• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Na ile dostępna jest Wenus?

    11.10.2010. 17:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ostatnie informacje, jakie dotarły z misji Venus Express Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) ujawniają, że atmosfera wysoko nad biegunami Gwiazdy Porannej jest o 60% cieńsza niż się spodziewano. Serie niskich przelotów pozwoliły na przejście sondy bezpośrednio przez wyżyny trującej atmosfery planety. W ramach doświadczenia, bezprecedensowego w przypadku Wenus, pozyskano dotychczas 10 pomiarów.

    Kampania rozpoczęła się w lipcu 2008 r. i jak do tej pory objęła niskie przeloty w sierpniu 2008 r., październiku 2009 r. oraz lutym i kwietniu 2010 r. Mają one przynieść kluczowe informacje na temat gęstości atmosfery Wenus, która rozciąga się od powierzchni do wysokości około 250 kilometrów.

    Sonda okrąża aktualnie Wenus po bardzo eliptycznej, dobowej orbicie, zbliżając się na wysokość 250 km od powierzchni planety, by następnie wznieść się z powrotem na odległość 66.000 km. Na odległej części orbity sonda Venus Express znajduje się pod wpływem ciążenia Słońca, które zbacza ją nieco z kursu. Korekty kursu są konieczne mniej więcej co 45 dni i wówczas odpalane są silniki, aby zapewnić wyrównanie. Paliwo niezbędne do korygowania kursu wyczerpie się w 2015 r.

    Wiarygodne dane na temat gęstości pozwolą kontrolerom misji ocenić zakres, w jakim można przenieść sondę na niższą orbitę. To pozwoliłoby zaoszczędzić cenne paliwo i wydłużyć czas trwania misji, kontynuując przygodę, która już przekroczyła początkowe oczekiwania. Jednakże, jak zauważa dr Pascal Rosenblatt z Belgijskiego Obserwatorium Królewskiego: "Niebezpieczne byłoby posyłanie sondy w głąb atmosfery zanim nie poznamy jej gęstości."

    Zespół rozważa obecnie opcje wykorzystania oporu atmosfery planety, aby umieścić sondę Venus Express na niższej orbicie. Ta zmiana mogłaby zmniejszyć o połowę czas potrzebny do okrążenia planety i stworzyłaby również możliwości dalszych pomiarów. Wprowadzenie na nową orbitę wymagałoby jednak pewnego niezwykle skomplikowanego manewru i mogłoby przekształcić spokojną relację sondy z Wenus w fatalne zauroczenie.

    "Terminarz jest nadal otwarty, ponieważ wymagane jest jeszcze zakończenie wielu badań" - mówi dr Hakan Svedhem, naukowiec z ESA, pracujący nad projektem Venus Express. "Jeżeli nasze doświadczenia pokażą, że możemy w sposób bezpieczny wykonać te manewry, to być może będziemy gotowi do obniżenia orbity na początku 2012 r."

    Niezależnie od decyzji, możliwość wykonania tych pomiarów jest już osiągnięciem samym w sobie, gdyż oprzyrządowanie statku nie zostało zaprojektowane do bezpośredniego pobierania próbek atmosfery. Gęstość obliczana jest na podstawie zmniejszenia prędkości, obserwowanej przez radiowe stacje monitorujące na Ziemi, kiedy sonda wchodzi w atmosferę i jest spowalniana przez wenusjański odpowiednik oporu powietrza.

    Rozszerzając zakres obserwacji, operatorzy Europejskiego Ośrodka Operacji Kosmicznych ESA w Darmstadt, Niemcy, ustawili również skrzydła słoneczne sondy w taki sposób, aby się przekręcały przy wchodzeniu do atmosfery. Aby wytworzyć spin, jedno ze skrzydeł jest umieszczone czołowo, podczas gdy drugie krawędziowo. W ten sposób wykazano znaczne różnice w gęstości atmosfery między stroną dzienną a nocną planety.

    Do tej pory sondzie Venus Express udało się zagłębić 75 km w atmosferę w czasie niskiego przelotu w kwietniu 2010 r., który pozwolił jej zejść na wysokość 175 km nad powierzchnię. Próbę na wysokości 165 km zaplanowano na tydzień rozpoczynający się 11 października.

    Wychodząc poza kwestie węższych orbit i wydłużenia okresu misji, te nieoczekiwane okazje do wglądu w obcy świat już zapewniły nowe, ekscytujące informacje. "Nie moglibyśmy zobaczyć tego regionu za pomocą własnych przyrządów, ponieważ atmosfera jest zbyt cienka, ale teraz bezpośrednio pobieramy jej próbki" - zauważa kierownik zespołu, dr Ingo Mueller-Wodarg z Imperial College w Londynie, Wlk. Brytania.

    Naukowcy pracujący przy misji badają obecnie powody intrygująco niskiej gęstości nad biegunami planety, która może być zjawiskiem wskazującym na nieoczekiwane procesy naturalne.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pioneer Venus 2 (inne nazwy: Pioneer Venus Multiprobe, Pioneer 13) – amerykańska bezzałogowa sonda kosmiczna. Dostarczyła do Wenus próbniki, które przeprowadziły analizę struktury i składu atmosfery planety. Wenera-D (ros. Венера-Д) – rosyjska sonda międzyplanetarna przeznaczona do badania planety Wenus. Zadaniem misji będzie badanie składu atmosfery oraz powierzchni Wenus w sposób zbliżony do amerykańskiej sondy Magellan z 1990 r., ale z użyciem dużo mocniejszego radaru, a także pierwsze lądowanie na powierzchni planety od 1985 r. Start misji był planowany wstępnie na rok 2016, jednakże później uznano, że złożoność projektu nie pozwala na przygotowanie w takim terminie i start nie odbędzie się przed 2024 r. Venus Express – pierwsza sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej wysłana w kierunku planety Wenus. Wstępne założenia misji zostały zaproponowane w 2001 roku. Od początku starano się maksymalnie skrócić czas konstrukcji oraz obniżyć koszty. Do budowy pojazdu wykorzystano zapasowe części pozostałe po projektach Mars Express oraz Rosetta. Dzięki temu całkowity koszt budowy zamknął się sumą 260 milionów dolarów, a zmontowanie pojazdu zajęło niecałe cztery lata, co stanowi obecnie rekord, spośród wszystkich misji planetarnych. Użycie części zamiennych sondy Mars Express Orbiter wymagało dokonania wielu modyfikacji, z których główne miały na celu przystosowanie orbitera do odmiennych warunków panujących na orbicie Wenus. Konieczne było pogrubienie izolacji termicznej i radiacyjnej, gdyż znajdując się dwukrotnie bliżej Słońca, Venus Express będzie narażona na czterokrotnie większe nagrzewanie się, a promieniowanie jonizujące będzie znacznie silniejsze, co zwiększy ryzyko uszkodzenia układów elektronicznych. Z drugiej strony większa ilość światła poprawi znacznie efektywność paneli słonecznych.

    Akatsuki (jap. あかつき – świt) — sonda kosmiczna wystrzelona w ramach japońskiego programu kosmicznego, która miała stać się sztucznym satelitą Wenus. Głównym zadaniem sondy było prowadzenie badań struktury i dynamiki atmosfery planety. Sonda została wystrzelona 20 maja 2010, na orbitę Wenus miała wejść 7 grudnia 2010, lecz, z powodu awarii, wejście na orbitę nie powiodło się. Sonda pozostała jednak w znacznym stopniu sprawna; JAXA planuje ponowić próbę wejścia na orbitę przy następnym zbliżeniu do planety w 2015 roku. Pioneer Venus 1 (inne nazwy: Pioneer Venus Orbiter, Pioneer 12) – amerykańska bezzałogowa sonda kosmiczna. Sztuczny satelita Wenus w latach 1978 - 1992. Wykonała pierwszą globalną radarową mapę powierzchni tej planety oraz przeprowadziła badania jej atmosfery i jonosfery.

    Sonda Magellan – bezzałogowa sonda kosmiczna amerykańskiej agencji kosmicznej NASA, stworzona do badania planety Wenus. 4 maja 1989 roku została wyniesiona na niską orbitę okołoziemską na pokładzie promu Atlantis w misji STS-30. Na trajektorię międzyplanetarną została skierowana przez dodatkowy człon napędowy na paliwo stałe. Po 15 miesiącach podróży dotarła na orbitę Wenus 10 sierpnia 1990 roku. Jej misja trwała do 1994 roku, kiedy to została skierowana w atmosferę planety, gdzie częściowo spłonęła. Przypuszcza się, że niektóre jej fragmenty mogły opaść na powierzchnię. Wenera 13 – radziecka sonda kosmiczna, która dotarła do Wenus 1 marca 1982. Lądownik sondy opadł na powierzchnię planety w punkcie o współrzędnych 7,5° szerokości południowej i 303° długości wschodniej, na wschód od wyżyny Phoebe Regio. W związku z panującą tam temperaturą 465 °C i ciśnieniem 89,5 atm lądownik nadawał tylko przez ok. 127 minut (znacznie dłużej niż planowane 32 minuty). Zebrał najwięcej informacji o Wenus ze wszystkich do tamtej pory wysłanych sond i wykonał pierwsze w historii kolorowe fotografie jej powierzchni. Moduł przelotowy sondy wszedł na orbitę heliocentryczną.

    Program Wenera (też: Wieniera, ros. Венера) – program lotów radzieckich bezzałogowych sond kosmicznych, których celem było badanie planety Wenus. Sondy programu Wenera były wysyłane od 1961 do 1983 roku i różniły się od siebie pod względem konstrukcji i zadań. Były wśród nich sondy mające badać planetę podczas bliskiego przelotu, lądowniki i orbitery. Sondom programu Wenera zawdzięczamy pierwsze bezpośrednie pomiary struktury i składu atmosfery, fotografie powierzchni planety, analizy składu gruntu oraz mapy radarowe Wenus. Wenera 9 (ros. Венера 9) – szósta udana radziecka sonda kosmiczna przeznaczona do badania Wenus. Była to pierwsza sonda nowej generacji (typ 4V-1) programu Wenera, o znacznie większej masie od poprzedników. Sonda posiadała lądownik, który przekazał pierwsze, czarno-białe zdjęcia powierzchni Wenus. Lądownik wyposażony był w aparaturę, dzięki której dokonano pierwszych analiz chemicznych gruntu Wenus. Główna część sondy (orbiter) stała się pierwszym sztucznym satelitą Wenus. Miała ona za zadanie przekazywanie na Ziemię sygnałów z lądownika oraz wykonywanie fotografii i innych pomiarów atmosfery planety.

    Mariner 10 (pol. „Żeglarz 10”) – ostatnia bezzałogowa sonda kosmiczna z programu Mariner wystrzelona 3 listopada 1973 roku przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Została wysłana około 2 lata po tym jak Mariner 9 dotarł do Marsa. Głównym celem misji były badania atmosfery (jeśli taka istnieje), powierzchni oraz charakterystyki fizycznej Merkurego. Cel poboczny to wykonanie podobnych badań podczas przelotu w pobliżu Wenus. To pierwszy pojazd zbudowany przez człowieka, który dotarł do Merkurego. Kolejny – sonda MESSENGER – zbliżył się do planety dopiero po 33 latach od misji Marinera 10.

    RAMZES – sonda badawcza zaprojektowana w Zakładzie Badań Rakietowych i Satelitarnych w Krakowie. Sonda miała stanowić ładunek użyteczny rakiet badawczych Meteor 2. Sonda zwierała termistor służący do pomiaru temperatury atmosfery podczas opadania sondy na spadochronie po opuszczeniu rakiety. Do przekazywania wyników pomiarów na ziemię służył nadajnik odzewowy, współpracujący z naziemną stacją radiolokacyjno-telemetryczną "Meteor" produkcji radzieckiej. Sygnał nadajnika sondy służył również do określenia jej położenia w przestrzeni. Dzięki temu podczas opadania sondy na spadochronie można było zmierzyć siłę i kierunek wiatru na różnych wysokościach. Nazwa RAMZES pochodzi od słów Rakietowy Meteorologiczny Zespół Sondujący. Pracę nad sondą prowadzili mgr inż. A Bielak i mgr inż. A. Ksyk.

    Sputnik 19 (również: Sputnik 11, Sputnik 23) – radziecka niedoszła sonda Wenus. Z powodu zbyt krótkiej pracy ostatniego, czwartego członu rakiety (45 zamiast 240 sekund), sonda pozostała na orbicie okołoziemskiej. Mimo tej awarii, Nikołaj Kamanin – szef treningu radzieckich kosmonautów – zanotował w swoich pamiętnikach zadowolenie z pomyślnego osiągnięcia orbity, gdyż pozwoliło to wizytującym start przyszłym kosmonautkom zachować zaufanie do rakiety nośnej, którą miały w przyszłości lecieć. Trzy dni po starcie sonda weszła w atmosferę ziemską i spłonęła. STS-30 (ang. Space Transportation System) – czwarty lot amerykańskiego wahadłowca kosmicznego Atlantis i trzydziesta misja programu lotów wahadłowców. Głównym celem misji było wyniesienie na orbitę sondy Magellan przeznaczonej do badania planety Wenus. Odznaka misji przedstawia karawelę Magellana, tor lotu na Wenus i nazwiska astronautów.

    Wenera 1 (ros. Венера, pol. Wenus) – radziecka bezzałogowa sonda kosmiczna przeznaczona do badania planety Wenus. Głównym celem było zbadanie promieniowania korpuskularnego i pola magnetycznego między Ziemią a Wenus oraz w otoczeniu Wenus. Sonda miała zderzyć się z powierzchnią planety, lecz nie doszło do tego. Mars Reconnaissance Orbiter – amerykańska naukowo-telekomunikacyjna sonda kosmiczna, wystrzelona przez NASA w kierunku Marsa przy pomocy rakiety Atlas V 12 sierpnia 2005 roku. Na orbitę planety sonda weszła 10 marca 2006 roku. Początkowo była to wydłużona orbita eliptyczna, którą zacieśniła korzystając z tzw. hamowania atmosferycznego. Celem misji MRO jest poszukiwanie podziemnych złóż wody, badanie obecnego klimatu oraz odnajdywanie wskazówek, które pomogłyby w rekonstrukcji modelu klimatycznego planety sprzed milionów lat. Ponadto sonda ma wytypować miejsca do lądowania przyszłych misji automatycznych oraz planowanych wypraw załogowych na Czerwoną Planetę. Sonda MRO jest najnowocześniejszym pojazdem kosmicznym, jaki kiedykolwiek został wysłany z Ziemi na orbitę Czerwonej Planety. Naukowcy oczekują, że sonda zbierze więcej informacji niż wszystkie poprzednie misje marsjańskie razem wzięte. Zakończenie misji nastąpi w latach 2016–2026. Całkowity koszt misji szacowano na ok. 720 milionów USD.

    Kosmos 482 – nieudana próba wysłania radzieckiej sondy na Wenus w oknie startowym 1972 roku. 31 marca 1972 r. o 04:02 GMT rakieta Mołnia 8K78M wyniosła sondę na orbitę okołoziemską, jednak lot w stronę Wenus nie powiódł się – awaria timera spowodowała wyłączenie silnika stopnia ucieczkowego Blok L po 125 s od zapłonu. W rezultacie sonda znalazła się na wydłużonej orbicie o apogeum 9806 km i perygeum 204 km.

    Dodano: 11.10.2010. 17:37  


    Najnowsze