• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Marecki: Nobel z fizyki przyznany odważnie za młode odkrycie

    04.10.2011. 22:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Komisja Noblowska podjęła odważną decyzję, przyznając nagrodę z fizyki za przełomowe, ale dość młode odkrycie, dotyczące przyspieszającej ekspansji Wszechświata - powiedział PAP ekspert od astronomii pozagalaktycznej, dr hab. Andrzej Marecki. 


    Laureatami tegorocznej Nagrody Nobla z fizyki zostali Amerykanin Saul Perlmutter oraz Brian P. Schmidt z Australii i Adam G. Riess z USA.

    "To bardzo odważna decyzja, że zdecydowano się na przyznanie nagrody tak młodym ludziom za tak niedawne odkrycie" - skomentował decyzję Komitetu Noblowskiego dr hab. Andrzej Marecki z Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Dodał, że zwykle na Nagrodę Nobla trzeba czekać całe swoje naukowe życie.

    "Zasługą grupy Perlmuttera jest opracowanie metody wyznaczania bardzo ogromnych odległość we Wszechświecie w oparciu o zachowanie się supernowych i przy użyciu tej metody, stwierdzenia że ekspansja Wszechświata przyspiesza" - powiedział PAP dr hab. Andrzej Marecki.

    Astronom wyjaśnił, że o ekspansji Wszechświata wiadomo od czasu Edwina Hubble'a, a więc od lat 20. ub. wieku. Jednak aż do przełomu XX i XXI wieku sądzono, że ta ekspansja powinna spowalniać - naukowcom wydawało się, że rozszerzanie się Wszechświata powinno się kiedyś skończyć, a nawet uważano, że kiedyś Wszechświat znowu zacznie się zagęszczać.

    "Tymczasem grupa Perlmuttera odkryła, że ekspansja Wszechświata przyspiesza. To odkryto metodą supernowych" - powiedział Marecki i wyjaśnił, że wyznaczanie ogromnych odległości we Wszechświecie było dużym problemem w kosmologii i astronomii.

    Naukowiec z UMK wyjaśnił, że pewien rodzaj gwiazd - supernowe - kończy swoje życie eksplodując. Podczas takiego wybuchu supernowe emitują pewną stałą wartość energii. Obserwując błyski wybuchających supernowych naukowcy są w stanie obliczyć odległość do tych gwiazd i wyznaczać bardzo wielkie odległości we Wszechświecie.

    Problem był jednak w tym, że wybuchy supernowych obserwowane były wtedy przez uczonych na tyle rzadko, że obliczenia ich odległości tych wydarzeń dotyczyły przypadkowych punktów we Wszechświecie.

    Nobliści opracowali metodę masowego szukania supernowych w wielu galaktykach i dzięki temu mogli wyznaczać odległości do wielu miejsc we Wszechświecie.

    "Metoda masowego odkrywania supernowych Perlmuttera i współpracowników pozwoliła tak zagęścić siatkę pomiarów i zwiększyć liczbę danych tak, że można było w sposób pewny potwierdzić przyspieszającą ekspansję Wszechświata" - powiedział Marecki.

    "Nobliści unowocześnili technikę obserwacji galaktyk w taki sposób, że supernowe można było obserwować masowo, zrobić z tego przemysł. To jest postęp, wielki przełom technologiczny" - zaznaczył ekspert z UMK.

    Na skutek odkryć tegorocznych noblistów ustalono, że musi istnieć dodatkowa siła - nazwano ją ciemną energią - która powoduje ekspansję Wszechświata. "Uczciwie należy powiedzieć, że nie wiemy, czym jest ciemna energia. Wiemy tylko, że jest i to ona powoduje napędzanie się Wszechświata" - powiedział dr. hab. Marecki. 

    PAP - Nauka w Polsce

    lt/ tot/ jra/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wielkie Odbicie (z ang. Big Bounce) – teoretyczny model cyklicznego powstawania i zapadania się Wszechświata. W modelu tym ekspansja i kurczenie się Wszechświata przybiera formę oscylacji, w których Wielki Wybuch interpretowany jest jako odbicie będące wynikiem upadku poprzedniego wszechświata. Kwintesencja – hipotetyczna forma ciemnej energii, postulowanej jako czynnik wyjaśniający obserwowane przyspieszanie ekspansji Wszechświata. Statyczny model Wszechświata — model kosmologiczny, według którego Wszechświat miałby trwać w stałym, niezmienionym stanie tj. miałby nie podlegać ekspansji.

    Wielki Kolaps (inne nazwy: Wielka Zapaść, Wielki Kres i Wielki Krach, Wielki Skurcz, z ang. Big Crunch) – jedna z hipotez kosmologicznych opisujących koniec istnienia Wszechświata. Zakłada on, że proces rozszerzania Wszechświata nie będzie przebiegać wiecznie. W pewnym momencie, pod wpływem grawitacji jego rozszerzanie się ustanie i rozpocznie się proces do niego odwrotny – "kurczenie się Wszechświata". Przebieg kurczenia się Wszechświata, zgodnie z hipotezą Wielkiego Kolapsu, podzielić będzie można na etapy: Zasada kopernikańska – zasada filozoficzna, według której położenie Ziemi we wszechświecie nie jest w żaden sposób uprzywilejowane. Nazwa pochodzi od nazwiska Mikołaja Kopernika, który zapostulował odejście od geocentrycznego modelu Wszechświata i zastąpienie go takim, w którym Ziemia jest tylko jednym z ciał krążących wokół Słońca (przyjął jednak, że to Słońce stanowi centrum Wszechświata).

    Bariogeneza – hipotetyczny proces zachodzący we wczesnym wszechświecie (krótko po Wielkim Wybuchu), w wyniku którego powstały główne składniki materii nukleony, czyli protony i neutrony. Podstawowym problemem, który usiłują wyjaśnić hipotezy dotyczące procesu bariogenezy, jest obserwowana we wszechświecie nierównowaga pomiędzy liczbą cząstek materii a antymaterii. Naturalną hipotezą jest, że powstający wszechświat powinien zawierać równą liczbę cząstek i antycząstek. Pojawia się zatem problem utworzenia z początkowo symetrycznego stanu wszechświata, obserwowanego obecnie stanu asymetrii pomiędzy materią i antymaterią. Widzialny (obserwowalny) Wszechświat – obszar Wszechświata, wraz ze znajdującą się w nim materią, który jest możliwy do zaobserwowania z Ziemi na chwilę obecną. Widzialny Wszechświat jest ograniczony z uwagi na fakt, iż światło lub inne sygnały są w stanie dotrzeć do ziemskiego obserwatora z okresu nie wcześniejszego od początku Wielkiego Wybuchu.

    Ciemna energia – w kosmologii jest hipotetyczną formą energii, która wypełnia całą przestrzeń i wywiera na nią ujemne ciśnienie, wywołując rozszerzanie się Wszechświata. Jest to jedno z pojęć wprowadzonych w celu wyjaśnienia przyspieszania ekspansji kosmosu oraz problemu brakującej masy we Wszechświecie. Wyniki badań opublikowane w 2011 wydają się potwierdzać istnienie ciemnej energii. Kosmologia obserwacyjna jest działem astronomii, a dokładnie astrofizyki. Zajmuje się badaniem Wszechświata, jego kształtu i ewolucji (do największej możliwej skali, po horyzont cząstek). Kosmologia obserwacyjna bazuje na kosmologii teoretycznej, tworzącej formalizmy matematyczne w postaci matematycznych modeli Wszechświata.

    Kosmologia teoretyczna zajmuje się badaniem struktury i ewolucji Wszechświata jako systemu, konstruując teorie i porównując ich przewidywania z obserwacjami, stanowiąc naturalne uzupełnienie kosmologii obserwacyjnej. W szczególności, przedmiotem badań kosmologii teoretycznej są statystyczne przewidywania dotyczące struktury Wszechświata, w tym modelowanie rozwoju pierwotnych zaburzeń, prowadzących do powstania galaktyk, a także modelowanie najwcześniejszych etapów ewolucji Wszechświata (teoria inflacji, teorie ciemnej energii i kosmologia strunowa (tj. kosmologia oparta o teorię strun).

    Model Lambda-CDM (Λ-CDM, ang. Lambda-cold dark matter) – jeden z najpowszechniej uznawanych modeli kosmologicznych. Jego nazwa pochodzi od dwóch głównych składników Wszechświata: stałej kosmologicznej (oznaczanej przez Λ) i zimnej ciemnej materii. Model ten wyjaśnia mikrofalowe promieniowanie tła (CMB), obserwowaną strukturę wielkoskalową oraz przyspieszanie ekspansji Wszechświata.

    Wielkie Rozdarcie (ang. Big Rip) – koncepcja kosmologiczna sformułowana przez Roberta Caldwella z uniwersytetu Dartmouth College próbująca wyjaśnić jak będzie wyglądał koniec Wszechświata. Teoria ta zakłada, że skoro siła powodująca rozszerzanie Wszechświata jest coraz większa, wszystko zostanie ostatecznie rozerwane, począwszy od galaktyk, a skończywszy na atomach. Wielki Projekt (ang. The Grand Design) – książka popularnonaukowa autorstwa Stephena Hawkinga i Leonarda Mlodinowa. Jest to druga ich wspólna książka po Jeszcze krótszej historii czasu. Autorzy wskazują, że być może nie uda się stworzyć teorii unifikującej oddziaływania podstawowe i przedstawiają historię rozwoju wiedzy o wszechświecie oraz M-teorię. Wywołała sensację z powodu stwierdzenia, iż przywoływanie boga nie jest konieczne, by wyjaśnić pochodzenie wszechświata, a Wielki Wybuch jest efektem wyłącznie praw fizyki. Odpowiadając na krytykę wywołaną tym stwierdzeniem Hawking powiedział: „Nie da się udowodnić, że boga nie ma, ale nauka uczyniła go niepotrzebnym”.

    Teoria Wielkiej Kraksy – jedna z teorii powstania Wszechświata. Zakłada, że swą dzisiejszą postać Wszechświat zawdzięcza zderzeniu tzw. brany, na której się znajduje, z inną braną i zamianie energii zderzenia na materię. Zasada Macha mówi, że cała materia we Wszechświecie jest ze sobą ściśle powiązana, a masa ciała nie jest jego wewnętrzną cechą, ale skutkiem oddziaływania pozostałej materii Wszechświata.

    Dodano: 04.10.2011. 22:47  


    Najnowsze