• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Na Marsie odkryto jeziora

    08.01.2010. 15:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Wbrew powszechnemu przekonaniu 3 miliony lat temu Mars był ciepłą i wilgotną planetą, na co wskazują wyniki nowych badań. W artykule opublikowanym w czasopiśmie Geology, naukowcy z Imperial College w Londynie i University College w Londynie (UCL), Wlk. Brytania, snują przypuszczenia, że na czerwonej planecie znajdowały się ogromne jeziora (każde z nich o szerokości około 20 km), które powstały z topniejącego lodu w okresie hesperyjskim, drugim z trzech marsjańskich okresów geologicznych naznaczonych wypływami lawy.

    Wyniki poprzednich badań sugerowały, że Mars był istotnie wilgotny i ciepły, ale utrata znacznej części atmosfery w okresie od 4 do 3,8 miliarda lat temu, przed okresem hesperyjskim, doprowadziła do powstania zimnego i suchego środowiska. Dzięki ostatnim badaniom wykorzystującym szczegółowe zdjęcia z sondy MRO (Mars Reconnaissance Orbiter) agencji NASA, która obecnie krąży po orbicie czerwonej planety, naukowcy wnioskują, że Mars przechodził ciepłe i wilgotne okresy.

    Nowe zdjęcia pokazują wiele małych, krętych kanałów, które łączą "płaskodenne depresje" na powierzchni planety, zlokalizowane w szczególności powyżej Ares Vallis - ogromnego wąwozu o długości 2.000 km przecinającego równik. Naukowcy podejrzewają, że jedynie płynąca woda mogła wyżłobić takie kanały. Lód przechodzący bezpośrednio w stan gazowy nie mógł być za to odpowiedzialny - dodają.

    Eksperci z NASA (Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) również są przekonani, że te kanały wyżłobiła około 3 miliardów lat temu woda z jezior marsjańskich, przepływająca między depresjami.

    W przeszłości naukowcy byli przekonani, że depresje powstały w wyniku sublimacji - procesu przejścia substancji lub związku takiego jak lód ze stanu stałego bezpośrednio w stan gazowy z pominięciem fazy ciekłej.

    Zatem co mogło wywołać pojawienie się cieplejszego i wilgotniejszego środowiska? Za cieplejsze i wilgotniejsze okresy odpowiedzialne były prawdopodobnie zmiany orbity planety, silniejsza aktywność wulkaniczna, a nawet uderzenia meteorytów - twierdzą naukowcy. Wyższa temperatura powodowała wytwarzanie się gazów, które zagęszczały atmosferę na krótki czas, skutecznie zatrzymując więcej światła słonecznego, dzięki czemu było wystarczająco ciepło, aby utrzymywała się woda.

    "Większość badań nad Marsem koncentrowała się na jego wczesnej historii i niedalekiej przeszłości" - powiedział dr Nicholas Warner z Wydziału Nauki o Ziemi i Inżynierii Imperial College w Londynie, główny autor raportu z badań. "Naukowcy w znacznej mierze pominęli okres hesperyjski, gdyż uznawano, że Mars był wówczas zamarzniętym pustkowiem. Fascynujące jest to, że wyniki naszych badań pokazują, iż ten środkowy okres historii Marsa był znacznie bardziej dynamiczny niż dotąd sądzono."

    Profesor Jan-Peter Muller z UCL, odpowiedzialny za mapowanie 3D (trójwymiarowe) powierzchni Marsa powiedział: "Teraz jesteśmy w stanie stworzyć trójwymiarowy model powierzchni Marsa z submetrową rozdzielczością, czyli co najmniej tak dokładną jak ta oferowana przez komercyjne satelity krążące wokół Ziemi. Dzięki temu możemy teraz testować nasze hipotezy w znacznie bardziej rygorystyczny sposób niż dotychczas."

    Odkrycia dokonane w ramach tych badań mogą okazać się prawdziwym skarbem dla naukowców badających możliwość życia na Marsie. Zdaniem naukowców dna jezior wskazują regiony na Marsie, które mogły być ciepłe i wilgotne, a zatem stanowić idealne lokalizacje dla mikroorganizmów. "Te obszary mogą stanowić dobre cele dla przyszłych misji bezzałogowych" - zauważają.

    Naukowcy planują zbadać inne obszary wzdłuż równika planety, aby sprawdzić rozległość jezior w okresie hesperyjskim. Kolejnym punktem na liście jest Chryse Planitia, region u wylotu Ares Vallis. Początkowe dane sugerują istnienie jezior również i w tym obszarze.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mars Exploration Rover-B (MER-B) (znana również pod nazwą "Opportunity" ) – bezzałogowa misja na Marsa, której celem jest przeprowadzenie badań geologicznych planety. Misja jest realizowana przez JPL NASA. Misja rozpoczęła się w dniu lądowania pojazdu na Marsie, czyli 25 stycznia 2004 roku i została zaplanowana na 90 marsjańskich dni. Została ona wielokrotnie przedłużona i trwa nadal. Do 19 marca 2013 roku pojazd spędził na powierzchni Marsa 3253 marsjańskie dni i przebył dystans 35 625,03 metra. Mars Reconnaissance Orbiter – amerykańska naukowo-telekomunikacyjna sonda kosmiczna, wystrzelona przez NASA w kierunku Marsa przy pomocy rakiety Atlas V 12 sierpnia 2005 roku. Na orbitę planety sonda weszła 10 marca 2006 roku. Początkowo była to wydłużona orbita eliptyczna, którą zacieśniła korzystając z tzw. hamowania atmosferycznego. Celem misji MRO jest poszukiwanie podziemnych złóż wody, badanie obecnego klimatu oraz odnajdywanie wskazówek, które pomogłyby w rekonstrukcji modelu klimatycznego planety sprzed milionów lat. Ponadto sonda ma wytypować miejsca do lądowania przyszłych misji automatycznych oraz planowanych wypraw załogowych na Czerwoną Planetę. Sonda MRO jest najnowocześniejszym pojazdem kosmicznym, jaki kiedykolwiek został wysłany z Ziemi na orbitę Czerwonej Planety. Naukowcy oczekują, że sonda zbierze więcej informacji niż wszystkie poprzednie misje marsjańskie razem wzięte. Zakończenie misji nastąpi w latach 2016–2026. Całkowity koszt misji szacowano na ok. 720 milionów USD. Mars Global Surveyor (MGS) − bezzałogowa sonda kosmiczna wysłana na Marsa. Zaprojektowana i wykonana przez NASA i Jet Propulsion Laboratory. Wystrzelona w 1996, stała się początkiem ponownych badań tej planety po ponad 20-letniej przerwie. Z powodu problemów z jednym z paneli słonecznych badania Marsa rozpoczęto dopiero w 1999. Główna misja została zakończona w styczniu 2001, czyli po jednym roku marsjańskim. Najważniejszym instrumentem sondy jest Mars Orbiter Camera (MOC), umożliwiająca robienie zdjęć z rozdzielczością od 1,5 do 12 m/piksel. W czasie swojej misji kamera wykonała ponad 240 tysięcy zdjęć. Na początku listopada 2006 po blisko 10 latach owocnej pracy kontakt z sondą ustał. Dochodzenie wskazało, że najbardziej prawdopodobną przyczyną awarii sondy był błąd w oprogramowaniu.

    Mars Pathfinder – sonda kosmiczna NASA przeznaczona do badań Marsa. Sonda składała się z dwóch części: lądownika i łazika – sześciokołowego pojazdu o nazwie Sojourner. Był to trzeci amerykański lądownik marsjański, ponadto znajdował się na nim łazik będący pierwszym w historii pojazdem sterowanym z Ziemi poruszającym się po powierzchni innej planety. Przejechał łącznie ok. 100 m. Pathfinder przesłał 16 500 zdjęć z lądownika i 550 zdjęć z łazika. Dokonał także 15 analiz chemicznych skał i zebrał wiele informacji o czynnikach pogodowych panujących na Marsie. Okres noachijski – okres w historii geologicznej Marsa, z którego pochodzą najstarsze formacje zachowane na powierzchni planety. Rozpoczął się z powstaniem basenu uderzeniowego Hellas i trwał w czasie Wielkiego Bombardowania, które nawiedziło planety wewnętrzne Układu Słonecznego. Powstanie basenu Hellas miało miejsce pomiędzy 4,1 a 3,8 miliarda lat temu, okresu noachijski zakończył się ok. 3,7 miliarda lat temu.

    Mars 2 (ros. Марс 2) – radziecka sonda kosmiczna wysłana na Marsa w ramach programu Mars, 9 dni przed bliźniaczą misją Mars 3. Lądownik sondy wbrew planom rozbił się na powierzchni Marsa, niemniej był pierwszą ziemską sondą, która osiągnęła powierzchnię planety. Misja orbitera przebiegała pomyślnie, ale warunki atmosferyczne na Marsie uniemożliwiły przesłanie bardziej wartościowych danych. ypsilon Andromedae d – planeta pozasłoneczna klasyfikowana jako gazowy olbrzym, obiegająca gwiazdę ypsilon Andromedae. Jej orbita jest nieco większa od orbity Marsa, a temperatura na jej powierzchni waha się między 254K a 192K. Dzięki takim temperaturom na ewentualnych księżycach Ypsilon Andromedae d mogłaby istnieć woda w stanie ciekłym. Orbita tej planety jest nachylona pod kątem 30° względem ypsilon Andromedae c. Masę planety szacuje się obecnie na 10 mas Jowisza.

    Mariner 6 i 7 – (pol. Żeglarz 6. i 7.) podwójna bezzałogowa misja kosmiczna do Marsa. Sondy zostały wystrzelone przez amerykańską agencje kosmiczną NASA. Jako pierwsze przesłały na Ziemię dobre jakościowo zdjęcia powierzchni tej planety. Najmniejsze fragmenty, jakie można było zaobserwować w czasie największego zbliżenia do Marsa, miały rozmiar około 100 m. Wykonały także obserwacje atmosfery Marsa. Mars Climate Orbiter – sonda NASA przeznaczona do badań pogody i klimatu Marsa. Wystrzelona w 1998, uległa zniszczeniu po osiągnięciu orbity Marsa z powodu błędu w oprogramowaniu i obsłudze.

    Okres hesperyjski – średni okres w historii geologicznej Marsa. Rozpoczął się ok. 3,7 miliarda lat temu, kiedy zakończyło się Wielkie Bombardowanie i wcześniejszy okres noachijski. Jego długość trwania jest niepewna, jako że absolutne datowanie formacji geologicznych na Marsie jest bardzo trudne - zakończył się prawdopodobnie 3 miliardy lat temu, ale być może trwał aż do 2 miliardów lat temu.

    Spirit (oficjalna nazwa Mars Exploration Rover-A, w skrócie MER-A) – bezzałogowa misja na Marsa, której celem było przeprowadzenie badań geologicznych tej planety. Misja była realizowana przez laboratorium Jet Propulsion Laboratory będące częścią amerykańskiej agencji kosmicznej NASA. Równocześnie z misją Spirit, przeprowadzana jest bliźniacza misja Opportunity, znana pod oficjalną nazwą Mars Exploration Rover-B, w skrócie MER-B.

    Dodano: 08.01.2010. 15:12  


    Najnowsze