daphnis (Saturn XXXV) – jeden z małych wewnętrznych księżyców Saturna, odkryty przez sondę Cassini. Krąży w obrębie pierścienia A, w obrębie przerwy Keelera. Jingpo Lacus – czwarte co do wielkości jezioro na Tytanie, największym księżycu Saturna. Wypełniają je płynne węglowodory. Zostało odkryte na zdjęciach radarowych okolic północnego bieguna Tytana przez sondę Cassini; znajduje się w pobliżu Kraken Mare, największego zbiornika węglowodorów na Tytanie. Jego nazwa pochodzi od ziemskiego jeziora Jingpo Hu położonego w Chinach. Jest ono niemal tych samych rozmiarów co Ontario Lacus, największe jezioro południowej półkuli tego księżyca, ale ma bardziej złożoną linię brzegową i przypuszczalnie dużo większą głębokość.

    Jeziora na Tytanie – naturalne zbiorniki płynnych węglowodorów, znajdujące się na powierzchni Tytana, największego księżyca Saturna. Znajdują się one w obszarach podbiegunowych, tworzy je mieszanina metanu i etanu. Ich istnienie było podejrzewane już po obserwacjach sond Voyager, które stwierdziły istnienie gęstej atmosfery, zawierającej duże ilości prostych węglowodorów. Potwierdzenie przyniosły badania misji Cassini-Huygens. Orbitarium – dział Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu. Otwarte w 2005 roku, mieści się w jednej z sal Planetarium, tematycznie jest związane z misją sondy Cassini-Huygens.

    Kraken Mare – największe znane jezioro na Tytanie, wypełnione płynnymi węglowodorami, które zostało odkryte w 2007 roku na jednym z księżyców Saturna – Tytanie, przez sondę Cassini i nazwane w rok później imieniem Krakena, legendarnego morskiego potwora. Jego współrzędne to 68°N 310°W. Obecnie nie są dostępne pełne mapy radarowe Kraken Mare, jednak jego powierzchnia jest szacowana na podobną do ziemskiego Morza Kaspijskiego. (7817) Zibiturtle - planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 237 dni w średniej odległości 2,78 j.a. Została odkryta 14 września 1988 roku w obserwatorium Cerro Tololo przez Schelte Busa. Nazwa planetoidy pochodzi od Elizabeth „Zibi” Turtle (ur. 1967), naukowca zajmującego się na badaniami planetarnymi przy Johns Hopkins Applied Physics Laboratory w ramach misji Galileo i Cassini. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (7817) 1988 RH10.

    Dodano: 24.11.2011. 18:17  


    Najnowsze