• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lipiec miesiącem rojów meteorów

    05.07.2010. 02:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W lipcu aktywność wykazuje kilkanaście rojów meteorów, przez co noce z nawet dwudziestoma "spadającymi gwiazdami" na godzinę nie należą do rzadkości - informuje dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. Jak mówi astronom, laikom z meteorami najczęściej kojarzy się sierpień, kiedy to maksimum swojej aktywności osiąga znany i widowiskowy rój Perseidów. Mało kto wie, że także doskonałym czasem do obserwacji "spadających gwiazd" jest lipiec. Dzieje się tak za sprawą wyjątkowo dużej liczby rojów meteorów aktywnych w tym miesiącu.

    "Ich opis wypada zacząć w zasadzie od wspomnianych już Perseidów. Pierwsze meteory z tego roju możemy już obserwować w połowie lipca. Na początku aktywność jest niewielka (1-2 zjawiska na godzinę), lecz pod koniec miesiąca sięga nawet ponad 10 meteorów na godzinę. W tym roku bardzo dobre warunki do obserwacji wystąpią na samym początku aktywności roju, a jest to związane z nowiem Księżyca, który wypada 11 lipca" - wyjaśnia.

    Drugim, pod względem aktywności lipcowym rojem są Delta Aquarydy S. Dla obserwatorów znajdujących się w okolicach równika, są one wyraźnie aktywniejsze niż lipcowe Perseidy. W Polsce ich radiant (czyli miejsce na sferze niebieskiej, z którego zdają się wybiegać ich meteory) znajduje się w konstelacji Wodnika, przez co nie wznosi się nigdy wyraźnie powyżej 20 stopni nad horyzontem. To powoduje, że w naszym kraju w maksimum aktywności roju, które wypada 28 lipca, możemy obserwować co najwyżej 5-6 meteorów na godzinę.

    "Delta Aquarydy S mają kilka swoich bliższych lub dalszych kuzynów, które astronomowie nazywają Delta Aquarydami N, Jota Aquarydami N i Jota Aquarydami S. Każdy z tych rojów z osobna jest dość słaby, dając maksymalnie około 2-3 meteorów na godzinę. Dołożenie ich aktywności do Delta Aquarydów S sprawia, że w sprzyjających warunkach z kompleksu radiantów w Wodniku możemy zaobserwować nawet ponad 10 meteorów na godzinę" - tłumaczy Olech.

    Dodaje, że w pobliżu Wodnika znajduje się gwiazdozbiór Koziorożca, a w nim radiant kolejnego lipcowego roju - Alfa Capricornidów. "Aktywne są one w zasadzie przez cały lipiec i pierwszą połowę sierpnia, a ich maksimum występuje 30 lipca. Jest to bardzo efektowny rój meteorów, bowiem jego zjawiska są bardzo wolne i często bardzo jasne" - podkreśla astronom.

    Poniżej Wodnika znajduje się gwiazdozbiór Ryby Południowej. Jest on słabo znany w Polsce, bo świeci u nas tylko w wakacje i to nisko, tuż nad południowym horyzontem. W tej konstelacji znajduje się jednak radiant kolejnego roju meteorów - Piscis Austrinidów. Nie jest to aktywny rój, ale jest w stanie dorzucić do zbiorczej aktywności około jedno zjawisko na kilka godzin obserwacji.

    Niestety w obserwacjach całego kompleksu rojów meteorów wylatujących z gwiazdozbiorów Koziorożca, Wodnika i Ryby Południowej będzie przeszkadzał Księżyc. W tym roku pełnia wypada 26 lipca i pokrywa się ona prawie dokładnie z maksymalną aktywnością tych rojów.

    Przez cały lipiec aktywne są Alfa Cygnidy. "To bardzo ciekawy i mało zbadany rój, który zyskał zainteresowanie obserwatorów dzięki pracy miłośników astronomii zrzeszonych w Pracowni Komet i Meteorów (PKiM), którzy pod koniec lat 90-tych XX wieku pokazali, że rój ten jest nadal aktywny i wart obserwacji. W samym maksimum, które występuje w okolicy 16-18 lipca, rój potrafi dać około 3 meteorów na godzinę. W tym roku warunki do jego obserwacji są dość dobre" - wyjaśnia astronom.

    Innym rojem widocznym w lipcu są bardzo słabo zbadane Pegazydy. Co prawda, ostatnio International Meteor Organization (IMO) wykreśliło go z listy aktywnych rojów, ale jeszcze kilka-kilkanaście lat temu rój ten pokazywał nawet małe wybuchy aktywności. Może więc znowu wróci do łask. Jego meteory możemy obserwować od 7 do 13 lipca z maksimum, które występuje 9 lipca. W tym roku warunki zachęcają do obserwacji. Z naukowego punktu widzenia na pewno warto sprawdzić, czy rój ten wygasł zupełnie, czy jest to tylko etap przejściowy.

    Do listy znanych i opisanych powyżej rojów warto dodać jeszcze trzy inne strumienie, które czekają na lepsze poznanie i do dzisiaj naukowcy nie są pewni co do ich istnienia. Są to Delphinidy (aktywne od około 10 lipca do połowy sierpnia), Omikron Draconidy (aktywne przez większą część lipca) oraz teleskopowe Alfa Lirydy (aktywne w okolicach 10 lipca).

    "Aktywność meteorowa naszego nieba nie kończy się na regularnych rojach. Każdej nocy mamy bowiem do czynienia z meteorami sporadycznymi, które w zależności od pory dnia i roku mogą dawać od 5 do 20 meteorów na godzinę" - podkreśla Arkadiusz Olech.

    "W drugiej połowie miesiąca i nad ranem, możemy spotkać się z sumaryczną aktywnością nawet ponad 20 meteorów na godzinę. Warto w lipcu spoglądać w niebo, tym bardziej, że obserwacje meteorów należą do najprostszych do wykonania obserwacji astronomicznych, a przeprowadzone starannie mogą mieć wartość naukową. Wszystkich chętnych do poszerzenia swojej wiedzy o meteorach odsyłamy do strony Pracowni Komet i Meteorów - http://www.pkim.org" - zachęca astronom. AOL

    PAP - Nauka w Polsce

    krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Lipcowe Pegazydy (JPE) – stosunkowo młody rój meteorów aktywny od 7 do 13 lipca, choć aktywność roju może być dłuższa. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Pegaza. Maksimum roju przypada na 9 lipca, jego aktywność jest średnia, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość w armosferze meteorów z roju jest bardzo szybka i wynosi 70 km/s. Lipcowe Pegazydy są rojem związanym prawdopodobnie z kometą C/1979 Y1 (Bradfield). Południowe delta Akwarydy, (Południowe δ Akwarydy, SDA) – rój meteorów aktywny od 12 lipca do 19 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika 4° na zachód od gwiazdy δ Wodnika. Maksimum roju przypada na 28 lipca, jego aktywność jest wysoka, a obfitość roju wynosi 20 meteorów/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 41 km/s. Południowe delta Akwarydy są rojem związanym z grupą komet muskających Słońce należących do rodziny Krachta lub Machholza. alfa Cygnidy (ACG) – rój meteorów aktywny od 11 do 30 lipca. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Łabędzia. Maksimum roju przypada na 18 lipca, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 2 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest średnia (37 km/s).

    Północne delta Akwarydy (NDA) – rój meteorów aktywny od 15 lipca do 25 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika. Maksimum roju przypada na 8 sierpnia, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 4 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest średnia (42 km/s). sigma Kaprikornidy (SCP) – coroczny rój meteorów aktywny od 15 lipca do 11 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Koziorożca. Maksimum roju przypada na 20 lipca, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 5 meteorów/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju to 30 km/s.

    tau Akwarydy (TAQ) – rój meteorów aktywny od 19 czerwca do 5 lipca. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika. Maksimum roju przypada na 28 czerwca, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 7 meteorów/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju to 63 km/s. Piscis Austrinidy (PAU) – rój meteorów aktywny od 15 lipca do 10 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Ryby Południowej. Maksimum roju przypada na 28 lipca, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 5 meteory/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 35 km/s.

    Południowe jota Akwarydy (Południowe ι Akwarydy, SIA) – rój meteorów aktywny od 25 lipca do 15 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika, w pobliżu gwiazdy ι Wodnika. Maksimum roju przypada na 4 sierpnia, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 2 meteory/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 34 km/s. epsilon Geminidy (ε Geminidy, EGE) – rój meteorów aktywny od 14 do 27 października. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Bliźniąt. Maksimum roju przypada na 18 października, jego aktywność jest średnia, a obfitość roju wynosi 2 meteory na godzinę. Prędkość meteorów z roju jest wysoka i wynosi 70 km/s. Zmienna aktywność roju powodowała, że rój ten bywał pomijany w obserwacjach i badaniach. Stosunkowa duża zmienność położenia radiantu roju wskazuje, że jest to stosunkowo młody strumień.

    Coma Berenicydy (CBE) – rój meteorów aktywny od 12 grudnia do 23 stycznia. W okresie występowania jego radiant przesuwa się przez gwiazdozbiory Lew i Warkocz Bereniki. Maksimum roju przypada na 30 grudnia, jego aktywność jest określana jako średnia a obfitość roju wynosi 5 meteorów/h. Prędkość w atmosferze meteorów z roju jest bardzo szybka i wynosi 65 km/s. Ponieważ aktywność Coma Berenicyd pokrywa się z wysoką aktywnością rojów Geminidy i Kwadrantydy jest to rój słabo zbadany. Ciało macierzyste, z którego powstały Coma Berenicydy, nie jest znane.

    Wrześniowe Perseidy (SPE) – rój meteorów aktywny od 5 do 17 września. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Perseusza. Maksimum roju przypada na 9 września. Jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 5 meteorów/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest bardzo duża (64 km/s).

    Lipcowe Fenicydy (PHE) – coroczny rój meteorów pojawiający się od 10 lipca do 16 lipca. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Feniksa. Maksimum roju przypada na 13 lipca, a jego aktywność jest zmienna. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju to 47 km/s. kappa Akwarydy (KAQ) – rój meteorów aktywny od 8 do 30 września. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika. Maksimum roju przypada na 20 września, jego aktywność jest określana jako niska, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość w atmosferze meteorów tego roju jest bardzo wolna (16 km/s).

    Północne jota Akwarydy (Północne ι Akwarydy, NIA) – rój meteorów aktywny od 11 do 31 sierpnia. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika, w pobliżu gwiazdy ι Wodnika. Maksimum roju przypada na 20 sierpnia, jego aktywność jest określana jako średnia, a obfitość roju wynosi 3 meteory/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 31 km/s.

    Dodano: 05.07.2010. 02:17  


    Najnowsze